رسانه‌های ایرانی گزارش داده اند که نخستین قطار ترانزیتی مستقیم در مسیر بیجینگ–ایران–افغانستان با انتقال یک محموله از چین به ولایت هرات، از طریق شبکه ریلی ایران، راه‌اندازی شد.

مصطفی رضایی، مدیر کریدور ریلی ایران–افغانستان، گفته است که برای نخستین‌بار یک محموله ترانزیتی بدون تخلیه و بارگیری دوباره در مسیر، از چین به افغانستان منتقل شده است.

او افزود که این محموله شامل ۵۰۰ تُن تخته MDF است که از بیجینگ بارگیری شده، پس از عبور از ترکمنستان وارد شبکه ریلی ایران شده و سپس از طریق خط آهن خواف–هرات به ایستگاه روزنک در ولایت هرات رسیده است.

رضایی این انتقال را نخستین ترانزیت مستقیم ریلی در مسیر بیجینگ–هرات از طریق ایران خوانده و گفته است که استفاده از این مسیر، زمان و هزینه انتقال کالا را در مقایسه با مسیرهای پیشین کاهش می‌دهد.

مدیر کریدور ریلی ایران–افغانستان گفته است که راه‌اندازی این قطار نشان می‌دهد کریدور خواف–هرات وارد مرحله توسعه فعالیت‌های تجارتی و ترانزیتی شده است و افزایش حجم کالاهای عبوری از این مسیر می‌تواند نقش آن را در اتصال چین، آسیای مرکزی، ایران و افغانستان تقویت کند.

او همچنین تأکید کرده است که توسعه این مسیر می‌تواند به گسترش همکاری‌های اقتصادی میان ایران و افغانستان، کاهش هزینه‌های انتقال کالا و افزایش رقابت‌پذیری تجارت منطقه‌ای کمک کند.

روزنامه پاکستانی دان گزارش داده است که تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان به پایین‌ترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده است. بر اساس این گزارش، حجم کالاهای ترانزیتی از ۵ میلیارد دالر پیش از بازگشت امارت اسلامی به قدرت، به تنها ۳۶۷ میلیون دالر در سال مالی اخیر کاهش یافته است.

به گزارش دان، هرچند بسته شدن گذرگاه‌های خط فرضی دیورند از سوی پاکستان در اکتوبر ۲۰۲۵ به دلیل نگرانی‌های امنیتی این روند را تشدید کرد، اما کاهش تجارت ترانزیتی پیش از آن آغاز شده بود.

تحلیلگران به این روزنامه گفته‌اند که افغانستان پیش از اعمال این محدودیت‌ها نیز در تلاش بود وابستگی خود به بنادر پاکستان را کاهش داده و با گسترش تجارت از طریق ایران و تقویت روابط تجارتی با کشورهای آسیای مرکزی، مسیرهای جایگزین ایجاد کند.

این گزارش می‌افزاید که ترانزیت کالا از مسیر پاکستان پس از بازگشت امارت اسلامی در ابتدا افزایش یافت و در سال مالی ۲۰۲۳ به بیش از ۱۰۲ هزار کانتینر رسید، اما در سال‌های بعد به‌طور پیوسته کاهش یافت.

دان همچنین گزارش داده است که ترانزیت معکوس، که امکان صادرات کالاهای افغانستان به کشورهای ثالث، به‌ویژه هند، از طریق پاکستان را فراهم می‌کرد، تقریباً متوقف شده و ارزش آن از ۴۵۴ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۵ به تنها ۷ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۶ رسیده است.

این روزنامه به نقل از بانک جهانی نوشته است که ایران اکنون بزرگ‌ترین منبع واردات افغانستان است و مسیرهای مستقیم و ترانزیتی این کشور نزدیک به نیمی از کل واردات افغانستان را تشکیل می‌دهد.

با این حال، بانک جهانی می‌گوید تغییر مسیر تجارت به راه‌های جایگزین، هزینه واردات را افزایش داده، درآمدهای صادراتی را کاهش داده و به فشارهای تورمی دامن زده است. همچنین کاهش تجارت در امتداد خط فرضی دیورند بر هزاران شغل مرتبط با حمل‌ونقل، گمرک، انبارداری و سایر فعالیت‌های تجاری نیز تأثیر منفی گذاشته است.

سید کریم هاشمی، رئیس عمومی اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان با یتین پتیل، سفیر هند در کابل دیدار و دو طرف درباره راه‌های گسترش روابط تجارتی و سرمایه‌گذاری میان دو کشور گفتگو کرده‌اند.

رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان در این نشست بر اهمیت تسهیل روندهای تجارتی، رفع موانع اداری و تقویت نهادهای بخش خصوصی تأکید کرد.

هاشمی با اشاره به سفر اخیرش به هند، خواستار گسترش همکاری‌های اقتصادی در بخش‌های صادرات محصولات زراعتی، صنایع دستی، معادن و مواد معدنی شد. او همچنین پیشنهادهایی برای افزایش صادرات افغانستان، از جمله توسعه بازارهای هدف، بهبود زیرساخت‌های لوجستیکی و تسهیل روند صدور ویزه تجارتی ارائه کرد.

سفیر هند ضمن استقبال از این پیشنهادها، بر حمایت کشورش از گسترش همکاری‌ها در بخش‌های یادشده تأکید کرد و گفت که برگزاری نمایشگاه‌های مشترک، نشست‌های تخصصی و هیأت‌های تجارتی در دستور کار قرار دارد.