ایران روز جمعه تقریباً از جهان بیرون قطع شد، زیرا مقامات به منظور مهار ناآرامی‌های فزاینده، اینترنت را قطع کردند. ویدیوها نشان می‌دهد که ساختمان‌ها و وسایل نقلیه در چندین شهر در جریان اعتراضات ضد حکومتی آتش گرفته‌اند.

به گزارش رویترز، علی خامنه‌ای، رهبر ایران در یک سخنرانی تلویزیونی گفت که عقب‌نشینی نخواهد کرد و معترضان را متهم ساخت که به نمایندگی از گروه‌های اپوزیسیون خارج از کشور و ایالات متحده عمل می‌کنند، در حالی که سازمان‌های حقوق بشری گزارش داده‌اند که پولیس در جنوب به سوی معترضان تیراندازی کرده است.

این ناآرامی‌ها به اندازه اعتراض‌های سیاسی، اقتصادی و حقوق بشری در یک دهه و نیم گذشته نتوانسته است طبقات مختلف جامعه را بسیج کند، اما ده‌ها کشته گزارش شده و مقامات به دلیل وضعیت وخیم اقتصادی و پیامدهای جنگ سال گذشته با اسرائیل و ایالات متحده، در موقعیت آسیب‌پذیرتری قرار دارند.

اعتراضات در ابتدا بیشتر متمرکز به مسائل اقتصادی بود؛ کاهش ارزش ریال تا نصف در برابر دالر در سال گذشته و تورم بیش از ۴۰ درصد در دسمبر، از عوامل اصلی آن بودند. اما اکنون این اعتراضات به شعارهایی تبدیل شده‌اند که مستقیماً مقامات را هدف قرار می‌دهند.

رئیس قوه قضاییه ایران هشدار داده است که با معترضان متهم به «همکاری با دشمنان جمهوری اسلامی» هیچ‌گونه نرمش صورت نخواهد گرفت. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که موج تازه‌ای از اعتراض‌ها، گسترده‌ترین ناآرامی‌ها در سه سال گذشته، شهرهای مختلف ایران را فرا گرفته است.

به گزارش رویترز، غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه ایران، روز چهارشنبه گفت: «پس از مواضع اعلام‌شده از سوی اسرائیل و رییس‌جمهور امریکا، هیچ بهانه‌ای برای حضور در جاده‌ها به‌منظور ایجاد آشوب و ناآرامی وجود ندارد.» وی تأکید کرد: «از این پس، با هر کسی که علیه جمهوری اسلامی و آرامش مردم به دشمن کمک کند، هیچ‌گونه مدارا نخواهد شد.»

این هشدار در حالی صادر می‌شود که تهران همچنان تحت فشارهای بین‌المللی قرار دارد. دونالد ترمپ، رییس‌جمهور امریکا، تهدید کرده است که در صورت تیراندازی نیروهای امنیتی به معترضان، از آنان حمایت خواهد کرد.

رهبر جمهوری اسلامی ایران، آیت‌الله علی خامنه‌ای، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که تهران در برابر «دشمن» عقب‌نشینی نخواهد کرد.

اعتراض‌های جاری که از ماه گذشته در بازار بزرگ تهران و در واکنش به سقوط ارزش پول ملی آغاز شد، به‌سرعت به دیگر شهرها گسترش یافت. افزایش شدید تورم، مشکلات اقتصادی ناشی از سوءمدیریت و تحریم‌های غرب، و محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی، از عوامل اصلی نارضایتی عمومی عنوان شده است.

بر بنیاد گزارش نهاد حقوق بشری «هنگاو»، دست‌کم ۲۷ نفر در ده روز نخست اعتراض‌ها جان باخته و بیش از یک‌هزار و ۵۰۰ تن بازداشت شده‌اند؛ آماری که بیشترین تلفات آن مربوط به مناطق غربی ایران است. در همین حال، شبکه فعالان حقوق بشر ایران (HRANA) شمار کشته‌شدگان را دست‌کم ۳۶ نفر و تعداد بازداشت‌شدگان را بیش از دو هزار نفر اعلام کرده است. خبرگزاری رویترز گفته است که امکان تأیید مستقل این آمار را ندارد.

مقام‌های ایرانی تاکنون آمار رسمی کشته‌شدن معترضان را اعلام نکرده‌اند، اما گفته‌اند که دست‌کم دو عضو نیروهای امنیتی جان باخته و بیش از ده تن دیگر زخمی شده‌اند.

بر اساس این گزارش، ایالت‌های غربی ایران از جمله ایلام، لرستان، کرمانشاه، فارس، چهارمحال و بختیاری و همدان، در روزهای اخیر شاهد شدیدترین اعتراض‌ها و برخوردهای امنیتی بوده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که در شهر عبدانان ایلام، معترضان شعارهایی علیه رهبر ایران سر داده‌اند و در برخی مناطق، بانک‌ها و فروشگاه‌ها هدف حمله قرار گرفته‌اند.

در همین حال، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران که در تبعید به‌سر می‌برد، با نشر پیامی از نیروهای امنیتی خواسته است که در کنار مردم بایستند و خواهان ادامه اعتراض‌ها شده است. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که مخالفان نظام حاکم بر ایران فاقد رهبری واحد و منسجم هستند و میزان نفوذ رضا پهلوی در داخل کشور همچنان نامشخص است.

گروه‌های مدافع حقوق بشر می‌گویند که در جریان یک هفته اعتراضات گسترده در ایران، دست‌کم ۱۶ نفر جان باخته‌اند. این اعتراضات که در پی افزایش شدید تورم و وخامت وضعیت معیشتی آغاز شد، به درگیری‌های خشونت‌بار میان معترضان و نیروهای امنیتی در چندین ولایت انجامیده است.

به گزارش رویترز، آمار تلفات و بازداشت‌ها از سوی رسانه‌های دولتی و نهادهای حقوق بشری متفاوت اعلام شده و امکان راستی‌آزمایی مستقل این ارقام وجود ندارد. شبکه حقوق بشری «هرانا» از کشته‌شدن حداقل ۱۶ نفر و بازداشت بیش از ۵۸۰ تن خبر داده، در حالی که گروه حقوق بشری «هنگاو» شمار جان‌باختگان را دست‌کم ۱۷ نفر اعلام کرده است.

این اعتراضات که بزرگ‌ترین ناآرامی‌ها در ایران طی سه سال اخیر به‌شمار می‌رود، نخست از بازارها و دکانداران آغاز شد و سپس به محصلین و شهرهای ولایتی گسترش یافت. گزارش‌ها حاکی است که شدیدترین درگیری‌ها در مناطق غربی ایران رخ داده، اما تهران، مرکز کشور، و ولایت سیستان و بلوچستان نیز شاهد اعتراضات بوده‌اند.

در واکنش، مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور ایران، خواستار برخورد «مسوولانه و نرم» با معترضان شده و تأکید کرده است که «جامعه با زور آرام نمی‌شود». این در حالی است که نیروهای امنیتی هم‌زمان روند بازداشت معترضان و فعالان فضای مجازی را شدت بخشیده‌اند.

از سوی دیگر، تهدیدهای دونالد ترمپ، رییس‌جمهور امریکا، مبنی بر حمایت از معترضان در صورت خشونت علیه آنان، با واکنش تند مقام‌های ارشد ایرانی روبه‌رو شده است. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، گفته است که کشورش «در برابر دشمن تسلیم نخواهد شد».

ایران در شرایطی با این اعتراضات روبه‌رو است که نرخ تورم بالاتر از ۳۶ درصد گزارش شده، ارزش پول ملی به‌شدت سقوط کرده و تحریم‌های بین‌المللی فشار فزاینده‌ای بر اقتصاد این کشور وارد کرده است. نهادهای مالی جهانی نیز نسبت به رکود اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۶ هشدار داده‌اند.