بی بی سی فارسی
درگذشت حبیبالله عبدالرزاقف، بازیگر سرشناس تئاتر و سینمای تاجیک
حبیب الله عبدالرزاقف، یکی از کهنسالترین و مشهورترین بازیگران تئاتر و سینمای تاجیک درگذشت.
شهباز عبدالرزاقف ، یکی از پسران آقای عبدالرزاقف در صفحه فیسبوکش نوشت که “پدرم از بین ما رفت، امروز، ساعت ۱۱. پدرم بر روی دستان من دنیای فانی را بدرود گفت. دوستان، برای شادی روح ایشان دعا کنید.”
در پی نشر این خبر دهها نفر از اهالی تئاتر و سینما و فرهنگ و ادب تاجیکستان در مقابل آپارتمانی در مرکز شهر دوشنبه جمع شدند که در سالهای اخیر حبیبالله عبدالرزاقف با خانوادهاش در آن جا زندگی میکرد.
هنگامی که پیکر آقای عبدالرزاقف را از منزلش بیرون میآوردند، حاضرین به خاطر احترام به شخصیت و خدمات بارز او در رشد تئاتر و سینما چند لحظه به رسم محلی دست زدند.
تشییع جنازه او در یکی از مساجد جامع شهر دوشنبه برگزار شد. پیکر حبیبالله عبدالرزاقف را بعد از ظهر امروز (سهشنبه، ۱۹ ژانویه) در گورستان “لوچاب” که آرامگاه بزرگان ادب و فرهنگ تاجیکستان است، به خاک سپردند.
در این مراسم پیوندان و همکاران و دوستان و هواداران هنر این بازیگر و کارگردان معروف تئاتر و سینما حضور داشتند.
زندگینامه
حبیب الله عبدالرزاقف متولد هفتم نوامبر سال ۱۹۳۷ بود. در سال ۱۹۶۰ از دانشکده دولتی هنر تئاتر مسکو و در سال ۱۹۶۴ از دورههای کارگردانی این دانشکده فارغ التحصیل شد.
آقای عبدالرزاقف نزدیک به چهاردهساله در تئاتر “موسیقی-کمدی” شهر خجند، تئاتر “لاهوتی” و تئاتر “جوانان” شهر دوشنبه و استودیوی “تاجیک فیلم” به عنوان هنرپیشه و کارگردان فعالیت کرده است.
در سالهای ۱۹۸۷-۱۹۹۰ ریاست “اتحادیه خادمان تئاتر” در تاجیکستان را بر عهده داشت؛ و از سال ۲۰۰۲ تا پایان عمر مدیر و رهبر هنری تئاتر غیردولتی “پدیده” بود.
آقای عبدالرزاقف سال ۱۹۸۷ عنوان افتخاری هنرمند مردمی تاجیکستان را دریافت کرد. او عضو اتحادیه سینماگران اتحاد شوروی سابق بود و چهل سال پیش نشان “دوستی خلقها”-را به خود اختصاص داد.
ویژگیهای هنری
حبیبالله عبدالرزاقف از همسالان (هم دورههای) محمودجان واحداف، مریم عیسییوا، هاشم گدایف، تمره ابدالشوکراوا، تورخان احمدخانف، فاطمه غلاموا و ناصر حسنف بود. این هنرمندان را “نسل سوم تئاتر ملی تاجیک” میدانند.
آنها در سال ۱۹۶۰ از دانشکده هنر تئاتر مسکو فارغ شدند و برای کار به تاجیکستان برگشتند.
به گفته آرتق قادر، هنرمند مردمی تاجیکستان این نسل “یک روح و نسیم تازه به فضای تئاتر تاجیک وارد کرد. یعنی با آمدن آنها تئاترهای تاجیکستان حرفهای تر شدند و به رئالیسم رو آوردند.”
عبدالحمید صمد، نویسنده نامدار تاجیک “یک دوره شکوفایی تئاتر و سینمای تاجیک”را به این نسل مربوط میداند. به گفته وی “این نسل توانست یک دوره بسیار پرعظمت تئاتر ملی تاجیکستان را رقم زند.”
آقای صمد گفت، که حبیبالله عبدالرزاقف و هنرپیشههای همسال او با دانش و تجربهای که از استادان خود در مسکو گرفته بودند، هم آثار کلاسیکی دنیا و هم نمایشنامههای درامنویسان و نویسندگان تاجیک را موفقانه روی صحنه تئاتر بردند.
به اعتقاد عبیدالله رجبف، هنرمند سرشناس تئاتر و سینما، در پی تلاشهای هنرمندانی مثل حبیب الله عبدالرزاقف در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی شهر دوشنبه “مرکز فرهنگی آسیای میانه” شده بود.
به گفتة آقای رجبف آن سالها “یک فضای خوب در تئاترها” به وجود آمده بوده و حبیب الله عبدالرزاقف برای بالا بردن جایگاه تئاتر در کشور ما تلاشهای زیادی کرده است.”
حبیبالله عبدالرزاقف را از بنیادگذاران تئاتر دولتی جوانان تاجیکستان میدانند. او از نخستین سرکارگردانهای این تئاتر هم بوده است.
حضور در فیلمهای ایرانی
حبیبالله عبدالرزاقف در بیش از ۳۰ فیلم ساخته سینماگران کشورهای مختلف، از جمله در دو فیلم ایرانی نقش بازی کرده است. این بازیگر تاجیک در مجموعه تلویزیونی تاریخی-حماسی “در چشم باد” در نقش “حسام آقا” دیده میشود.
مجموعه تلویزیونی “در چشم باد”، وقایع سیاسی و اجتماعی سه دوره از تاریخ در سالهای ۱۳۰۰، ۱۳۲۰ و ۱۳۶۰ را بررسی میکند که دوره اول پایان دوره قاجار و دوره پهلوی و همزمان با جنگ جهانی دوم و دوره سوم نیز فتح خرمشهر در جنگ تحمیلی ایران و عراق بعد از انقلاب اسلامی ایران است.
در این مجموعه در کنار بازیگران ایرانی ۴ بازیگر تاجیک دیگر در کنار حبیب الله عبدالرزاق (حسام آقا) نیز نقش آفریدهاند.
این بازیگر سرشناس تاجیک همچنین در مجموعه دیگر ایرانی “شکرانه” نقش سرگرد پلیس تاجیکستان را ایفا کرده است.
قربان صابر؛ “خوشبختم که با استاد در سینما و تئاتر همکاری کردهام”
قربان صابر از هنرپیشههای شناخته شده تئاتر و سینمای تاجیک در هر دوی این فیلمهای ساخته سینماگران ایران حضور داشته است. آقای صابر گفت، که برای فیلمبرداری “در چشم باد” به مازندران رفته بود و در آن جا حبیب الله را دید.
آقای صابر میگوید که “استاد یکی از نقشهای کلیدی و مهم را در این فیلم داشتند. خوشبختانه در چندین صحنه فیلم ما یکجا بازی کردیم.” این بازیگر تاجیک گفت که در تئاتر هم با حبیبالله عبدالرزاقف همکاریهای مفیدی داشته است.
قربان صابر از نمایش “شاهپرک خواب دید” یاد کرد که برزو عبدالرزاقف چند سال پیش در تئاتر شهر خجند تهیه کرده بود و او یکجا با حبیبالله عبدالرزاقف در آن نقش آفریده بودند.
حبیبالله عبدالرزاقف از دو ازدواج خود پنج پسر و یک دختر دارد. برزو عبدالرزاقف ، کارگردان شناخته تئاتر یکی از آنهاست که در سالهای اخیر عمدتآ در خارج از تاجیکستان کار و زندگی میکند.
“چهره درخشان هنر رفت…”
اهل تئاتر تاجیک حبیبالله عبدالرزاقف را از مبتکران آزمون تئاترهای تاجیکستان به نام “پرستو” و جشنواره تئاترهای جمهوریهای آسیای میانه- “نوروز” محسوب میکنند.
به گفته آنها این دو سابقه هنری برای رشد تئاتر در تاجیکستان نقش مؤثری داشته است.
آرتق قادر “جایگاه و مقام حبیبالله عبدالرزاقف را در عرصه تئاتر و سینما قوی” خواند.
عبدالحمید صمد، نویسنده معروف تاجیک از آقای عبدالرزاقف “یک چهره درخشان هنری و یکی از ستونهای تئاتر تاجیک در سالهای ۱۹۶۰-۲۰۰۰” نام برد.
به اعتقاد عبیدالله رجبف “با درگذشت این شخصیت ناتکرار یک کوهی، یک زمان تاریخی، یک دورهای برای اهل هنر تاجیک از بین رفته است.”
