رویداد های اخیر
سازمان نجات کودکان: بیجاشدگی، کودکان افغانستان را گرسنهتر و آسیبپذیرتر ساخته است
سازمان نجات کودکان میگوید که بحرانهای پیدرپی و بیجاشدگی، وضعیت رفاهی و امنیت کودکان را در افغانستان تحت تأثیر قرار داده است.
سازمان نجات کودکان در گزارش تازهای هشدار داده است که بیجاشدگی در افغانستان طی سه سال گذشته، گرسنگی را در میان کودکان افزایش داده، روند تعلیم آنان را مختل کرده و خطرهای حفاظتی بیشتری را متوجه آنها ساخته است.
این گزارش که زیر عنوان «کودکان در حرکت» روز سهشنبه، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، در کابل منتشر شده، بر اساس مصاحبه با بیش از ۸۰۰ کودک و سرپرست خانواده در هفت ولایت افغانستان تهیه شده است. یافتههای آن نشان میدهد که بیش از نیمی از کودکان بیجاشده پس از ترک خانههایشان با کاهش دسترسی به غذا روبهرو شدهاند و از هر پنج کودک، دو تن گفتهاند که وضعیت صحیشان بدتر شده است.
بر اساس این گزارش، بیش از ۹۰ درصد کودکان مورد بررسی، در جریان سه سال گذشته تجربه بیجاشدگی یا مهاجرت داشتهاند. ۵۵ درصد آنان گفتهاند که پس از جابهجایی غذای کمتری دریافت میکنند، ۴۱ درصد از وخامت وضعیت صحی خود خبر دادهاند و ۳۳ درصد سرپرستان خانوادهها گفتهاند که دسترسی کودکانشان به تعلیم کاهش یافته است.
با وجود افزایش نیازمندیها، کمکهای بشردوستانه به شمار زیادی از کودکان نمیرسد. کمتر از یکدهم کودکان مورد بررسی گفتهاند که هرگونه کمک دریافت کردهاند، در حالی که ۹۰ درصد آنان برای دسترسی به مواد غذایی به حمایت نیاز دارند.
این یافتهها در حالی منتشر میشود که از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از ۶.۶۷ میلیون شهروند افغانستان از پاکستان و ایران به کشور بازگشتهاند؛ روندی که به گفته این گزارش، جمعیت افغانستان را تا ۱۴ درصد افزایش داده و فشار بیشتری بر خانوادهها و جوامعی وارد کرده است که پیش از این نیز با فقر، ناامنی غذایی و بحرانهای پیدرپی روبهرو بودهاند.
افغانستان همچنان یکی از کشورهایی است که بالاترین میزان بیجاشدگی داخلی را در جهان دارد. بر اساس این گزارش، تا سال ۲۰۲۵ حدود هفت میلیون تن، معادل نزدیک به ۱۴ درصد جمعیت کشور، در داخل افغانستان بیجاشده بودند.
فقر و نبود فرصتهای کاری؛ عامل اصلی بیجاشدگی
گزارش سازمان نجات کودکان نشان میدهد که مشکلات اقتصادی مهمترین عامل بیجاشدگی در افغانستان است. نزدیک به نیمی از کودکان مورد بررسی، معادل ۴۹ درصد، گفتهاند که خانوادههایشان به دلیل پیدا نکردن کار یا نداشتن درآمد کافی محل زندگی خود را ترک کردهاند. یکسوم آنان کمبود مواد غذایی را از دلایل جابهجایی خانوادههایشان عنوان کردهاند.
همچنان، نزدیک به یکچهارم کودکان گفتهاند که خانوادههایشان به دلیل اخراج یا فشار برای ترک یک کشور دیگر، مجبور به جابهجایی شدهاند.
در این گزارش آمده است که نزدیک به هفت کودک از هر ۱۰ کودک مورد بررسی، طی سه سال گذشته با دو یا چند بحران، از جمله خشکسالی، سیلاب، زلزله و درگیری، روبهرو شدهاند.
افزایش خطرهای حفاظتی برای کودکان
سازمان نجات کودکان میگوید که بحرانهای پیدرپی و بیجاشدگی، وضعیت رفاهی و امنیت کودکان را در افغانستان تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس یافتههای این گزارش، بیش از ۱۱ درصد کودکان گفتهاند که دستکم با یکی از خطرهای حفاظتی، از جمله کار شاقه کودکان، خشونت جسمی یا لفظی و ازدواج زودهنگام روبهرو شدهاند.
سرپرستان خانوادهها نیز گزارش دادهاند که دختران در جریان سفرهای بیجاشدگی و پس از رسیدن به مناطق جدید، بهویژه در معرض خطرهای بیشتری قرار دارند.
روایت یک دختر هشتساله از بازگشت به افغانستان
در میان کودکانی که از بیجاشدگی آسیب دیدهاند، نوریا، دختری هشتساله، نیز شامل است که در اوایل سال جاری میلادی برای نخستین بار به افغانستان بازگشته است. خانواده او پس از آنکه بیش از پنج دهه در پاکستان زندگی کرده بودند، مجبور به ترک آن کشور شدند و نوریا همراه با پدر، مادر و سه خواهر و برادرش، تقریباً تنها با لباسهایی که بر تن داشتند، به افغانستان آمدند.
نوریا گفته است: «ما از پاکستان برگشتیم. در آنجا خانه داشتیم و دوستان زیادی داشتم. افغانستان را نیز دوست دارم، اما دلم برای مکتب و دوستانم تنگ شده است. ما با هم بازی میکردیم و بسیار میخندیدیم. میخواهیم در اینجا نیز مکتبی مانند مکتب پاکستان داشته باشیم تا بتوانیم به تعلیم خود ادامه دهیم.»
خانواده نوریا توان پرداخت هزینه رفتوآمد او به مکتب را ندارند؛ با این حال، او در یک مرکز تعلیمی موقت سازمان نجات کودکان درس میخواند.
نازو، مادر ۲۸ ساله نوریا، گفته است: «شوهرم در اینجا کار ندارد و ما هیچ منبع درآمدی برای تأمین نیازهای فرزندانمان نداریم. هر روز نگران هستم که برای وعده غذایی بعدی خود چگونه غذا پیدا کنیم.»
او افزوده است: «وقتی در کشوری به دنیا میآیید و در همانجا ازدواج میکنید، آن مکان به خانه شما تبدیل میشود و احساس میکنید به آن تعلق دارید. وقتی ناگهان مجبور به ترک آن میشوید، تمام زندگیتان از هم میپاشد؛ بهویژه زمانی که با دست خالی به جای دیگری میرسید.»
درخواست سازمان نجات کودکان برای افزایش کمکها
اشیش دامله، رئیس سازمان نجات کودکان در افغانستان، گفته است که هیچ کودکی نباید برای یافتن امنیت یا زنده ماندن، مجبور به ترک خانه، مکتب و جامعه خود شود؛ اما برای بسیاری از کودکان، بیجاشدگی به بخشی از دوران کودکیشان تبدیل شده است.
او افزوده است که کودکان در مسیرهای پرخطر با تهدیدهای جدی حفاظتی روبهرو میشوند و پس از رسیدن به مناطق جدید نیز خانوادههایشان همچنان برای تهیه غذا، دسترسی به خدمات صحی و فرستادن فرزندانشان به مکتب با مشکل مواجهاند.
به گفته دامله، یافتههای گزارش «کودکان در حرکت» واقعیت نگرانکنندهای را نشان میدهد؛ رسیدن به یک محل جدید به معنای رسیدن به امنیت نیست. او تأکید کرده است که دختران و کودکان دارای معلولیت بهویژه با خطرهای بیشتری روبهرو هستند و فقر خانوادهها را مجبور میسازد تا برای ادامه زندگی تصمیمهای دشواری بگیرند؛ آنهم در شرایطی که بسیاری از آنان کمکهای بشردوستانه اندک یا هیچگونه کمکی دریافت نمیکنند.
رئیس سازمان نجات کودکان در افغانستان خواستار تأمین منابع مالی دوامدار برای حفاظت از کودکان در مسیرهای مهاجرت و فراهمسازی دسترسی آنان به خدمات اساسی در هر محلی شده است که در آن سکونت میگزینند.
او گفته است: «کودکانی که پیش از این خانههایشان را از دست دادهاند، نباید به تنهایی با این خطرها روبهرو شوند. این کودکان سزاوار چیزی فراتر از زنده ماندن روزمره هستند؛ آنان حق دارند در امنیت زندگی کنند، دوباره به مکتب برگردند و زندگی خود را از نو بسازند.»
فعالیتهای سازمان نجات کودکان در افغانستان
سازمان نجات کودکان از سال ۱۹۷۶ میلادی به اینسو در افغانستان فعالیت دارد و در دورههای مختلف درگیری، بیجاشدگی و رویدادهای طبیعی، به ارائه خدمات ادامه داده است.
این سازمان در حال حاضر برنامههای خود را در ۹ ولایت افغانستان اجرا میکند و با همکاری نهادهای شریک در ۱۱ ولایت دیگر نیز فعالیت دارد. بخشهای کاری آن شامل صحت، تغذیه، تعلیم، حفاظت از کودکان، سرپناه، آب، حفظالصحه، خدمات صحی و معیشت میشود.