سیمه ییز خبرونه
د نړۍ مشرانو د امریکا او ایران د سولې د هوکړې له اعلان هرکلی وکړ
د راپورونو له مخې، واشنګټن او تهران له څه باندې درې میاشتني کړکېچ وروسته د یکشنبې پر ورځ د شخړې د سمدستي او دایمي پای ته رسولو پر سر هوکړې ته رسېدلي دي. ټاکل شوې، چې دا هوکړه د جمعې پر ورځ په سویس کې رسماً لاسلیک شي او ورپسې به د ایران د اټومي پروګرام په اړه بشپړېدونکې خبرې اترې پیل شي.
د نړۍ مشرانو د امریکا او ایران ترمنځ له هغې نوې هوکړې هرکلی کړی، چې موخه یې د جګړې او سیمهییزو کړکېچونو پای ته رسول دي. تمه ده، چې دا هوکړه پر ایران د بندیزونو نرمېدا او د هرمز تنګي بشپړې پرانیستنې ته لاره هواره کړي.
د راپورونو له مخې، واشنګټن او تهران له څه باندې درې میاشتني کړکېچ وروسته د یکشنبې پر ورځ د شخړې د سمدستي او دایمي پای ته رسولو پر سر هوکړې ته رسېدلي دي. ټاکل شوې، چې دا هوکړه د جمعې پر ورځ په سویس کې رسماً لاسلیک شي او ورپسې به د ایران د اټومي پروګرام په اړه بشپړېدونکې خبرې اترې پیل شي.
یو شمېر اروپايي هېوادونو ویلي، که ایران د خپلو اټومي فعالیتونو په محدودولو کې همکاري وکړي، دوی به د دغه هېواد پر وړاندې د لګېدلو اقتصادي بندیزونو د یوې برخې د لرې کولو امکان وڅېړي.
د قطر، سعودي عربستان، ترکیې او ملګرو ملتونو مشرانو له دې پرمختګ هرکلی کړی او د هرمز تنګي پر ژر پرانیستل کېدا یې ټینګار کړی دی.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند اعلان کړی، چې انتونیو ګوتریش د دې هوکړې هرکلی کړی او دا یې «د شخړې د سولهییز حل پر لوري یو اړین ګام” بللی دی.
د قطر چارواکو له دې هوکړې هرکلی کړی او هغه یې د تلپاتې سولې، په هرمز تنګي کې د کښتۍ چلونې د آزادۍ او د سیمې او نړۍ د اقتصادي ودې لپاره یو مثبت ګام بللی دی.
همداراز د بریټانیا لومړي وزیر کییر سټارمر او د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون هم له هوکړې هرکلی کړی او د هغې د ټولو مادو پر بشپړ پلي کېدا او د هرمز تنګي پر دوامدارې پرانیستنې یې ټینګار کړی دی.
د آلمان لومړي وزیر فریدریش میرتس دغه تړون یوه «لویه ډیپلوماټیکه لاسته راوړنه» وبلله او څرګندوي، چې دا پرمختګ کولی شي د یو ډېر متحرک نړیوال اقتصاد او یو ډېر خوندي منځني ختیځ لپاره لاره هواره کړي.
دغه راز جاپان او نیوزیلنډ هم له دې هوکړې هرکلی کړی او په هرمز تنګي کې یې د ډیپلوماسۍ، خبرو اترو او د سمندري تګ راتګ د آزادۍ پر تضمین ټینګار کړی دی.
د امریکا د ولسمشر مرستیال جيډي ونس دا هوکړه په منځني ختیځ کې د «نوې دورې» پیل بللی او هیله یې ښودلې، چې د تاوتریخوالي کمېدل به د سیمې ثبات پیاوړی او د نړۍ په بازارونو کې د انرژۍ بیې راټیټې کړي.
هرمز تنګی د نړۍ د انرژۍ د لېږد له اړینو لارو څخه ګڼل کېږي او ځانګړی ارزښت لري.
د تېلو نړیوالو بازارونو هم دې هوکړې ته مثبت غبرګون ښودلی دی.
د خبر له خپرېدا وروسته د امریکا د اومهتېلو بیه راکمه شوې، چې له کبله یې د انرژۍ په بازارونو کې د نور ډېر ثبات هیلې پیاوړې شوې دي.
کارپوهان دا هوکړه د روان کال له مهمو سیاسي او ډیپلوماټیکو بدلونونو څخه بولي او باور لري، چې د منځني ختیځ د کړکېچونو په کمېدا کې به مهم رول ولوبوي.
د دې هوکړې اعلان په داسې حال کې کېږي، چې د ایران او امریکا ترمنځ وروستیو شخړو د سیمې د امنیت، د نړۍ د سوداګرۍ او د انرژۍ د بازارونو په اړه پراخې اندېښنې راپارولې دي.