روزنامه اکسپرس تریبیون گزارش داده است که صدها راننده و کلینر پاکستانی که نزدیک به ۹ ماه در افغانستان گیر مانده بودند، سرانجام روند بازگشت به کشورشان را آغاز کرده‌اند.

براساس این گزارش، حدود ۶۰۰ راننده و کلینر پاکستانی در نتیجه بسته شدن گذرگاه‎‌ها در افغانستان گیر مانده بودند.

مولانا اعجاز شینواری، یکی از رهبران محلی شاخه فضل الرحمن حزب جمعیت علمای اسلام، تأیید کرده است که روند بازگشت رانندگان و موترهای پاکستانی آغاز شده و انتظار می‌رود همه آنان به‌زودی به کشورشان برسند. او گفت که بسته ماندن گذرگاه‌ها نه‌تنها تجارت دوجانبه را آسیب زده، بلکه باعث افزایش فقر و بیکاری در مناطق نزدیک خط فرضی دیورند نیز شده است.

مقام‌های محلی می‌گویند در حال حاضر اولویت اصلی، بازگرداندن تمامی شهروندان پاکستانی باقی‌مانده در افغانستان است و پس از آن، دو طرف درباره ازسرگیری تدریجی تجارت تصمیم خواهند گرفت.

تورخم یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های تجارتی میان افغانستان و پاکستان به شمار می‌رود که در ماه اکتوبر سال گذشته پس از درگیری‌ها میان دو کشور بسته شد.

در همین حال، حکومت ایالت خیبرپختونخوا اعلام کرده است که روند بازگشت مهاجرین افغان را تسریع خواهد کرد.

طارق سعید مروت، مشاور ویژه وزیر اعلی خیبرپختونخوا در امور داخله، گفته است که مراکز موقت انتقال مهاجرین در پیشاور، چارسده، کوهات و هنگو همچنان فعال هستند و دولت پاکستان تأکید دارد که بازگشت‌کنندگان با حفظ کرامت و حقوق اساسی‌شان به افغانستان منتقل شوند.

براساس آمار مشترک کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و سازمان بین‌المللی مهاجرت، از ۱۵ سپتمبر ۲۰۲۳ تا ۱۳ جون ۲۰۲۶ بیش از ۲.۵ میلیون شهروند افغان از پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

این گزارش می‌افزاید که تنها در فاصله ۷ تا ۱۳ جون، ۲۸ هزار و ۲۸۵ شهروند افغان از طریق گذرگاه‌های تورخم، غلام‌خان، چمن، بدینی و بهرامچه وارد افغانستان شده‌اند. این رقم در مقایسه با هفته قبل، نشان‌دهنده افزایش ۱۱ درصدی بازگشت مهاجرین و رشد ۲۲ درصدی اخراج‌ها از پاکستان است.

یرکین توکوموف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور قزاقستان در امور افغانستان، خواستار ادامه تعامل جامعه جهانی با افغانستان شده و هشدار داده است که ایجاد خلأهای اقتصادی، بشردوستانه و نهادی می‌تواند به گسترش بی‌ثباتی و تهدیدهای امنیتی در این کشور منجر شود.

توکوموف در مقاله‌ای که در نشریه EuAlive منتشر شده، نوشته است که همکاری و تعامل با افغانستان برای مقابله با چالش‌های مشترکی مانند تروریزم، مهاجرت غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر اهمیت اساسی دارد.

او گفته است: «تجربه چند دهه گذشته نشان داده که هرگاه خلأیی در افغانستان ایجاد شود، چه در عرصه اقتصادی، بشردوستانه یا نهادی، این خلأ به‌سرعت با روندهای مخرب پر می‌شود.»

به گفته وی، افغانستان همچنان با مشکلات جدی بشردوستانه روبه‌رو است و نزدیک به ۲۹ میلیون نفر در این کشور به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند. همچنین بازگشت میلیون‌ها مهاجر افغان از ایران و پاکستان در سال‌های اخیر فشار بیشتری بر اقتصاد و خدمات عامه وارد کرده است.

توکوموف با اشاره به وضعیت اجتماعی افغانستان گفت که حدود ۳.۷ میلیون کودک افغان با سوءتغذیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند و موضوعاتی مانند امنیت، حکومتداری و حقوق زنان و دختران همچنان از نگرانی‌های اصلی جامعه جهانی به شمار می‌رود.

با این حال، او تأکید کرده است که برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه، افغانستان در نزدیک به پنج سال گذشته شاهد فروپاشی اقتصادی و سیاسی نبوده است. به گفته وی، عواید دولتی به‌تدریج افزایش یافته، کسب‌وکارهای کوچک و متوسط رشد کرده‌اند و پارک‌های صنعتی در شهرهای بزرگ کشور ایجاد شده‌اند.

نماینده ویژه قزاقستان افزود که کشورش سیاست «تعامل عمل‌گرایانه بدون به‌رسمیت‌شناختن» را در قبال افغانستان دنبال می‌کند. او تصریح کرد که حذف امارت اسلامی از فهرست گروه‌های ممنوعه در قزاقستان به معنای به‌رسمیت‌شناختن حکومت کنونی افغانستان نیست و آستانه در این زمینه از تصمیم‌های شورای امنیت ملل متحد پیروی می‌کند.

توکوموف همچنین به نقش رو به افزایش آسیای مرکزی در روابط خارجی افغانستان اشاره کرد و گفت کشورهای منطقه به تأمین‌کنندگان مهم انرژی و مواد غذایی برای افغانستان تبدیل شده‌اند. به گفته او، حجم مبادلات تجارتی میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی در سال‌های اخیر به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

او آموزش و خدمات صحی را از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری میان قزاقستان و اتحادیه اروپا در افغانستان دانست و پیشنهاد کرد که دو طرف در اجرای پروژه‌های صحی، ساخت مراکز صحی و ارائه خدمات طبی سیار به مناطق دورافتاده همکاری کنند.

توکوموف در پایان تأکید کرد که کمک‌های بشردوستانه و همکاری‌های اقتصادی نباید به‌عنوان امتیازدهی تلقی شوند، بلکه ابزارهایی عملی برای جلوگیری از بحران‌های آینده و ایجاد ثبات پایدار در افغانستان هستند. او افزود که سرمایه‌گذاری در بخش‌های آموزش، صحت و توسعه منابع انسانی می‌تواند زمینه‌ساز آینده‌ای باثبات‌تر برای افغانستان و منطقه باشد.