بسته‌ماندن گذرگاه‌های افغانستان و پاکستان؛ تاجران پاکستانی میلیاردها دالر زیان کرده‌اند

روزنامه «دان‌نیوز» در گزارشی نوشته است که بسته‌ماندن گذرگاه‌های اصلی افغانستان و پاکستان، از جمله تورخم و چمن، خسارات سنگینی به تاجران و صادرکنندگان پاکستانی وارد کرده و تجارت دو کشور را با بحران جدی روبه‌رو ساخته است.

بر اساس این گزارش، تجارت افغانستان و پاکستان برای دهه‌ها منبع درآمد هزاران خانواده در دو کشور بوده و هر سال میلیاردها روپیه کالا، به‌ویژه میوه و سبزیجات تازه، از این مسیرها انتقال می‌یابد. اما بسته‌شدن گذرگاه‌های اصلی در اکتوبر ۲۰۲۵، باعث توقف موترهای باربری، فاسدشدن محصولات و واردشدن زیان‌های هنگفت به تاجران پاکستانی شده است.

رحمان گل، یک کمیشن‌کار باسابقه پاکستانی، به دان نیوز گفته است که پس از ۲۱ سال ایجاد شبکه انتقال محصولات زراعتی، در نتیجه تنش‌های میان دو کشور، موترهای باربری تاجرانش در گذرگاه متوقف شدند و او حدود ۱۱۰ میلیون روپیه زیان کرده است؛ مبلغی که پیش از انتقال کالا پرداخت شده بود.

او گفته است که تاجران روزانه بین یک تا ۱.۵ میلیون روپیه زیان می‌کنند و بسته‌ماندن گذرگاه‌ها باعث افزایش قیمت مواد مورد نیاز مردم شده و برخی محصولات مانند لیمو، مرچ و سیر نیز در کانتینرها فاسد شده‌اند.

ضیاءالحق سرحدی، معاون ارشد اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان و افغانستان، گفته است که پاکستان سالانه حدود ۱.۵ میلیارد دالر کالا به افغانستان صادر می‌کند؛ اما بسته‌ماندن ۱۰ ماهه گذرگاه‌ها، تاجران پاکستانی را از نزدیک به یک میلیارد دالر درآمد محروم کرده است.

او افزوده است که صادرات کالاهای پاکستانی به کشورهای آسیای مرکزی از مسیر افغانستان سالانه حدود ۸۰۰ میلیون دالر ارزش دارد و در پی توقف تجارت ترانزیتی، صادرکنندگان پاکستانی در ۱۰ ماه گذشته حدود ۲۲۵ میلیون دالر زیان کرده‌اند.

به گفته سرحدی، واردات پنبه، حبوبات و سایر کالاها از کشورهای آسیای مرکزی نیز از طریق افغانستان با هزینه کمتر انجام می‌شد، اما بسته‌ماندن مسیر ترانزیتی، هزینه این واردات را به‌گونه چشمگیری افزایش داده است.

سرحدی همچنین گفته است که بسته‌ماندن تجارت افغانستان و پاکستان، میلیون‌ها نفر را به‌گونه مستقیم و غیرمستقیم بیکار کرده و در کنار پیامدهای اقتصادی، بر وضعیت نظم عامه در خیبرپختونخوا تأثیر منفی گذاشته است.

بر اساس گزارش «دان‌نیوز»، بندرهای کراچی یکی از مسیرهای مهم تجارت ترانزیتی افغانستان هستند و سالانه حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار کانتینر از مسیر پاکستان به افغانستان انتقال می‌یابد. به‌طور متوسط برای هر کانتینر حدود ۴ هزار دالر هزینه حمل‌ونقل، بیمه، خدمات بندری، ترخیص و سایر خدمات پرداخت می‌شود؛ بنابراین پاکستان سالانه حدود ۱۶۰ میلیون دالر از تجارت ترانزیتی افغانستان درآمد دارد.

سرحدی گفته است که در نتیجه بسته‌ماندن مسیرها، پاکستان حدود ۱۰۶ میلیون دالر زیان کرده است. همچنین از اکتوبر ۲۰۲۵ تا اپریل ۲۰۲۶، حدود ۱۰ هزار کانتینر ترانزیتی در پاکستان متوقف مانده و هزینه‌های سنگین تأخیر و توقف بر آن‌ها وضع شده است.

بر اساس این گزارش، به‌طور متوسط روزانه ۱۲۰ دالر برای هر کانتینر جریمه دریافت شده که در نتیجه، واردکنندگان افغان روزانه حدود ۱.۲ میلیون دالر هزینه اضافی متحمل شده‌اند.

در پایان، تاجرین پاکستانی خواستار آن شده‌اند که افغانستان و پاکستان تجارت را از اختلافات سیاسی جدا کرده و با بازگشایی گذرگاه‌های تورخم و چمن، مسیر تجارتی مهم منطقه را دوباره فعال کنند.