یک گزارش تازه و انتقادی اداره بازرس ویژه بازسازی افغانستان (سیگار) نشان می‌دهد که تلاش ۲۰ ساله ایالات متحده برای ایجاد نظام دموکراتیک در افغانستان، در عمل به «یک چرخه عظیم فساد، حیف‌ومیل و سوءاستفاده از میلیاردها دالر» تبدیل شده است. این گزارش که در ۳ دسمبر نشر شده، نتیجه ۱۷ سال تحقیق سیگار است.

حکومتی که امریکا ساخت؛ «یک شرکت بزرگ جرایم»

سیگار می‌گوید که کنگره امریکا مجموعاً ۱۴۴.۷ میلیارد دالر برای بازسازی افغانستان هزینه کرده بود؛ رقمی که حتی از «طرح مارشال» پس از جنگ جهانی دوم هم بیشتر است. اما این پول، حکومتی را ایجاد کرد که به گفته جین الویز، سرپرست سیگار: «در اصل یک شرکت عظیم فساد اداری و جرایم بود.»

در گزارش آمده است که امریکا برای سال‌های طولانی فساد گسترده در دولت و نیروهای امنیتی افغانستان را نادیده گرفت. سیگار در مجموع ۱۳۲۷ مورد فساد، اختلاس و سوءاستفاده را ثبت کرده که تا ۲۹.۲ میلیارد دالر هدررفته را شامل می‌شود.

به گفته سیگار، میلیون‌ها دالر برای طیاره‌ها، ساختمان‌ها و پروژه‌هایی مصرف شد که یا استفاده نشدند یا به‌کلی بیکار ماندند.

رشوه‌ستانی، قاچاق و شبکه‌های مصئون از پیگرد

گزارش نشان می‌دهد هم پیمان‌کاران امریکایی و هم افغان‌ها میلیاردها دالر را از طریق رشوه، قراردادهای رسمی و اختلاس به جیب زدند. حتی برخی افراد به دلیل همکاری با سازمان‌های استخباراتی امریکا «مصئون از پیگرد» شناخته شده بودند.

یک نمونه شامل پرداخت ۱.۲۵ میلیون دالر رشوه از سوی یک تاجر افغان به نیروهای امریکایی برای قاچاق نفت بود. در موردی دیگر، یک زوج پیمان‌کار امریکایی بر صدها میلیون دالر درآمد از افغانستان مالیات نپرداخته بودند.

میلیاردها دالر تجهیزات که پس از خروج، در افغانستان جا ماند

طبق گزارش، امریکا ۳۸.۶ میلیارد دالر صرف تجهیزات و ساختارهای نظامی برای اردوی افغانستان کرد—از جمله:

۹۶ هزار واسطه نظامی

۴۲۷ هزار سلاح

۱۶۲ طیاره

۱۷۴۰۰ عینک دید در شب

با خروج نیروهای امریکایی، ۷.۱ میلیارد دالر از این تجهیزات در افغانستان باقی ماند. سیگار می‌گوید تأسیساتی که تخریب نشدند، «اکنون احتمالاً زیر کنترل امارت اسلامی قرار دارند.»

پنهان‌کاری و فقدان همکاری؛ بدترین دوره در زمان دولت بایدن

جین الویز می‌گوید در طول تحقیقات، سیگار با کمبود همکاری از سوی مقامات امریکایی روبه‌رو بود و این وضعیت در دوره حکومت بایدن به اوج رسید: «یک سال کامل ما را مسدود کردند. نه حرف می‌زدند، نه همکاری می‌کردند.»

در مصاحبه‌ها، حتی برخی مقامات سابق گفته‌اند که از سال‌ها پیش می‌دانستند پروژه امریکا در افغانستان «محکوم به شکست» است.

هزاران کشته در جنگ ۲۰ ساله

براساس پروژه «هزینه‌های جنگ» پوهنتون براون:

۲۳۲۰ سرباز امریکایی

۶۹ هزار نیروهای امنیتی و پولیس افغان

۴۶ هزار غیرنظامی

در این جنگ جان باخته‌اند.

نتیجه نهایی سیگار: «هزینه این جنگ، بسیار بیشتر از پول بود»

سیگار تأکید می‌کند که حضور ۲۰ ساله امریکا نه‌تنها به هدف نرسید، بلکه میلیاردها دالر را تلف کرد و ساختارهایی ایجاد نمود که در چند روز—پس از خروج نیروهای امریکایی—کاملاً فروپاشید.