نړۍ
د شتمنو هېوادونو د مرستو کمېدو له کبله په نړۍ کې د لوږې بحران پراخه شوی دی
د رویټرز د څرګندونو له مخې؛ ملګرو ملتونو د سېشنبې پر ورځ ( د مرغومي څلورمه ) ویلي، چې دا ټولنه کولی شي د ۳۰۷ میلیون خلکو شاوخوا ۶۰ سلنې سره، چې په راتلونکي کال کې وږې پاتې نشي د بشري مرستو لپاره پیسې راټولې کړي.
د هرې ورځې پر تېریدو د هغو کسانو شمېر، چې له لوږې سره مخ دي او یا د لوږې د له منځه وړلو لپاره هڅه کوي؛ مخ پر زیاتېدو دی او دغه راز د هغو مرستو کچه، چې د نړۍ بډایه هېوادونه یې تر سره کوي ټیټه شوې ده. دغو شرایطو په نړۍ کې د لوږې ناورین پراخه کړی دی.
د رویټرز د څرګندونو له مخې؛ ملګرو ملتونو د سېشنبې پر ورځ ( د مرغومي څلورمه ) ویلي، چې دا ټولنه کولی شي د ۳۰۷ میلیون خلکو شاوخوا ۶۰ سلنې سره، چې په راتلونکي کال کې وږې پاتې نشي د بشري مرستو لپاره پیسې راټولې کړي.
دا پدې معنا ده، چې ۴۰ سلنه اړمن خوراکي توکو ته لاسرسی لري او لږ تر لږه ۱۱۷ میلیون خلک به په ۲۰۲۵ کال کې خواړه یا نورې مرستې ترلاسه نکړي.
د ملګرو ملتونو شمېرنه ښیي؛ د ۲۰۲۴ کال تر پایه به دا ټولنه د ۴۹ اعشاریه ۶ میلیارډ ډالرو څخه یوازې ۴۶ سلنه ترلاسه کړي، چې باید په ټوله نړۍ کې د بشري مرستو لپاره راټول شي. دا پر پرلهپسې توګه دوهیم کال دی، چې ملګرو ملتونو د خپلې غوښتنې له نیمایي څخه لږ راټول کړي دي.
دې کمښت بشردوستانه ټولنې اړ کړي، چې دردناکې پرېکړې وکړي. لکه د وږو لپاره د جیرې او د مرستې لپاره د وړ کسانو د شمېر کمول.
د دې ډول سیاست پایلې د نړۍ د نورو برخو پر پرتله د سوریې په څېر سیمو کې ډیر احساس کیږي؛ ځکه، چې په دې هېواد کې د خوړو نړیوال پروګرام، د خوړو د وېش په برخه کې د ملګرو ملتونو اصلي بنسټ، شپږ میلیون خلکو ته خواړه ورکړي.
د شراکت او د منابعو د تحرک لپاره د دې ټولنې اجرائیوي مرستیال رانیا دګاش- کامارا ویلي؛ د خوړو نړیوال پروګرام د روان کال په پیل کې د مالي مرستو راټولولو اټکل شاوخوا یو میلیون خلکو ته راکم کړ.
داګاش کامارا په مارچ کې د سوریې د خوړو نړیوال پروګرام له کارمندانو سره لیدنه وکړه او په یوه مرکه کې یې ویلي؛ د دوی پالیسي دا وه، چې “په دې پړاو کې مونږ له وږو څخه خواړه اخلو، چې وږي ماړه کړو.”
د ملګرو ملتونو د بشردوستانه چارو او د بېړنیو مرستو همغږي کوونکي، ټام فلیچر، رویټرز ته ویلي: “مونږ اړیوو هغو کسانو ته، چې مرستو ته سخته اړتیا لري د ځواب کچه را کمه کړو.”
مالي فشارونو او د کورنیو سیاستونو بدلون د ځینو بډایه هېوادونو پرېکړې بدلې کړې، چې دوی به څومره او له کومو بنسټونو سره مرسته وکړي.
جرمني، چې د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام یو له سترو مرسته کوونکیو څخه دی؛ د خپلو عامه لګښتونو د یوې برخې په توګه د بشري مرستو په اړه ۵۰۰ میلیون ډالر کم کړي دي.
د دغه هېواد کابینې د ۲۰۲۵ کال لپاره په بشري مرستو کې د یو میلیارډ ډالرو د کمښت وړاندیز کړی دی. د آلمان نوی پارلمان به په فبرورۍ کې له فډرالي انتخاباتو وروسته د راتلونکي کال د لګښتونو د پلان لپاره پرېکړه وکړي.
بشردوستانه ټولنې ګوري، چې د امریکا منتخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ به په جنورۍ کې د ولسمشر په توګه د خپلې دوهیم پېر له پیل وروسته پدې برخه کې څه وړاندیز وکړي.
د ټرمپ سلاکارانو دا ندي ویلي، چې د بشري مرستو په اړه به څه ډول پرېکړه کوي؛ خو په خپله لومړي پېر کې یې د امریکا د مرستو د کمولو هڅه کړې ده.
امریکا په ټوله نړۍ کې د لوږې د مخنیوي او مبارزې لپاره مخکښ رول لوبولی او دې هېواد په تېرو پېنځه کلونو کې د ۶۴ اعشاریه ۵ ميلیارډ ډالرو بشري مرستې کړې دي.
دا رقم د ملګرو ملتونو لخوا د ثبت شویو ټولو مرستو لږ تر لږه ۳۸ سلنه ده.
ملګرو ملتونو ته د بشردوستانه مرستو ډېره برخه د نړۍ له درې مهمو بډایه بسپنه ورکوونکیو څخه راځي: امریکا، آلمان او اروپایي کمیسیون.
دې دریو سرچینو له ۲۰۲۰ څخه تر ۲۰۲۴ پورې د ناورینونو په ځواب کې د ملګرو ملتونو د راجسټر شوي ۱۷۰ میلیارډ ډالرو مرستې ۵۸ سلنه چمتو کړې.
د دغو مرستو پر پرتله درې نورو قدرتونه؛ چین، روسیې او هند د ملګرو ملتونو د بشري مرستو یو سلنې څخه لږ ځانګړي کړي دي.
د بودیجې نشتوالی له منځه وړل یو له اصلي لاملونو څخه دی چې د لوږې سره مبارزه او د قحط مخنیوي نړیوال سیسټم تر سخت فشار لاندې دی.
د تېرو احصائیو پر بنسټ اعلان شوی و، چې د سوډان، میانمار او افغانستان په ګډون په ۵۹ هېوادونو او سیمو کې نږدې ۲۸۲ میلیون خلک په ۲۰۲۳ کې د خورا سخت خوراکي ناامنۍ سره مخ دي.
نړۍ
په کالیفورنیا کې ۱۴ کسانو ته مرګ او ژوبله اوښتې
دا پېښه د شنبې پر ورځ له ماسپښین وروسته ۶ بجې د لوسیل سړک په ۱۹۰۰ بلاک کې رامنځته شوې ده.
امریکایي رسنیو راپور ورکړی، چې د کالیفورنیا ایالت د سټاکټون ښار د آیسکریم په یوه پلورنځي کې پر ډزو ۴ کسان وژل شوي او ۱۰ نور ټپیان دي.
دا پېښه د شنبې پر ورځ له ماسپښین وروسته ۶ بجې د لوسیل سړک په ۱۹۰۰ بلاک کې رامنځته شوې ده.
چارواکو ويلي؛ د پېښې لومړنۍ څېړنې ښيي: شونې ده، چې دا ډزې هدفي وي او پولیس د ټولو ممکنه انګېزو په لټه کې دي. د پېښې بشپړ جزئیات اوس هم تر څېړنې لاندې دي.
د ښاروال مرستیالې جیسن لی ویلي: “د آیس کریم پلورنځي باید داسې ځای نه وای، چې کورنۍ په کې ګواښ احساس کړي.”
د کالیفورنیا د بېړنیو خدماتو دفتر څرګنده کړې، چې دوی له سیمهییزو ځواکونو سره پر ګډه وضعیت څاري.
چارواکو له خلکو غوښتي، چې که دوی د پېښې په اړه کوم معلومات ولري؛ نو له چارواکو سره دې اړیکه ونیسي، چې دوی وکولی شي په دې اړه خپلې څېړنې روانې وساتي.
تازه خبرونه
له هند څخه بېل شوی سندهـ به بېرته له هند سره یوځای شي – د هند دفاع وزیر
دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د هند او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالي مخ پر زیاتېدودی. د هند دفاع وزیر راج ناتھ سینګهـ ویلي، چې د پاکستان او هندوستان پولې ثابتې ندي او د سندهـ ایالت په ۱۹۴۷ کال کې له هند څخه بېل شو او پاکستان ته ورکړ شو؛ ممکن له هند سره بېرته یوځای شي.
د هند دفاع وزیر ويلي: د هند او پاکستان پولې ثابتې ندي او سندهـ، چې په ۱۹۴۷ کال کې له هند څخه بېل او پاکستان ته وسپارل شو؛ شونې ده، چې بېرته له هند سره یوځای شي.
دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د هند او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالي مخ پر زیاتېدودی. د هند دفاع وزیر راج ناتھ سینګهـ ویلي، چې د پاکستان او هندوستان پولې ثابتې ندي او د سندهـ ایالت په ۱۹۴۷ کال کې له هند څخه بېل شو او پاکستان ته ورکړ شو؛ ممکن له هند سره بېرته یوځای شي.
هغه په نوي ډیلي کې د سندهیانو ټولنې په غونډه کې زیاته کړې؛ د تاریخ، کلتور او تمدن له پلوه هند او سندهـ ژورې او اوږدې اړیکې لري.
د هند دفاع وزیر ټینګار کړی، چې سندهیانو هیڅکله له هند څخه د دې سیمې بېلېدا نده منلې.
راجناتهـ سینګهـ وایي: “نن که څه هم سندهـ له هند څخه بېل دی؛ خو په معنا کې به تل د هند برخه وي. که زه د سیمې په اړه وغږیږم؛ نو پولې بدلیدلی شي او په راتلونکي کې به سندهـ بیا له هند سره یوځای شي. د هند خلکو تل د سندهـ د خلکو ستونزې حل کړي او تل یې ملاتړ کړی او د هغوی تر څنګ ولاړ پاتې دي. هند د سندهـ د خلکو د حقونو او هوساینې لپاره ولاړ دی او که اړتیا وي په راتلونکي کې به هم ولاړ وي.”
دغه راز د پاکستان بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې د هند څرګندونې خیالي او غیر مسوولانه وبللې او له نوي ډیلي یې وغوښتل؛ د ګواښلو له داسې ادبیاتو دې ډډه وکړي، چې سیمهییزې سولې ته زیان رسوي.
د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې په یوه برخه کې راغلي: “مونږ له راج ناتھ سینګهـ او نورو هندي مشرانو څخه غوښتنه کوو، چې له هغو پاروونکو خبرو ډډه وکړي، چې سیمهییزې سولې او ثبات ته ګواښ پېښوي. دا به د هند حکومت لپاره خورا ګټوره وي، چې د خپلو وګړو په ځانګړي توګه د زیان منونکو اقلیتونو پر امنیت ډاډمنولو راوڅرخیږي. پاکستان د عدالت، مساوات او نړیوالو قانوني نورمونو پر بنسټ له هند سره د ټولو شخړو سولهییز حل ته ژمن دی؛ خو د خپل امنیت، ملي خپلواکۍ او حاکمیت د ساتنې لپاره هم هوډمن دی.”
کارپوهان په دې باور دي، چې پاکستان له هند او افغانستان سره پر کړکېچونو سربېره له داخلي بې ثباتۍ سره هم مخ دی او د اسلامآباد د واکمنانو لپاره به له اوسني وضعیت څخه وتل ډېر ستونزمن وي.
دوی په دې باور دي، چې د هند او پاکستان ترمنځ نوې شخړه کولی شي د سیمې پر وضعیت ښه اغېز ونلري. په ځانګړي توګه؛ د هند دفاع وزیر پر څرګندونو سربېره، چې د پاکستان او هند پوله ثابته نده؛ افغانستان هم د ډیورنډ فرضي کرښه د رسمي پولې په توګه نده منلې او ټولو هغو حکومتونو، چې په دې هېواد کې جوړ شوي؛ تل له پاکستان سره په کړکېچ کې ښکېل ول او دي.
نړۍ
ټرمپ د خاشقجي په اړه د امریکا استخباراتي ارزونه رد کړل
د واشنګټن پوسټ د لیکوال او په امریکا کې میشت د سعودي پر مشرتابه نیوکهکوونکي خاشقجي د وژنې په اړه شخړه یو ځل بیا د سپینې ماڼۍ په بیضوي دفتر کې د کمرې مخې ته راپورته شوه او د پادشاهۍ بالفعل واکمن له اووه کلن ځنډ وروسته سپینې ماڼۍ ته لومړنی سفر ترسره کړ، چې د اړوند ارزونې له کبله یې نړیوال انځور بیا ورغول شي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سېشنبې پر ورځ د سعودي له ولیعهد محمد بن سلمان سره د لیدنې پر مهال ویلي، چې محمد بن سلمان په ۲۰۱۸ کال د خبریال جمال خاشقجي د وژنې په اړه هیڅ نه پوهیده؛ د سعودي له ولیعهد څخه یې دفاع وکړه او د هغه په اړه یې د امریکا استخباراتي ارزونه رد کړه.
د واشنګټن پوسټ د لیکوال او په امریکا کې میشت د سعودي پر مشرتابه نیوکهکوونکي خاشقجي د وژنې په اړه شخړه یو ځل بیا د سپینې ماڼۍ په بیضوي دفتر کې د کمرې مخې ته راپورته شوه او د پادشاهۍ بالفعل واکمن له اووه کلن ځنډ وروسته سپینې ماڼۍ ته لومړنی سفر ترسره کړ، چې د اړوند ارزونې له کبله یې نړیوال انځور بیا ورغول شي.
ټرمپ بیا سعودي عربستان د یو لوی غیرناټو متحد په توګه اعلان کړ او دواړو خواوو د وسلو له پلور، ملکي اټومي همکارۍ، مصنوعي ځیرکتیا او مهمو منرالونو په اړه له هوکړو خبر ورکړ.
محمد بن سلمان د خاشقجي د وژنې په اړه د خواشینۍ څرګندولو پرمهال ټینګار وکړ، چې د سعودي حکومت د دې موضوع د څېړنې لپاره ټول اړین ګامونه پورته کړي او داخلي سیسټمونه ښه شوي، چې د داسې پیښو د بیا تکرار مخه ونیول شي.
دغه راز د سعودي ولیعهد ژمنه وکړه، چې په امریکا کې د خپل هېواد پانګونه له ۶۰۰ میلیارډ ډالرو څخه یو ټریلیون ډالرو ته لوړه کړي.
دواړو خواوو د اف – ۳۵جنګي جټ الوتکو او امریکایي ټانکونو د پېرودلو هوکړه هم وکړه، چې کولی شي په سیمه کې نظامي توازن تر اغېز لاندې راولي.
دا غونډه او هوکړې د واشنګټن او ریاض ترمنځ په اړیکو کې یو اړین بدلون ګڼل کیږي او د نړۍ د تېلو له ترټولو لوی صادرونکي سره د اړیکو د پیاوړتیا لپاره د ټرمپ لومړیتوب پر ګوته کوي.
د امریکا استخباراتي ادارې هغه مهال دې پایلې ته رسېدلې وې، چې بن سلمان د استانبول د سعودي په قونسلګرۍ کې د خاشقجي نیول یا وژنه منلې ده؛ خو ولیعهد د دغو عملیاتو سپارښتنه رد کړې وه؛ خو د پادشاهۍ د بالفعل واکمن په توګه یې مسوولیت منلی و.
د یادونې ده، چې ډونالډ ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې د سعودي عربستان د وليعهد محمد بن سلمان د ځانګړي هرکلي لپاره د امریکایي جټ الوتکو د الوتنې ننداره وړاندې کړه، چې د رسنیو پراخه پاملرنه یې ځانته راواړوله.
-
سوداگري5 days agoتمه ده نن د تورخم لار پرانیستل شي
-
سیمه ییز خبرونه5 days agoپه غزه کې د مړینو شمېر له ۷۰ زره څخه واوښت
-
سیمه ییز خبرونه3 days agoد عمران خان زامن د خپل پلار د روغتیا په اړه اندېښمن دي
-
تازه خبرونه5 days agoد پاکستان د آیایسآی هڅې ناکامې دي
-
تازه خبرونه5 days agoد قطر پر غوښتنه مو پر افغانستان پوځي عملیات وځنډول
-
تازه خبرونه4 days agoبریټانوي ځواکونو په افغانستان کې جرمونه کړي
-
لوبی5 days agoد افغانستان او هند ځوانو کرکټ لوبډلو په بنګلور کې د درې اړخیزه سیالیو اتلولي وګټله
-
تازه خبرونه2 days agoپه افغانستان کې د جذام درملنه بیا پیل شوه
