بسته ماندن مداوم گذرگاه‌ها میان پاکستان و افغانستان، تجارت دو کشور را به شدت مختل کرده و حدود ۱۱ هزار کانتینر ترانزیتی افغانستان در بندر کراچی گیر مانده‌اند. علاوه بر آن، هزاران محموله دیگر از هر دو طرف، از جمله کالاهای فسادپذیر، در گذرگاه‌های غلام خان، اسپین بولدک، خرلاچی و تورخم گیر مانده‌اند.

رئیس اتاق تجارت و صنعت پاکستان، جنید الطاف، گفته است که تجارت دو کشور، که پیشتر محدود بود، اکنون به دلیل توقف عبور کالاها، وضعیت وخیم‌تری پیدا کرده و از آغاز تعطیلی گذرگاه تورخم تاکنون حدود ۴۵ میلیون دالر ضرر اقتصادی به ثبت رسیده است.

تاجران هشدار داده‌اند که کالاهای غذایی شروع به فاسد شدن کرده و این وضعیت خسارات مالی سنگینی را به فعالان اقتصادی تحمیل کرده است. همچنین صادرکننده‌گان که قبلاً اسناد فرم-E دریافت کرده بودند، قادر به انتقال محموله‌های خود نبوده‌اند، و حجم تجارت دو جانبه به شدت کاهش یافته است.

بسته بودن گذرگاه‌ها همچنین تجارت دارو را با خطر مواجه کرده است. صدها محموله شامل آنتی‌بیوتیک‌ها، انسولین، واکسین‌ها و داروهای قلبی در تورخم و چمن گیر مانده‌اند و داروهای حساس به دما ممکن است فاسد شوند. اتحادیه تولیدکننده‌گان داروی پاکستان هشدار داده است که این اختلال فقط بر تأمین دارو در افغانستان تأثیر ندارد، بلکه مسیر ترانزیتی اصلی پاکستان به ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و قزاقستان را نیز تحت تأثیر قرار داده و پروژه‌های اتصال منطقه‌ای، از جمله راه‌آهن پاکستان–ازبکستان–افغانستان، در خطر هستند.

نمایندگان صنف‌های تجاری خواستار آن شده‌اند که مقامات هرچه سریع‌تر عبور کالاها را احیا کنند و تجارت را از مسائل سیاسی جدا سازند تا خسارات اقتصادی بیشتر به هر دو کشور وارد نشود.

فصل صادرات مالته در پاکستان در حالی آغاز شده که این کشور با یکی از شدیدترین بحران‌های صادراتی سال‌های اخیر روبه‌رو است. درآمد صادراتی مالته پاکستان طی چهار سال گذشته از ۲۱۱ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۱ به ۹۲.۵ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۵ سقوط کرده است؛ کاهشی بی‌سابقه که اکنون با بسته ماندن گذرگاه افغانستان، شدت بیشتری یافته است.

گذرگاه پاکستان و افغانستان از اواسط اکتوبر ۲۰۲۵ بسته است؛ موضوعی که به‌طور مستقیم صادرات مالته پاکستان را هدف قرار داده است. تنها در سال مالی ۲۰۲۵، پاکستان ۶۰ درصد—برابر با ۱۵۳ هزار تُن—از صادرات مالته خود را به افغانستان فرستاده بود. این وابستگی سنگین اکنون به نقطه ضعف صادرات پاکستان بدل شده است.

افغانستان نه تنها بزرگ‌ترین خریدار مالته پاکستان است، بلکه مقصد اصلی مالته درجه‌دو و سه به شمار می‌رود؛ محصولاتی که به دلیل کیفیت پایین، امکان صادرات آن‌ها به بازارهای سخت‌گیر مانند خاورمیانه وجود ندارد. بسته ماندن گذرگاه، اکنون ده‌ها هزار تُن از این محصولات را در انبارهای پاکستان بدون مشتری رها کرده است.

در کنار افغانستان، کشورهای روسیه، قزاقستان و ازبکستان نیز از طریق دهلیز ترانزیتی افغانستان واردات مالته پاکستان را انجام می‌دادند. با مسدود ماندن این مسیر، پاکستان تلاش کرد صادرات را از راه ایران انجام دهد، اما تحریم‌های بین‌المللی سد بزرگ این مسیر بود.

وزارت مالیه و شرکت اماراتی «دی‌پی ورلد» شرطنامه‌ای سرمایه‌گذاری برای نوسازی شماری از بنادر کشور امضا کرده‌اند.

عبدالله عزام، رئیس دفتر معاونیت اقتصادی ریاست‌الوزرا، می‌گوید این شرطنامه زمینه را برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و عقد قراردادهای تازه فراهم می‌کند و بر بنیاد آن، بنادر تجارتی کشور عصری‌سازی شده و به تکنالوژی‌ نوین مجهز خواهند شد.

به گفته او، مطابق مفاد این سند، قراردادهای آینده شامل توسعه تأسیسات مورد نیاز برای انتقال کالا، مدیریت و عملیات بندری با تجهیزات پیشرفته و اجرای تمامی فعالیت‌ها بر اساس معیارهای بین‌المللی خواهد بود.

براساس این شرطنامه، در مرحله نخست بندر حیرتان و در مرحله دوم بندر تورخم مطابق معیارهای جهانی نوسازی و تجهیز می‌شوند و پس از آن روند توسعه به سایر خطوط لوژستیکی، زون‌های اقتصادی و پروژه‌های ملی گسترش خواهد یافت.

در همین حال، مسؤولان شرکت «دی‌پی ورلد» می‌گویند نوسازی و تجهیز بنادر حیرتان و تورخم علاوه بر افزایش حجم تجارت، زمینه اشتغال‌زایی را نیز فراهم خواهد ساخت. آنان موقعیت جغرافیایی افغانستان را یک عامل کلیدی در پیوند اقتصادی میان کشورهای آسیای میانه و جنوب آسیا دانسته و بر ادامه همکاری‌ها برای رشد اقتصاد کشور تأکید می‌کنند.

ناصر عبدالله، نماینده شرکت دی‌پی ورلد، گفت: «ما فرصت‌های شغلی را در بندر حیرتان و تورخم ایجاد می‌کنیم و این یک فرصت مهم برای حرکت اقتصادی افغانستان است. امروز افغانستان یک کشور مهم در منطقه و یک راه اقتصادی میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا است. ما تلاش می‌کنیم وضعیت اقتصادی افغانستان که رو به پیشرفت است، تقویت شود. از حکومت افغانستان تشکر می‌کنیم که این فرصت را فراهم کرد؛ ما با یکدیگر برادر هستیم و در این مسیر همکاری می‌کنیم.»

آگاهان اقتصادی معتقدند این سرمایه‌گذاری می‌تواند روند تجارت را بهبود بخشیده، هزینه‌ها را کاهش دهد و ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش دهد. به باور آنان، عصری‌سازی بنادر زمینه‌ساز جذب سرمایه‌گذاری‌های بیشتر و تقویت اقتصاد افغانستان خواهد بود.