عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه روز جمعه در مکه توافقنامه مشترک دفاعی امضا کردند؛ اقدامی که این سه کشور هم‌پیمان ایالات متحده را در شرایطی که درگیری‌های منطقه‌ای موجی از حملات راکتی را متوجه کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس کرده است، به یکدیگر نزدیک‌تر می‌کند.

از زمان حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در ۲۸ فبروری، که به تشدید چشمگیر سال‌ها تنش در منطقه انجامید، ایران و متحدانش به عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس حملات موشکی انجام داده و انتقال محموله‌های انرژی این کشورها را نیز مختل کرده‌اند.

بر اساس بیانیه مشترک، هدف از این توافقنامه تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه است. در این بیانیه آمده است که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد.

در حالی که در بیانیه جزئیاتی درباره تعهدات یا مسئولیت‌های هر یک از طرف‌ها در چارچوب آنچه «توافقنامه مشترک دفاعی مکه» نامیده شده، ارائه نشده است، تأکید شده که این پیمان با هدف تقویت امنیت جمعی و ترویج صلح، امنیت و ثبات در منطقه و فراتر از آن منعقد شده است.

یک مقام ترکیه‌ای این توافق را ماهیتی دفاعی توصیف کرد و گفت که این پیمان علیه هیچ طرف مشخصی تنظیم نشده، برای پیوستن دیگر کشورهای منطقه نیز باز است و هیچ‌یک از توافق‌های دوجانبه یا چندجانبه موجود را لغو یا جایگزین نمی‌کند.

با این حال، این سه کشور به‌طور ویژه نسبت به مواضع نظامی فزاینده تهاجمی اسرائیل و همچنین ایرانِ شیعه با گرایش انقلابی ابراز نگرانی دارند؛ آن هم در شرایطی که متحد دیرینه‌شان، ایالات متحده، برای مهار ناآرامی‌های منطقه‌ای با چالش روبه‌رو است.

نماینده دایمی روسیه در سازمان پیمان امنیت جمعی (سی‌اس‌تی‌او) گفته است که وضعیت افغانستان همچنان یکی از موضوعات اصلی مورد توجه کشورهای عضو این سازمان است و تحولات این کشور به‌گونه منظم بررسی می‌شود.

ولادیمیر واسیلیف در گفتگو با خبرگزاری دولتی «ریانووستی» گفته است که نگرانی اصلی سازمان پیمان امنیت جمعی، وضعیت امنیتی در امتداد مرز تاجکستان و افغانستان است.

به گفته او، روند اجرای برنامه مشترک برای تقویت امنیت مرز تاجکستان و افغانستان آغاز شده و کشورهای عضو این سازمان در حال ارزیابی نیازهای امنیتی، تجهیزات و امکانات مورد نیاز برای حمایت از این برنامه هستند.

واسیلیف جزئیات بیشتری درباره زمان تکمیل این برنامه یا میزان تجهیزات در نظر گرفته‌شده ارائه نکرد، اما تأکید کرد که افغانستان همچنان یکی از محورهای مهم رایزنی‌های امنیتی میان اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی است.

این درحالیست که امارت اسلامی افغانستان همواره گفته است که به هیچ گروهی اجازه فعالیت از خاک افغانستان علیه کشورها همسایه داده نخواهد شد.