حبیب الله رفیع، نویسنده مشهور و عضو اکادمی علوم افغانستان، کتاب را بنام اسرارالافغانی که بیانگر ناگفته‌ها و تاریخ ۹۰۰ساله پشتون‌ها می شود به همکاری افغان‌های مقیم در جرمنی بدست آورده است.

این کتاب در کتاب خانه مشهور آلمان نگهداری میشد.

حبیب الله رفیع، نویسنده، در این باره گفت:” کتاب در حدود ۶۰۰ صفحه چاپی میشود و در این گپ‌های است که در کتاب‌های دیگر بسیار کم امده.”

آقای رفیع می‌گوید این کتاب ۴۰۰ صد سال قدامت تاریخی دارد و نخستین نهضت عرفانی و ادبی پشتون‍‌ها که توسط شیخ مطیع بابا در قرن هفتم تا قرن دهم ایجاد شده بود بیان می کند.

وی می افزاید این نهضت، صدها هزار مرید در عربستان، پیشاور، هندوستان و افغانستان داشته است و نویسنده این کتاب هم حسین بن صابر سین زی است که به ثبت دری هندی نوشته.

 این نویسنده همچنان می گوید که دو نسخه آن را تصحیح کرده که میتواند محقیقین پشتو را کمک کند.

آقای رفیع گفت:” دو نسخه، نسخه کي در کراچی یافت شده بود و نسخه که حالا بدست آمده، این هر دو نسخه را من مقابله کردم، حالا امده چاپ است انشا الله و متن کامل کتاب بدست آمد.”

در همین حال، احسان الله آرینزی، یکی دیگر از نویسندگان کشور، ۹جلد کتاب را که ۶هزار صفحه می شود و تاریخ جغرافیایی بشری و فتوحات ۵ قاره جهان را نشان میدهد، به زبان پشتو نوشته کرده که  به زبان دری ترجمه شده و تلاش دارد تا به زبان ازبیکی نیز ترجمه شود.

 آقای آرینزی می‌گوید،  این ۹ جلد کتاب از سال ۲۰۱۷ تا اکنون ۴ بار چاب شده است.

احسان الله آرینزی، نویسنده، در این باره گفت:” تقاضای من از نسل جوان این است که یک بار این کتاب را مرور کند که دنیا را بشناسد و یک بار خود را ببیند که دنیا در کجا و ما در کجا استیم.”

اما نویسنده‌گان از تحقیق و نوشته کتاب‌ها نسبت به گذشته دل سرد اند می گویند که  جنگ و نا امنی‌‎ها در سال‌های پسین در کشور باعث از بین بردن فرهنگ مطالعه و دوری مردم از کتاب خانه و کتاب خوانی شده است.