شاپور زدران، توپ‌انداز تیزرو و ستاره پیشین تیم ملی کریکت افغانستان که نقش برجسته‌ای در صعود سریع کریکت این کشور در عرصه بین‌المللی داشت، در سن ۳۸ سالگی پس از یک دوره بیماری شدید درگذشت.

دولت زدران، برادر او و عضو پیشین تیم ملی کریکت افغانستان، روز سه‌شنبه با نشر پیامی نوشت: «از درگذشت دوست و برادر عزیزم، شاپور زدران، عمیقاً اندوهگین هستم. هیچ واژه‌ای نمی‌تواند این ضایعه را توصیف کند.»

شاپور زدران در یکی از شفاخانه‌های دهلی‌نو تحت درمان قرار داشت. او به بیماری نادر و مرگبار «هموفاگوسیتیک لنفوهیستیوسیتوزیس» (HLH) مبتلا شده بود و از ماه جنوری در هند بستری بود. پس از آن‌که وضعیت صحی‌اش برای مدتی بهبود یافت، با وخامت دوباره بیماری، بار دیگر در شفاخانه بستری شد.

زدران، توپ‌انداز چپ‌دست، از چهره‌های کلیدی سال‌های نخست شکل‌گیری تیم ملی کریکت افغانستان بود. او نخستین بازی بین‌المللی خود را در سال ۲۰۰۹ انجام داد و آخرین بار در سال ۲۰۲۰ برای تیم ملی افغانستان به میدان رفت.

او در مجموع در ۸۰ مسابقه بین‌المللی برای افغانستان بازی کرد و ۴۳ ویکت در رقابت‌های یک‌روزه بین‌المللی و ۳۷ ویکت در مسابقات بیست‌آوره به دست آورد.

شاپور زدران در سه دوره جام جهانی بیست‌آوره مردان حضور داشت و همچنین عضو تیم افغانستان در نخستین حضور این کشور در جام جهانی ۵۰ آوره کریکت در سال ۲۰۱۵ بود.

یکی از ماندگارترین لحظات دوران حرفه‌ای او در جام جهانی ۲۰۱۵ در شهر دونیدین نیوزیلند رقم خورد؛ جایی که افغانستان با شکست یک ویکتی اسکاتلند، نخستین پیروزی خود را در تاریخ جام جهانی کریکت به دست آورد. زدران که بیشتر به‌عنوان توپ‌انداز شناخته می‌شد، در پایان آن دیدار حساس با زدن دوش‌های پیروزی، موفقیت تاریخی افغانستان را رقم زد.

او پس از چند سال دوری از رقابت‌های بین‌المللی، در ماه جنوری ۲۰۲۵ به‌گونه رسمی از کریکت خداحافظی کرد.

زدران در پیام خداحافظی خود نوشته بود: «امروز روزی است که هرگز نمی‌خواستم با آن روبه‌رو شوم، اما این روز برای هر بازیکنی فرا می‌رسد.» او افزوده بود که پس از ۲۲ سال «خدمت، فداکاری و عشق به کریکت» از این ورزش کناره‌گیری می‌کند.

وی همچنین گفته بود: «کریکت برای من تنها یک بازی نبود؛ بلکه شور، هویت و هدف زندگی‌ام بود.» او تأکید کرده بود که از کودکی آرزو داشت نماینده افغانستان باشد و افتخار می‌کند که در برافراشتن پرچم کشورش در عرصه بین‌المللی سهم داشته است.

کریکت بورد افغانستان نیز هنگام اعلام بازنشستگی او در جنوری ۲۰۲۵، شاپور زدران را «یکی از چهره‌های کلیدی در رشد کریکت افغانستان» توصیف کرده و از نقش او در توسعه این ورزش قدردانی کرده بود.

شاپور زدران از نسل بازیکنانی بود که تیم ملی افغانستان را از گمنامی به بزرگ‌ترین رقابت‌های جهانی رساند. سرعت توپ‌اندازی، حضور قدرتمند در میدان و خوشحالی‌های پرشور او پس از گرفتن ویکت، از او چهره‌ای ماندگار در تاریخ کریکت افغانستان ساخت.

نقش او در پیروزی تاریخی افغانستان برابر اسکاتلند در جام جهانی ۲۰۱۵ همچنان یکی از ماندگارترین تصاویر موفقیت‌های اولیه کریکت افغانستان به شمار می‌رود؛ جایی که این توپ‌انداز تیزرو با زدن دوش‌های پیروزی، نخستین برد افغانستان در جام جهانی را رقم زد.

روزنامه تگزاس تریبیون گزارش داده است که مرگ محمد نظیر پکتیاوال، شهروند افغان و همکار پیشین نیروهای ویژه امریکا، در بندی‌خانه اداره مهاجرت و گمرک امریکا از سوی مقام‌های امریکایی «حادثه» تشخیص داده شده است.

بر اساس گواهی، پکتیاوال ۴۱ ساله در پی واکنش شدید حساسیتی (آنافیلاکسی) ناشی از یک ماده نامشخص جان باخته است. در این سند آمده که این واکنش حساسیتی باعث تشدید بیماری آسم او شده و مرگ وی در ۱۴ مارچ در یک شفاخانه در دالاس به‌عنوان «حادثه» ثبت شده است.

به گزارش تگزاس تریبیون، پکتیاوال حدود یک دهه در کنار نیروهای ویژه امریکا در افغانستان جنگیده بود و پس از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ به ایالات متحده منتقل شد. او از طریق روند قانونی وارد امریکا شده و درخواست پناهندگی داده بود، اما در حالی که پرونده‌اش هنوز در حال بررسی بود، در ۱۳ مارچ از خانه‌اش در ایالت تگزاس توسط مأموران اداره مهاجرت و گمرک امریکا گرفتار شد.

گروه مدافع حقوق مهاجرین افغان ایواک و دو عضو کانگرس امریکا خواستار انتشار گزارش کالبدشکافی او شده‌اند. آنان می‌گویند خانواده پکتیاوال حق دارند بدانند چه ماده‌ای باعث واکنش مرگبار شده و چگونه این ماده وارد بدن او شده است.

اداره مهاجرت و گمرک امریکا پیش‌تر اعلام کرده بود که پکتیاوال هنگام پذیرش در بندی‌خانه، وجود هرگونه بیماری یا حساسیت را رد کرده بود، اما ساعاتی بعد دچار نفس تنگی و درد قفس سینه شد و به شفاخانه انتقال یافت. او صبح روز بعد پس از بروز تورم زبان و با وجود تلاش داکتران برای احیای وی، جان باخت.

بر اساس این گزارش، خانواده محمد نظیر پکتیاوال خواستار روشن شدن کامل چگونگی مرگ او هستند و مقام‌های محلی دالاس تاکنون از انتشار گزارش کالبدشکافی، به دلیل ادامه تحقیقات، خودداری کرده‌اند.

سازمان ملل متحد هشدار داده است که افغانستان در پی فقر، خشکسالی، زلزله‌ها و بازگشت گسترده مهاجرین، با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بیجاشدگی در جهان روبه‌رو است.

بر بنیاد تازه‌ترین گزارش دفتر برنامه انکشافی سازمان ملل متحد (یوان‌دی‌پی)، اقتصاد شکننده، چهار دهه جنگ، بازگشت ۲.۷ میلیون مهاجر، تشدید پیامدهای تغییرات اقلیمی و کاهش مشارکت زنان، فشار بر معیشت مردم و خدمات اساسی را افزایش داده است.

الکساندر دی‌کرو، رئیس برنامه انکشافی سازمان ملل متحد که همراه با کمیشنر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به افغانستان سفر کرده است، گفت: «در افغانستان، بحران‌ها به‌ندرت به‌صورت جداگانه رخ می‌دهند.»

به گفته برنامه انکشافی سازمان ملل، در حال حاضر ۷۴ درصد جمعیت افغانستان، معادل حدود ۲۹ میلیون نفر، قادر به تأمین نیازهای اولیه زندگی خود نیستند. این نهاد می‌گوید از جوامع میزبان و بیجاشدگان برای بازسازی و حرکت از مرحله بازگشت به بهبود پایدار حمایت می‌کند.

این مقام‌های سازمان ملل در جریان سفر خود از جوامع آسیب‌دیده از زلزله در جلال‌آباد و پروژه‌های بازسازی در دره سلطان نیز دیدار کردند؛ پروژه‌هایی که شامل حفاظت در برابر سیلاب، بهبود سیستم‌های آبیاری، ایجاد فرصت‌های کاری و کاهش خطرات ناشی از حوادث طبیعی است.

سازمان ملل همچنین اعلام کرد که از طریق صندوق ویژه امانی برای افغانستان، پروژه‌هایی را برای حمایت از عودت‌کنندگان، بیجاشدگان داخلی و جوامع میزبان در ولایت‌های کندز و بغلان اجرا می‌کند. این پروژه‌ها شامل پاکسازی مناطق آلوده به ماین، اجرای پروژه‌های زیربنایی و فراهم‌سازی سرپناه دایمی برای صدها خانواده است.

در همین حال، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (یو‌ان‌اچ‌سی‌آر) اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۶ بیش از ۵۷۰ هزار افغان به اسکان مجدد نیاز خواهند داشت و این نهاد برای گسترش فرصت‌های اسکان، آموزش، اشتغال و پیوستن دوباره خانواده‌ها تلاش خواهد کرد.