تازه خبرونه
د طالبانو تر واک لاندې افغانستان به بیا هم نړیواله پېژندنه ونلري – زلمی خلیلزاد
د افغانستان د سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د دوشنبې پر ورځ امریکا غږ ته ویلي، چې که طالبان دا هېواد د زور له لارې ونیسي؛ نړۍ به یې پر رسمیت ونه پېژني او یو ګوښه شوی پاریا دولت به پاتې شي.
خلیلزاد له امریکا غږ سره په خبرو کې څرګنده کړې، چې امریکا د جګړه ځپلیو افغانانو ترمنځ د سیاسي جوړجاړي هڅولو ته ژمنه ده او ټینګار یې څرګند کړی، چې د جګړې یو اړخ به هم پر جګړه بری تر لاسه نکړي.
له خلیلزاد پوښتل شوي: آیا امریکا اخلاقي او سیاسي مسوولیت او ډاډ لري، چې له وتلو وروسته به افغانستان د یوې بلې کورنۍ جګړې پر لوري نه ځي. لکه څنګه، چې په ۱۹۸۹ کې د شوروي اتحاد له وتلو وروسته رامنځته شوه؛ خلیلزاد څرګنده کړې؛ دا هغه ټکی دی، چې مونږ په پام کې نیولی. هغه څه، چې په ۹۰ لسیزه کې پېښ شول؛ باید تکرار نشي. افغانانو زمونږ پر ملاتړ ستر کار ترسره کړ او د وخت شورویان ووتل او بیا مونږ افغانستان پریښود. هغه مهال یوه سخته جګړه وشوه او بیا په ځانګړي توګه د ۲۰۰۱ کال ۹/۱۱ ننګونه ترې رامنځته شوه.
هغه زیاته کړې: ځکه، نو مونږ نه غواړو هغه تېروتنه بیا تکرار کړو. مونږ له طالبانو سره د وتلو بنسټیز تړون لرو؛ خو مونږ له طالبانو سره د خوندي وتلو د ستراتیژۍ د یوې برخې په توګه په پام کې ونیول.
نوموړي دا هم ویلي، چې د سولې بهیر پیل هم د دې ستراتیژۍ یوه برخه ده.
د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ د امریکا او طالبانو تړون، چې د تېر ۲۰۲۰ زېږدیز کال د فبرورۍ پر ۲۹ په دوحه کې لاسلیک شو؛ افغانانو ته دا فرصت رامنځته کړ، چې خپلمنځي خبرې پیل کړي. دا یو تاریخي پرمختګ و او یو داسې فورمول ته د رسیدو لپاره یوې هوکړې ته ورسېدو، چې په افغانستان کې د خلکو او نړیوالو له پراخ ملاتړ برخمن شو.
خلیلزاد په پوره ډاډ ویلي: له بده مرغه دواړو لوریو له دې فرصته هومره، چې د افغانستان خلکو او مونږ فکر کاوه ګټه پورته نکړه.
ده ټینګار کړی، چې جګړه پوځي حل نلري؛ باید سیاسي حل او سیاسي هوکړه د تلپاتې سولې لپاره وي.
دغه راز خلیلزاد ویلي، چې افغان حکومت د نوي اسلامي حکومت د مفکورې د منلو یا نه منلو په برخه کې هم له ننګونې یا ستونزې مخ دی او طالبانو زور د دې لپاره کارولی، چې حکومت د دې نوي فارمول یا نوي اسلامي حکومت او نوي اساسي قانون منلو ته اړ کړي.
خلیلزاد وایي؛ د امریکا د څرګندونو له مخې افغان حکومت نشي کولی طالبان له منځه یوسي او طالبان هم نشي کولی افغانستان فتح کړي او داسې حکومت ولري، چې د افغانانو د اکثریت او نړیوالو ملاتړ ورسره وي.
هغه ویلي؛ په داسې حال کې، چې طالبان امریکا ته وايي: دوی پوهیږي، چې پوځي حل نشته، کېدی شي ځینې طالبان فکر وکړي، چې د جګړې پوڅي حل شتون لري.
خلیلزاد ویلي: غوره خبره داده، چې دواړه خواوې پوره ښکېل شي او بیا سیاسي هوکړې ته، چې د خلکو غوښتنه ده غاړه کېدي.
هغه په ګوته کړې؛ تېر تاریخ په ځانګړي توګه په تېرو ۴۵ او ۵۰ کلونو کې ښودلی، چې یوې ډلې پر خلکو د خپلې ارادې تپل غوښتي، چې جګړې ترې رامنځته شوې دي.
خلیلزاد د طالبانو د وروستیو پرمختګونو په اړه ویلي، چې افغان امنیتي ځواکونه د شمېر له پلوه د طالبانو پر پرتله ډېر دي؛ دوی درې سوه زره سرتېري، هوايي او ځانګړي ځواکونه او پوره تجهیزات لري او له سیاسي او نظامي ستراتیژۍ هم برخمن دي. په هرحال حکومتي ځواکونه باید د هغو پر پرتله ډېر ښه وي.
خلیلزاد، چې په تېرو درې کلونو کې یې د ښکېلیو لوریو د واټن په لرې کولو نه ستړي کیدونکي هلې ځلې کړي؛ امریکا غږ ته ویلي، چې د پرمختګ نشتوالي ډېر اندېښمن کړی دی؛ خو دوی اړ دي، چې د ځاني ګټو پر ځای هېوادنۍ ګټې لوړې وبولي.
د خبرو په پای کې خلیلزاد د پاکستان او طالبانو د اړیکو په اړه په ډاګه کړې، چې پاکستان په دې اړه له ځانګړی مسوولیته برخمن دی؛ د طالبانو ډېري مشران په پاکستان کې دي او هلته میشته شوي. هر څومره ژر، چې کېدی شي پاکستان باید طالبان سولې او سیاسي جوړجاړي ته وهڅوي؛ ځکه، چې دا به په نړیواله کچه هم وڅیړل شي.
تازه خبرونه
د آلمان د اسلامي امارت شپږ نور ډیپلوماټان مني
انډيآر د ډیپلوماټیکو سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې دا هوکړه د هغو پټو خبرو اترو په پایله کې رامنځته شوې، چې تېره اوونۍ په استانبول کې د اسلامي امارت د استازو او د جرمني د کورنیو چارو وزارت د لوړپوړو چارواکو ترمنځ شوې وه.
د آلماني رسنیو راپور ورکړی، چې دې هېواد د اسلامي امارت د شپږ نورو ډیپلوماټانو له منلو سره هوکړه کړې ده. دا هڅه د هغه تړون یوه برخه ده، چې له مخې یې له جرمني څخه افغانستان ته د افغانانو د ایستلو د الوتنې زیاتې شي.
انډيآر د ډیپلوماټیکو سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې دا هوکړه د هغو پټو خبرو اترو په پایله کې رامنځته شوې، چې تېره اوونۍ په استانبول کې د اسلامي امارت د استازو او د جرمني د کورنیو چارو وزارت د لوړپوړو چارواکو ترمنځ شوې وه.
د آلمان کورنیو چارو وزارت تائید کړې، چې د دې وزارت د چارواکو او د اسلامي امارت د استازو ترمنځ د «تخنیکي کچې» خبرې شوي؛ خو د دغو ناستو د ځای او مودې په اړه یې له جزئیاتو ورکولو ډډه کړې ده.
د انډيآر د راپور له مخې، دا هوکړه له آلمان څخه د افغان کډوالو د ایستلو د بهیر د پام وړ ډېرېدا لپاره زمینه برابروي.
د آلمان کورنیو چارو وزارت یوه ویاند ویلي، چې کابل ته د چارټر الوتنې پراخه کیږي او په راتلونکي کې به هره میاشت تر درې پورې د ایستلو الوتنې ترسره شي. همداراز، د ځینو کسانو د ایستلو لپاره به د عادي سوداګریزو الوتنو زمینه هم برابره شي.
د راپور له مخې، اسلامي امارت له ډېر پخوا راپدېخوا د ایستلو د الوتنو په برخه کې همکاري له دې سره تړلې وه، چې آلمان دې نور افغان ډیپلوماټان هم ومني. ویل کېږي، چې دا ډیپلوماټان د هغو افغانانو د هویت د تائید او د سفر د اړینو اسنادو د برابرولو لپاره مهم دي، چې د ایستلو په درشل کې وي.
اوسمهال په آلمان کې یوازې د اسلامي امارت له لوري معرفي شوي دوه قونسلي چارواکي فعالیت لري. دغو کسانو، چې په ۲۰۲۵ز.کال کې دې هېواد ته تللي وه؛ په برلین کې د افغانستان په سفارت او بن کې د افغانستان په قونسلګرۍ کې مهم مسوولیتونه پر غاړه اخیستي دي.
د آلمان کورنیو چارو وزیر الکسانډر ډوبرینډټ د کډوالو د ایستلو له حکومتي تګلارې دفاع کړې او «بیلډ ام زونټاګ» ورځپاڼې ته یې ویلي: هغه کسان، چې په آلمان کې له ملاتړ ترلاسه کولو وروسته درانده جرمونه ترسره کوي؛ باید بېرته خپل هېواد ته واستول شي.
هغه ویلي: «هر څوک، چې زمونږ له ملاتړ ناوړه ګټه واخلي او دلته جدي جرمونه ترسره کړي؛ باید خپل راتلونکی په خپل هېواد کې ولټوي. زمونږ ټولنه په مشروع ډول غواړي، چې مجرمان له هېواده ووځي.»
تازه خبرونه
د افغانستان د هندوکش سیمه د رښتر پر کچه ۵.۲ درجې زلزلې ولړزوله
د یاد مرکز د څرګندونو له مخې، دا زلزله پر ځایي وخت شاوخوا ۲:۵۲ رامنځته شوه.
د امریکا ژیولوژیکي سروې مرکز ویلي، چې د دوشنبې پر ورځ د افغانستان د هندوکش سیمه د رښتر پر کچه ۵.۲ درجې زلزلې ولړزوله.
د یاد مرکز د څرګندونو له مخې، دا زلزله پر ځایي وخت شاوخوا ۲:۵۲ رامنځته شوه.
د دې مرکز په راپور کې راغلي؛ زلزلې له ۲۰۷ کیلومټره ژوروالي څخه سرچینه اخیستې وه.
له زلزلې وروسته سمدلاسه د مرګ او ژوبلې یا زیان راپور ورکړ شوی نهدی.
تازه خبرونه
په افغانستان کې د بند پاتې پاکستاني لاریو د بېرته ستنېدا بهیر پیل شو
د راپور له مخې، شاوخوا ۶۰۰ پاکستاني موټرچلوونکي او کلینران په افغانستان کې د لارو د بندېدا له کبله بند پاتې شوي وه.
ایکسپرس ټربیون ورځپاڼې راپور ورکړی؛ هغه سلګونه پاکستاني موټرچلوونکي او کلینران، چې نږدې نهه میاشتې په افغانستان کې بند پاتې ول؛ پاکستان ته یې د بېرته ستنېدا بهیر پیل شوی دی.
د راپور له مخې، شاوخوا ۶۰۰ پاکستاني موټرچلوونکي او کلینران په افغانستان کې د لارو د بندېدا له کبله بند پاتې شوي وه.
د جمعیت علمای اسلام ګوند د مولانا فضلالرحمان څانګې یو سیمهییز مشر مولانا اعجاز شینواري تائید کړې؛ د پاکستاني موټرچلوونکو او موټرو د بېرته ستنېدا بهیر پیل شوی او تمه ده، چې ټول به ډېر ژر پاکستان ته ورسېږي.
نوموړي زیاته کړې؛ د لارو تړل کېدا نه یوازې دوهاړخیزې سوداګرۍ ته زیان رسولی، بلکې ډیورند فرضي کرښې ته په نږدې سیمو کې یې بېوزلي او بېکاري هم ډېره کړې ده.
ځايي چارواکو ويلي؛ اوسمهال لومړیتوب دا دی، چې په افغانستان کې پاتې ټول پاکستاني وګړي بېرته خپل هېواد ته ستانه شي او له هغه وروسته به دواړه لوري د سوداګرۍ د تدریجي بیاپیل په اړه پرېکړه وکړي.
تورخم د افغانستان او پاکستان ترمنځ یوه اړینه سوداګریزه لاره ده، چې د تېر کال په اکټوبر میاشت کې د دواړو هېوادونو ترمنځ له نښتو وروسته وتړل شوه.
دغه راز د خیبر پښتونخوا ایالتي حکومت اعلان کړی، چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو بهیر به ګړندی کړي.
د خیبر پښتونخوا د اعلی وزیر په کورنیو چارو کې ځانګړي سلاکار طارق سعید مروت ویلي، چې په پېښور، چارسده، کوهاټ او هنګو کې د کډوالو د لنډمهالي لېږد مرکزونه اوس هم فعال دي او د پاکستان حکومت ټینګار لري، چې ستنېدونکي دې افغانستان ته د هغوی د کرامت او اساسي حقونو په ساتلو ولېږدول شي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمیشنرۍ او د کډوالۍ نړیوال بنسټ د ګډو څرګندونو له مخې، د ۲۰۲۳ز.کال د سپټمبر له پېنځلسمې د ۲۰۲۶ز.کال د جون تر دیارلسمې پورې له پاکستان څخه له ۲.۵ میلیون ډېر افغان وګړي افغانستان ته ستانه شوي دي.
د راپور په څرګندونو کې، چې یوازې د جون له اوومې څخه تر دیارلسمې پورې ۲۸زره او ۲۸۵ افغان وګړي د تورخم، غلامخان، چمن، بدیني او بهرامچې له لارو افغانستان ته داخل شوي دي.
ویل کیږي، چې دا شمېر د تېرې اوونۍ پر پرتله د کډوالو د بېرته ستنېدا ۱۱ سلنه زیاتوالی او له پاکستان څخه د ایستلو ۲۲ سلنه ډېروالی ښيي.
-
تازه خبرونه5 days agoد قزاقستان ولسمشر د منځنۍ آسیا او افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سیمهییز مرکز د جوړولو قانون توشیح کړ
-
سوداگري5 days agoد ایبک سمنټ پروژې تړون د ۶۷ میلیون ډالرو پر پانګونه لاسلیک شو
-
ساینس او ټیکنالوژي5 days agoاماراتو د ټولنیزو شبکو د کارولو عمر لږ تر لږه ۱۵ کاله وټاکه
-
تازه خبرونه2 days agoپه بلوڅستان کې د داعش خراسان د تبلیغاتي شبکې د فعالیتونو جزئیات څرګند شول
-
تازه خبرونه1 day agoقزاقستان د افغانستان او پاکستان ترمنځ د کړکېچ کمېدو غوښتنه وکړه
-
سیمه ییز خبرونه5 days agoټرمپ او پزشکیان د سولې هوکړه لاسلیک کړه؛ د واشنګټن او تهران د سولې لپاره نوی ګام
-
تازه خبرونه5 days agoافغانستان سولې ته رسېدلی، اوس اقتصادي پرمختګ ته اړتیا لري – ذبیحالله مجاهد
-
تازه خبرونه2 days agoپه غزه کې د اسرائیلو پر بریدونو د یو ماشوم او د الجزیرې د یوه خبریال پر ګډون ۹ کسان وژل شوي
