امارت اسلامی افغانستان یک‌بار دیگر موضع رسمی خود را در مورد بازگشایی راه‌های تجارتی با پاکستان اعلام کرد و تأکید نمود که این مسیرها تنها زمانی فعال خواهند شد که اسلام‌آباد تضمین واضح و قوی در مورد عدم استفاده سیاسی و فشار اقتصادی ارائه کند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی، در پیامی تازه گفته است که مسیرهای تجارت و ترانزیت میان افغانستان و پاکستان به‌گونه غیرقانونی و با هدف فشار سیاسی از سوی پاکستان بسته شده بود؛ اقدامی که به گفته او، «به مردم دو طرف زیان‌های جدی وارد کرد.»

مجاهد افزود که :« این‌که افغانستان نیازمندی‌های اساسی خود را از کشورهای متعدد دیگر تأمین می‌کند، از همین رو امارت اسلامی تصمیم گرفته است که برای گسترش تجارت و ترانزیت و به‌منظور رفاه مردم دو طرف و انجام تجارت باعزت، راه‌های تجاری با پاکستان تنها زمانی دوباره بازگشایی خواهد شد که از حکومت پاکستان اطمینان قوی به دست آید.»

به گفته او، این تضمین باید مانع آن شود که پاکستان در آینده بار دیگر از مسیرهای تجارتی به‌عنوان ابزار فشار سیاسی استفاده نکند و تجارت مشروع مردم دو کشور آسیب نبیند.

سخنگوی امارت تأکید کرد که هدف اصلی این تصمیم، حفظ حقوق تاجران، ثبات مسیرهای ترانزیتی و جلوگیری از برخوردهای سیاسی با نیازهای اقتصادی مردم است.

امارت اسلامی می‌گوید هرگونه گام برای بازگشایی این مسیرها باید در فضایی مبتنی بر احترام متقابل و همکاری دوامدار برداشته شود.

رئیس د آریانا افغان هوايی شرکت، بخت‌ الرحمن شرافت، به همراه هیأت همراهش با رئیس اجرائیه ترکیش ایرلاین، بلال إکشی، دیدار و گفتگو کردند تا همکاری‌های دو جانبه در بخش هوایی گسترش یابد.

شرکت هوایی آریانا می‌گوید که، در این نشست، دو طرف بر توسعه ترانسپورت هوایی، استانداردسازی خدمات مسافربری و کارگو، و تبادل تجارب تخنیکی و عملیاتی تأکید نمودند.

رئیس د آریانا افغان هوايی شرکت ضمن ستایش از تجارب بین‌المللی ترکیش ایرلاین، نقش این شرکت را در تقویت رفت‌وآمد هوایی، روابط تجارتی و گردشگری میان دو کشور مهم ارزیابی کرد.

همچنین رئیس اجرائیۀ ترکیش ایرلاین از پیشرفت‌های اخیر آریانا تقدیر نمود و تعهد سپرد که ترکیش آماده همکاری مشترک در آموزش تخنیکی، ترمیم طیارات و بهبود عملیات‌های هوایی است.

در پایان، هر دو طرف بر تشکیل تیم‌های مشترک تخنیکی و عملیاتی برای تقویت و گسترش شبکۀ ترانسپورت هوایی تأکید کردند.

رسانه‌های پاکستانی گزارش داده اند که پس از بسته‌شدن گذرگاه افغانستان و پاکستان در ۲۰ میزان، تنش‌ها میان دو کشور سبب توقف گسترده تجارت شده و کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامۀ بن‌بست می‌تواند بر صادرات پاکستان فشار بی‌سابقه وارد کند. در کنار این نگرانی‌ها، برخی تحلیل‌گران می‌گویند که بسته‌بودن گذرگاه ممکن است ورود کالاهای قاچاق از افغانستان به پاکستان را نیز کاهش دهد.

توقف کامل زغال‌سنگ و صادرات سمنت

یک تولیدکنندۀ سمنت در پاکستان گفته است که واردات زغال‌سنگ افغانستان و صادرات سمنت به افغانستان کاملاً متوقف شده است. با این وضعیت، قیمت زغال‌سنگ محلی از ۳۰ تا ۳۲ هزار کلدار پاکسانی به ۴۲ تا ۴۵ هزار کلدار پاکستانی در هر تُن افزایش یافته و زغال‌سنگ افغانستان دیگر در بازار موجود نیست.

کارخانه‌های شمال پاکستان که بیشتر وابسته به زغال‌سنگ افغانستان بودند، اکنون مجبور به واردات از جنوب افریقا، اندونیزیا و موزمبیک شده‌اند.

زیان سنگین صنایع سمنت و شرکت‌های داروسازی

براساس گزارش بازار سرمایه، توقف تجارت بیشترین آسیب را به شرکت‌های سمنت وارد کرده است؛ زیرا افغانستان حدود ۷ درصد از مجموع صادرات سمنت پاکستان را تشکیل می‌دهد. شرکت‌های چرات، فوجی و میپل لیف از جمله آسیب‌پذیرترین‌ها خوانده شده‌اند.

در بخش دارو، صادرات رسمی پاکستان به افغانستان حدود ۱۸۷ میلیون دالر برآورد شده؛ اما حجم قاچاق ‌دارو سه‌برابر بیشتر از صادرات رسمی گفته می‌شود. تولیدکنندگان دارو هشدار داده‌اند که با تداوم بسته‌بودن گذرگاه، میلیون‌ها دالر محموله در کارخانه‌ها متوقف مانده و برخی داروها در بازار پاکستان مصرف نمی‌شود.

ازدحام هزاران کانتینر در گذرگاه و بنادر

براساس معلومات اتاق مشترک تجارت افغانستان–پاکستان، حدود ۷۰۰ تا ۷۵۰ کانتینر در چمن و ۳۵۰ تا ۴۰۰ کانتینر در تورخم گیر مانده‌اند. افزون‌بر این، ۹۰۰۰ کانتینر در بنادر پاکستان در انتظار ترخیص برای ارسال به افغانستان و کشورهای آسیای میانه هستند.

ضربه سنگین به صادرات میوه و سبزیجات

بنابر گزارش انجمن صادرکنندگان میوه و سبزی پاکستان، سالانه حدود ۱۵۰ میلیون دالر میوه و سبزی به افغانستان و کشورهای آسیای میانه صادر می‌شود؛ اما پس از توقف تجارت، بسیاری از محموله‌های فاسدشدنی یا به نرخ پایین در بازار داخلی فروخته شده یا از بین رفته‌اند.

در عین زمان، پاکستان اکنون بیشتر انار، انگور و سیب را از ایران وارد می‌کند و قیمت‌ها در بازار دو برابر افزایش یافته است.

توقف صادرات روغن و آرد؛ بازار افغانستان از دست رفت

به گفتۀ اتحادیه تولیدکنندگان روغن، ماهانه ۶ تا ۸ هزار تُن روغن به افغانستان صادر می‌شد، اما اکنون این روند نیز کاملاً متوقف است.

همچنین، صادرات آرد از پاکستان در سه سال اخیر بسیار اندک شده و افغانستان بخش اعظم گندم خود را از روسیه، ترکمنستان و قزاقستان تأمین می‌کند.

ادامه بن‌بست تجاری

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامۀ بسته‌بودن گذرگاه، هم برای پاکستان و هم برای افغانستان پیامدهای اقتصادی جدی به همراه دارد، در حالی‌که هزاران راننده در هر دو سوی گذرگاه با کمبود غذا، پول و شرایط دشوار زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.