Connect with us

تازه خبرونه

ښکېل اړخونه دې د ملکي خلکو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي- ملګري ملتونه

Published

 on

(Last Updated On: زمری ۶, ۱۳۹۹)

ملګرو ملتونو یو خل بیا له ښکېلو اړخونو وغوښتل، چې د ملکیانو خوندیتوب ته لومړیتوب ورکړي او خپلمنځي خبرې پیل کړي.

د ملګرو ملتونو د تازه راپور له مخې، چې نن خپور شوی ښيي، چې: د ۲۰۲۰ کال په لومړیو ۶ میاشتو کې ۳۴۵۸ ملکي وګړیو ته مرګ و ژوبله اوښتې، چې۱۲۸۲وژل شوي او ۲۱۷۶ نور ټپیان دي. دغه راز د تاوتریخوالي کچه کله لوړه او کله هم کښته شوې او په افغانستان کې یې ملکیان اغېزمن کړي.

دا پداسې حال کې ده، چې د ملکي تلفاتو شمېر د ۲۰۱۹ کال د لومړیو شپږ میاشتو په پرتله ۱۳سلنه کمښت ښیي او د افغانستان روانه جګړه د نړۍ په کچه د ملکي وګړیو لپاره ترټولو وژونکې اوږده جګړه پاتې شوې ده.

د یوناما په راپور کې راغلي؛ دا باید په پام کې ونیول شي، چې د افغان ملي امنیتي ځواکونو او طالبانو لخوا د رامنځته شويو ملکي تلفاتو په کچه کې لږوالی ندی راغلی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د خپاره شوي راپور له مخې؛ د ملکي وګړیو د تلفاتو د ټیټ شمېر اصلي لامل د نړیوالو پوځي ځواکونو او د داعش د خراسان څانګې د عملیاتو کموالی دی.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې دیبرا لاینز وايي: په داسې وخت کې، چې د افغانستان حکومت او طالبان د سولې خبرو اترو لپاره د ښې شسېبې سره مخ شوي، چې د خبرو میز ته سره راټول شي. تریخ حقیقت دا دی، چې جګړه هره ورځ په دوامداره توګه ملکي وګړیو ته لوی زیان اړوي.

میرمن لاینز، چې دیوناما مشره هم ده څرګندوي:  زه له ښکېلو اړخونو غوښتنه کوم، چې په راپور کې د مستند شویو ناوړه پېښو او زیانونو په اړه، چې د افغانستان خلکو ته اوړي غبرګون وښیېي او د وژنو د مخنیوي لپاره پریکنده اقدام وکړي او د خبرو میز ته حاضر شي.

د حکومت مخالف عناصر په دوامداره توګه د ملکي تلفاتو د ډېری برخې مسوول ګڼل کیږي. په داسې حال کې، چې یوناما طالبانو ته د منسوب شویو تلفاتو په برخه کې د اندېښنې وړ زیاتوالی مستند کړي، چې د فشاري تعبیه شویو چاودیدونکیو توکو، برمته کولو، ناوړه چلند او له پلټنو پرته سملاسي صحرایي اعدامونو له کبله رامنځته شوي. په ټولیز ډول ۵۸ سلنه ملکي مرګ و ژوبله د دولت ضد عناصرو له خوا رامنځته شوې، چې طالبان یې د ۱۴۷۳ (۵۸۰ وژل شوي او ۸۹۳ ټپیان) مسوول دي، چې د جنوري له لومړۍ نېټې د جون تر دېرشمې د ټولو تلفاتو ۴۳ سلنه جوړوي.

ملکي تلفات، چې افغان امنیتي ځواکونو ته منسوب شوي ۹ سلنه زیات شوي، چې په عمده توګه د هوایي بریدونو او د ځمکنیو شخړو پر مهال د نامستقیمو ډزو له کبله رامنځته شوي دي. د ۲۰۲۰ کال د لومړیو شپږ میاشتو په اوږدو کې د افغان امنیتي ځواکونو له خوا د هوایي بریدونو له امله ملکي تلفات د تېر کال د همدې مودې په پرتله درې برابره لوړ شوي. د کال په لومړۍ نیمایي کې افغان ملي امنیتي ځواکونه د ملکي وګړیو د ټولو تلفاتو د ۲۳ سلنې مرګ و ژوبلې ۷۸۹ (۲۸۱ وژل شوي او ۵۰۸ ټپیان) مسوول ګڼل شوي. دولت پلوه ځواکونه د تر ټولو زیاتو ماشومانو د مرګ لامل پاتې شوي دي.

یوناما د ۲۰۲۰ کال په دوه یمه ربع کې نړیوالو ځواکونو ته منسوب هیڅ ډول ملکي تلفات د روانې جګړې په لړ کې ندي ثبت کړي.

بیا هم ډېر ملکي تلفات د ځمکنیو نښتو له کبله رامنځته شوي، چې د تلفاتو دوه پر درې اکثریت جوړوي او لامل یې په ځانګړي توګه په ملکي میشتو سیمو کې غیر مستقیمې ډزې دي. په دوه یمه درجه کې ډېر ملکي تلفات د تعبیه شويو چاودیدونکیو توکو (ځانمرګي او نا ځانمرګي) د کارولو له کبله رامنځته شویدي، ورپسې هدفي وژنې راځي. یوناما په خاصه توګه په قصدي ډول د ملکیانو د هدف ګرځولو په اړه اندېښمنه ده، چې مذهبي مشران، روغتیايي کارکونکي، د عدلي او قضايي ادارو غړي، د مدني ټولنې فعالین، د غیرحکومتي سازمانونو کارکونکي او خبریالان په کې شامل دي.

ښځې او ماشومان په نامتناسب ډول د مخامخ او غیرمستقیمو وسلوالو جګړو د اغېزو له کبله متاثره شویدي، چې د ټولو ملکي تلفاتو څه باندې ۴۰ سلنه جوړوي. د کال په لومړیو شپږ میاشتو کې د جګړې له کبله ۳۹۷ ښځو ته تلفات رامنځته شوي (۱۳۸ وژل شوي او ۲۵۹ ټپیانې دي) او ۱۰۶۷ ماشومانو ته تلفات اوښتي(۳۴۰ وژل شوي او ۷۲۷ تپیان دي).

په راپور کې راغلي؛ ماشومان په افغانستان کې د ښکېلو غاړیو لخوا د کویډ – ۱۹ وبا پرمهال د جګړې لپاره د استخدام او کاریدلو له اړخه ډېر زیان منونکي دي.

راپور همدارنګه پر ملکیانو د وسلوالو جګړو دوامداره اغېز په ګوته کوي.

د یوناما لخوا نوې څارنه ښيي، چې د یوې پېښې له رامنځته کیدو اوونۍ او میاشتې وروسته قربانیان له فزیکي، عاطفي، رواني او مالي اړخه د زیاتو زیانونو له کبله ځوریږي او له بل پلوه یې له پراخو بشري حقونو څخه د ګټې پورته کولو وړتیا اغېزمنوي. د کوید -۱۹ وبا په پراخه کچه د قربانیانو د بېرته ښه کیدو وړتیا کمه کړې او دغه کار ښکېلې غاړې اړباسي، چې تاوتریخوالی همدا اوس کم کړي، د قربانیانو حقونه او اړتیاوې ومني او پوره یې کړي.

د یوناما د بشري حقونو د برخې مشرې فیونا فریزر ویلي: د هغو وګړیو او ټولنو تجربې، حقونه او اړتیا وې، چې د تاوتریخوالي له کبله اغېزمنې شوي باید د سولې د راتلونکیو خبرو د اصلي ټکو په توګه په پام کې ونیول شي .

د ۲۰۲۰ کال د لومړۍ نیمایي رپوټ دلته ولولئ: 

تازه خبرونه

هالندي ځواکونه په افغانستان کې له یوه بریده ژوندي پاتې کسانو ته تاوان ورکوي

Published

on

(Last Updated On: سلواغه ۱۵, ۱۴۰۱)

د هالند حکومت اعلان کړی، چې په افغانستان کې د هالندي ځواکونو لخوا د ۲۰ ملکي وګړیو د وژل کېدو په اړه به د محکمې د پرېکړې پر وړاندې استیناف غوښتنه ونکړي.

د اسوشیېتد پرس خبري آژانس د راپور له مخې؛ د هاګ ښار یوې سیمه ییزې محکمې د تېر کال په نومبر میاشت کې د هالند له حکومته وغوښتل، چې د روزګان ولایت په چوره ولسوالۍ کې د ۲۰۰۷ ز. کال له هوایي بریده ژوندي پاتې شویو کسانو ته تاوان ورکړي.

د هالند دفاع وزارت هغه مهال ادعا وکړه وه، چې د هوايي برید له کبله په نښه شوې ودانۍ کې د اسلامي امارت ځواکونه ول؛ خو محکمې په ډاګه کړې؛ د هالند پوځ دومره معلومات نلرل، چې دغه ځای پر نښه کړي.

د هالند دفاع وزیر کایسا اولونګرین د جمعې په ورځ د خپل هېواد د پارلمان غړیو ته په یوه لیک کې څرګنده کړې، چې له پېښې ۱۵ کاله تېر شوي او اوس د وضاحت لپاره ډېر اسناد نشته.

هغه وایي، چې دوی به د محکمې د پرېکړې په اړه استیناف غوښتنه ونکړي او د رامنځته شویو زیانونو تاوان به ورکړي.

Continue Reading

تازه خبرونه

اسلامي امارت دې د رسمیت پېژندلو لپاره خپلې ژمنې پوره کړي

Published

on

(Last Updated On: سلواغه ۱۵, ۱۴۰۱)

د امریکا د ملي امنیت شورا د ستراتیژیکو اړیکو همغږي کوونکي ویلي، که طالبان( اسلامي امارت) د نړیوالې ټولنې لخوا پر رسمیت پېژندل غواړي؛ نو باید خپل مسوولیتونه ترسره کړي.

د امریکا د ملي امنیت شورا د ستراتیژیکو اړیکو همغږي کوونکي ویلي، چې اسلامي امارت له خپلو ژمنو څخه پر سرغړونه ځانونه نور هم منزوي کوي او د طالبانو دا کړنې به خپلې پایلې هم ولري.

جان کربي له امریکا غږ سره په مرکه کې څرګنده کړې: دوی (اسلامي امارت) غواړي، چې له نړیوالې ټولنې سره یو ځای شي او دوی په دې اړه ژمنې هم کړي. دوی په دوحه کې ژمنه وکړه او د کابل له نیولو وروسته یې په ځانګړې توګه ژمنه وکړه، چې په مسوولانه ډول به حکومت کوي او په افغانستان کې د ښځو او نجونو پرمختګ ته درناوی کوي؛ خو  مونږ ګورو، چې اوس دوی له دې ژمنو څخه سرغړونه کوي.

هغه زیاته کړې: له همدې کبله که طالبان (اسلامي امارت) وغواړي، چې مشروع وګڼل شي، که غواړي د نړیوالې ټولنې لخوا پر رسمیت وپیژندل شي، که غواړئ، چې په خپل هېواد کې د مالي مرستې او پانګونې غوښتونکي وي؛ نو باید خپلې ژمنې پوره او عمل پرې وکړئ.

د دې پوښتنې په ځواب کې، چې آیا امریکا په افغانستان کې د داعش پر وړاندې د اسلامي امارت پر مبارزه قانع دی؛ کربي ویلي، چې اسلامي امارت یې باید ځواب ورکړي.

هغه دا هم په ډاګه کړې: دوی (اسلامي امارت) په افغانستان کې د داعش تر دوامداره ګواښ لاندې دی. دوی څنګه او کله د داعش پر ضد عملیات کوي او یا یې څنګه تعقیبوي. دوی (اسلامي امارت) باید په دې اړه خبرې وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې اسلامي امارت تل د داعش د ځپلو او د هغو د هڅو د مخنیوي غږ پورته کړی او وایي د؛

 که نړيواله ټولنه غواړي، چې وضعيت ښه شي، اندېښنو او ستونزو ته د پای ټکی کېښودل شي، نړۍ باید  له اسلامي امارت سره اړيکې ټينګې  کړي او پر رسميت یې وپېژني.

Continue Reading

تازه خبرونه

مسکو راتلونکې اوونۍ د افغانستان په اړه د سیمې د هېوادونو د امنیتي غونډې کوربتوب کوي

Published

on

(Last Updated On: سلواغه ۱۵, ۱۴۰۱)

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي د جمعې پر ورځ تاس خبري آژانس ته څرګنده کړې، چې راتلونکې اوونۍ به په مسکو کې د افغانستان په اړه د سیمې د هېوادونو د امنیتي چارواکو په ګډون د یوې ناستې کوبتوب وکړي.

کابلوف ویلي، چې د افغانستان په اړه امنیتي ناستې ته د منځنۍ آسیا هېوادونو په ګډون د پاکستان، هند او چین د امنیت شورا سلاکاران رابلل شوي دي.

د افغانستان په اړه د لوړپوړیو امنیتي چارواکو ترمنځ د څو اړخیزو سلامشورو د څلورم پړاو کوربتوب تېر په مې میاشت کې تاجکستان کړی و.

روسیه په داسې حال کې د سیمې د هېوادونو د راتلونکې امنیتي غونډې ناستې کوربتوب ته چمتووالی نیسي، چې دغه هېواد تل په افغانستان کې د داعش پر شتون اندېښنه ښودلې ده.

کابلوف شاوخوا دوه اوونۍ وړاندې ویلي وه، چې په افغانستان کې د داعش حضور نه یوازې د منځنۍ آسیا د هېوادونو او د افغانستان د نورو ګاونډ هېوادونو د ثبات لپاره، بلکې د روسیې د امنیت پر ضد هم دی.

اسلامي امارت څو ځله ډاډ ورکړی، چې د افغانستان خاوره به د نورو هېوادونو د امنیت پر ضد نه کارول کېږي.

Continue Reading

Trending

Copyright © 2022 Ariana News. All rights reserved!