تازه خبرونه
ولې افغانستان زلزلو ته ډېر مناسب دی؟
دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرلهسې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:
د دوشنبې پر سهار د افغانستان شمالي ولایت بلخ او نږدې ولایت سمنګان د رښتر پر کچه ۶.۳ درجې زلزلې ولړزول؛ د لومړنیو معلوماتو له مخې لږترلږه ۳۵۰ کسانو ته مرګ او ژوبله واوښته. په داسې حال کې، چې یوازې څو میاشتې مخکې د هېواد په ختیځ کې یوې زلزلې او وروستیو ټکانونو یې له ۲۲۰۰ څخه ډېر کسان «شهیدان» کړل.
دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرلهسې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:
آیا په افغانستان کې زلزلې عامې دي؟
افغانستان، چې ټیټو او جګو غرونو احاطه کړی؛ تل یو لړ طبیعي پېښو ته مناسبه سیمه ده؛ خو زلزلې یې تر ټولو ډېر ځاني زیانونه رامنځته کوي، چې هر کال پر منځنۍ کچه شاوخوا ۵۶۰ کسان «شهیدان» او کلني مالي زیانونه یې له ۸۰ میلیون ډالر ډېر اټکل کیږي.
څېړنې ښیي: لږ تر لږه ۳۵۵ زلزلې، چې د رښتر پر کچه له ۵ لوړې دي؛ له ۱۹۹۰ راپدېخوا په افغانستان کې رامنځته شوې دي.
ولې افغانستان له زلزلو سره مخ هېواد دی؟
افغانستان د یورشیا د ټکټونیکي پاڼې په څنډه کې پروت دی، چې له هندي پاڼې سره ګډه هڅانده سیمه لري؛ پدې معنا، چې دواړه ممکن له یو بل سره مخ او یا هم سره تر څنګ تېرې شي او دغه راز په سویل کې د عربي پاڼې تر اغېزمن لاندې راځي، چې د نړۍ ترټولو فعالې ټکټونیکي سیمې رامنځته کوي.
شمال لوري ته د هندي پاڼې حرکت او یورشیا پاڼې ته یې ښویېدا ډېری وخت د افغانستان زلزلې رامنځته کوي.
کومې سیمې زیانمنونکې دي؟
ختیځ او شمال ختیځ افغانستان؛ په ځانګړي توګه له ازبکستان، تاجکستان او پاکستان سره د پولې په اوږدو کې پرتې سیمې، زلزلو ته مناسبې دي.
په دې کې د ګڼ نفوسه کابل سیمه هم راځي، چې د یوې څېړنې له مخې د زلزلو له کبله د منځنۍ کچې زیان یې هر کال ۱۷ میلیون ډالر اټکل کیږي.
زلزلې د افغانستان په غرونو کې هم په ځانګړي توګه خطرناکې دي، چې کولی شي د ځمکې ښویېدنه رامنځته؛ ځاني او مالي زیان ډېر کړي.
د افغانستان تر ټولو بدې زلزلې کومې دي؟
افغانستان له ۱۹۰۰ زېږدیز کال راپدېخوا شاوخوا ۱۰۰ “زیان رسونکې” زلزلې ثبت کړې دي.
په وروستیو کلونو کې تر ټولو بده زلزله د ۲۰۲۲ کال د رښتر پر کچه ۶ درجې وه، چې ۱۰۰۰ کسان یې «شهیدان» کړل. د ۲۰۲۳ کال په یوه میاشت کې ګڼو زلزلو په ګډه ۱۰۰۰ کسان «شهیدان » او ټول کلي یې ویجاړ کړل.
د افغانستان یوه له لویو زلزلو څخه، چې د رښتر پر کچه ۷.۵ درجې وه؛ په ۲۰۱۵ کال کې یې د افغانستان، پاکستان او هند له ۳۹۹ کسانو خوږ ژوند واخیست.
تر ټولو لوی ناورین په ۱۹۹۸ کال کې رامنځته شو؛ ځکه په درې میاشتو کې دوه زلزلو افغانستان ولړزاوه، لومړۍ یې ۲۳۰۰ کسان او دوهیمې ۴۷۰۰ کسان «شهیدان» کړل.
څنګه کولی شوو په دې هېواد کې مقاومت رامنځته کړو؟
څېړنې سپارښتنه کوي، چې نوې ودانۍ د زلزلې پر وړاندې مقاومت لرونکې جوړې شي او شته ودانۍ بیا ورغول شي، چې د ښویېدو شونتیا یي راکمه شي.
دوی وړاندیز کوي، چې د ښو او پر وخت خبرتیاوو لپاره باید د څارنې او خبرتیا غوره او ښه سیسټمونه رامنځته شي؛ د ټکنالوژۍ او نقشو پر کارولو په زیان منونکو سیمو کې خلکو ته د ځای پر ځای کېدو اجازه ورنکړ شي. رویټرز
تازه خبرونه
ملګري ملتونه دې د خوراکي توکو په پېرلو کې د افغانستان محصولاتو ته لومړیتوب ورکړي
د هرات والي د دفتر د رسنیزې خبرپاڼې له مخې؛ اسلامجار د ملګرو ملتونو د سر منشي د ځانګړي استازي مرستیال انډریکا راتوته او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د دفتر رییس عرفات جمال سره ولیدل.
د هرات والي نوراحمد اسلامجار د ملګرو ملتونو له چارواکو سره په یوه غونډه کې له دې ټولنې وغوښتل، چې د خوراکي او اړینو توکو په پېرلو کې د افغانستان کورنیو محصولاتو ته لومړیتوب ورکړي.
د هرات والي د دفتر د رسنیزې خبرپاڼې له مخې؛ اسلامجار د ملګرو ملتونو د سر منشي د ځانګړي استازي مرستیال انډریکا راتوته او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د دفتر رییس عرفات جمال سره ولیدل.
د هرات والي کډوالو د راستنېدا په لومړۍ څپه کې د ملګرو ملتونو د ادارو له همکارۍ ستاینه وکړه او ټینګار یې وکړ، چې د کډوالو د نوي څپې په صورت کې سیمهییزه اداره د دوی اړتیاوو ته د رسېدا لپاره چمتو ده.
اسلامجار د افغانستان د کرنیزو محصولاتو او صنعتي محصولاتو لپاره د بهرنیو بازارونو موندلو لپاره له نړیوالو ادارو سره د همکارۍ پر اړتیا هم ټینګار وکړ او د بانکي محدودیتونو لرې کولو د ویزې د صادرولو آسانتیا او د خصوصي سکټور او سوداګرو لپاره د انلاین خدماتو غوښتنه وکړه.
ویل کیږي، چې انډریکا راتواټه د هرات والي د نظرونو او وړاندیزونو د هرکلي ترڅنګ ډاډ څرګند کړ؛ ملګري ملتونه به په راتلونکي کې هڅه وکړي، چې له افغان تولیداتو څخه اړین توکي واخلي او په بېلابېلو سکټورونو کې به له سیمهییزې ادارې سره خپله همکاري روانه وساتي.
تازه خبرونه
په خوست او کونړ ولایتونو کې د پاکستانیو پوځيانو پر بریدونو ځاني او مالي زیانونه رامنځته شوي
د اسلامي امارت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ په دې بريدونو کې د کوچيانو د يوې کورنۍ د يوې ښځينه او يو نرينه، يوې نجلۍ او یو هلک په ګډون ۴ کسان شهيدان شوي او درې نور ماشومان ټپيان دي.
د تېرې شپې په وروستیو کې د خوست ولايت د عليشېرو ـ تريزيو ولسوالۍ اړوند د صدقو کلي د بدرګې ګورګورې په اړوند سيمه کې د پاکستاني پوځي رژيم له لوري د عامو خلکو پر کورونو او د کوچيانو پر خېمو د توپونو او هاوانونو بريدونه ترسره شوي دي.
د اسلامي امارت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ په دې بريدونو کې د کوچيانو د يوې کورنۍ د يوې ښځينه او يو نرينه، يوې نجلۍ او یو هلک په ګډون ۴ کسان شهيدان شوي او درې نور ماشومان ټپيان دي.
دغه راز د خبرپاڼې له مخې؛ د کـونړ ولايت د منورې ولسوالي پر بېلابېلو سيمو۳۲ مرمۍ لګېدلي، چې زیانونه نلري.
همدارنګه په خبرپاڼه کې راغلي، چې د سرکاڼو ولسوالي پر بېلابېلو کلیو او بانډو؛ ګلاپړۍ، شونکړۍ، ګنجګل، ناوه، څپري او ناوې سیمو۱۱۰ مرمۍ لګېدلي، چې ځاني زیان نلري؛ خو د جعفر نومي کس کور ویجاړ شوی دي.
ویل کیږي، چې د دې ولایت د ناړۍ ولسوالي پر دوکلام، بریکوټ او څونګلي سيمو هم ۶۵ مرمۍ لګېدلي، چې ولسي خلکو ته يې درانده مالي زيانونه اړولي او د خاص کونړ ولسوالۍ پر لکې تیګي، لړم کڅ او شالۍ سیمو۱۴ توپونه لګېدلي، چې مالي او ځاني زيان نلري.
تازه خبرونه
چین په ایران کې د جګړو د بندېدا او د افغانستان ـ پاکستان د کړکېچ د سمدستي کمېدو غوښتنه وکړه
د چین بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ وانګ یی د ایران پر وضعیت د ټینګار تر څنګ ویلي، چې د کړکېچ د زیاتېدا د مخنیوي لپاره باید امریکا او اسرائیلو پوځي عملیاتو ودروي.
د چین بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د بهرنیو چارو وزیر وانګ یی د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال او بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډار سره په ټیلیفوني خبرو کې د سیمهییزو پرمختګونو په اړه خبرې وکړې.
د چین بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ وانګ یی د ایران پر وضعیت د ټینګار تر څنګ ویلي، چې د کړکېچ د زیاتېدا د مخنیوي لپاره باید امریکا او اسرائیلو پوځي عملیاتو ودروي.
هغه دا هم ویلي، چې چین پر خلیج هېوادونو له بریدونو ملاتړ نهکوي او پر ملکي وګړو او ملکي ودانیزو بنسټونو د بریدونو غندنه کوي.
دغه راز په دې خبرو کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر وروستیو نښتو هم بحث شوې.
وانګ یی ویلي، چې د افغانستان د چارو لپاره د چین ځانګړي استازي د دواړو هېوادونو ترمنځ سفر پیل کړی، چې د خبرو او پخلاینې زمینه برابره کړي.
نوموړي ټینګار کړی، چې لومړی باید د کړکېچونو د زیاتېدا مخه ونیول شي او ژر تر ژره دواړه خواوې د خبرو اترو میز ته راستانه شي.
-
تازه خبرونه3 days agoنورالدین عزیزي او د چین ځانګړي استازي د اقتصادي همکاریو پر پراختیا خبرې وکړې
-
تازه خبرونه5 days agoپه ایران کې مو د دښمن پر ګونډو کول موخه ده – د امریکا د جنګ وزیر
-
تازه خبرونه5 days agoنن د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغانستان په اړه غونډه کوي
-
سیمه ییز خبرونه4 days agoایران د تېلو د بندېدا او ټرمپ د سختو بریدونو ګواښ کړی
-
نړۍ5 days agoایران له مونږ سره خیانت وکړ – د قطر لومړی وزیر
-
لوبی5 days agoهندوستان د درېیم ځل لپاره د ۲۰ آوریز نړیوال جام اتلولي خپله کړه
-
تازه خبرونه4 days agoپه دوحه کې د اسلامي امارت د سیاسي دفتر د تړلو راپورونه رد شول
-
سیمه ییز خبرونه5 days agoمجتبا خامنهیي د ایران نوی مذهبي رهبر شو
