تازه خبرونه
ولې افغانستان زلزلو ته ډېر مناسب دی؟
دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرلهسې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:
د دوشنبې پر سهار د افغانستان شمالي ولایت بلخ او نږدې ولایت سمنګان د رښتر پر کچه ۶.۳ درجې زلزلې ولړزول؛ د لومړنیو معلوماتو له مخې لږترلږه ۳۵۰ کسانو ته مرګ او ژوبله واوښته. په داسې حال کې، چې یوازې څو میاشتې مخکې د هېواد په ختیځ کې یوې زلزلې او وروستیو ټکانونو یې له ۲۲۰۰ څخه ډېر کسان «شهیدان» کړل.
دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرلهسې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:
آیا په افغانستان کې زلزلې عامې دي؟
افغانستان، چې ټیټو او جګو غرونو احاطه کړی؛ تل یو لړ طبیعي پېښو ته مناسبه سیمه ده؛ خو زلزلې یې تر ټولو ډېر ځاني زیانونه رامنځته کوي، چې هر کال پر منځنۍ کچه شاوخوا ۵۶۰ کسان «شهیدان» او کلني مالي زیانونه یې له ۸۰ میلیون ډالر ډېر اټکل کیږي.
څېړنې ښیي: لږ تر لږه ۳۵۵ زلزلې، چې د رښتر پر کچه له ۵ لوړې دي؛ له ۱۹۹۰ راپدېخوا په افغانستان کې رامنځته شوې دي.
ولې افغانستان له زلزلو سره مخ هېواد دی؟
افغانستان د یورشیا د ټکټونیکي پاڼې په څنډه کې پروت دی، چې له هندي پاڼې سره ګډه هڅانده سیمه لري؛ پدې معنا، چې دواړه ممکن له یو بل سره مخ او یا هم سره تر څنګ تېرې شي او دغه راز په سویل کې د عربي پاڼې تر اغېزمن لاندې راځي، چې د نړۍ ترټولو فعالې ټکټونیکي سیمې رامنځته کوي.
شمال لوري ته د هندي پاڼې حرکت او یورشیا پاڼې ته یې ښویېدا ډېری وخت د افغانستان زلزلې رامنځته کوي.
کومې سیمې زیانمنونکې دي؟
ختیځ او شمال ختیځ افغانستان؛ په ځانګړي توګه له ازبکستان، تاجکستان او پاکستان سره د پولې په اوږدو کې پرتې سیمې، زلزلو ته مناسبې دي.
په دې کې د ګڼ نفوسه کابل سیمه هم راځي، چې د یوې څېړنې له مخې د زلزلو له کبله د منځنۍ کچې زیان یې هر کال ۱۷ میلیون ډالر اټکل کیږي.
زلزلې د افغانستان په غرونو کې هم په ځانګړي توګه خطرناکې دي، چې کولی شي د ځمکې ښویېدنه رامنځته؛ ځاني او مالي زیان ډېر کړي.
د افغانستان تر ټولو بدې زلزلې کومې دي؟
افغانستان له ۱۹۰۰ زېږدیز کال راپدېخوا شاوخوا ۱۰۰ “زیان رسونکې” زلزلې ثبت کړې دي.
په وروستیو کلونو کې تر ټولو بده زلزله د ۲۰۲۲ کال د رښتر پر کچه ۶ درجې وه، چې ۱۰۰۰ کسان یې «شهیدان» کړل. د ۲۰۲۳ کال په یوه میاشت کې ګڼو زلزلو په ګډه ۱۰۰۰ کسان «شهیدان » او ټول کلي یې ویجاړ کړل.
د افغانستان یوه له لویو زلزلو څخه، چې د رښتر پر کچه ۷.۵ درجې وه؛ په ۲۰۱۵ کال کې یې د افغانستان، پاکستان او هند له ۳۹۹ کسانو خوږ ژوند واخیست.
تر ټولو لوی ناورین په ۱۹۹۸ کال کې رامنځته شو؛ ځکه په درې میاشتو کې دوه زلزلو افغانستان ولړزاوه، لومړۍ یې ۲۳۰۰ کسان او دوهیمې ۴۷۰۰ کسان «شهیدان» کړل.
څنګه کولی شوو په دې هېواد کې مقاومت رامنځته کړو؟
څېړنې سپارښتنه کوي، چې نوې ودانۍ د زلزلې پر وړاندې مقاومت لرونکې جوړې شي او شته ودانۍ بیا ورغول شي، چې د ښویېدو شونتیا یي راکمه شي.
دوی وړاندیز کوي، چې د ښو او پر وخت خبرتیاوو لپاره باید د څارنې او خبرتیا غوره او ښه سیسټمونه رامنځته شي؛ د ټکنالوژۍ او نقشو پر کارولو په زیان منونکو سیمو کې خلکو ته د ځای پر ځای کېدو اجازه ورنکړ شي. رویټرز
تازه خبرونه
کابل او دوشنبې د «کاسا۱۰۰۰» پروژې پر چټکتیا ټینګار وکړ
په دې ناسته کې عبدالحق همکار د «کاسا۱۰۰۰» پروژې د پلي کېدا د بهیر پر چټکتیا، د قراردادي شرکتونو د احتمالي ستونزو حل او د تخنیکي همغږۍ زیاتوالي ټینګار وکړ او په دې اړه یې د تاجکستان له همکاریو مننه وکړه.
د افغانستان برښنا شرکت عمومي اجرائیوي رییس عبدالحق همکار د تاجکستان پلازمېنې( دوشنبه ) ته د سفر پر مهال د تاجکستان د انرژۍ له وزیر دلیر جمعه سره وکتل او د برښنا په برخه کې یې د دوهاړخیزو همکاریو د پیاوړتیا او د «کاسا۱۰۰۰» پروژې د پرمختګ په اړه خبرې وکړې.
په دې ناسته کې عبدالحق همکار د «کاسا۱۰۰۰» پروژې د پلي کېدا د بهیر پر چټکتیا، د قراردادي شرکتونو د احتمالي ستونزو حل او د تخنیکي همغږۍ زیاتوالي ټینګار وکړ او په دې اړه یې د تاجکستان له همکاریو مننه وکړه.
دغه راز د تاجکستان د انرژۍ وزیر هم د دې پروژې پر سټراټیژیک ارزښت ټینګار وکړ او «کاسا۱۰۰۰» یې د سیمې د نښلېدا، د برښنا د تبادلې او د اقتصادي همکاریو د پراختیا لپاره اړین ګام وباله او د چارو د چټکتیا لپاره یې د دوامدارې همکارۍ او همغږۍ ژمنه وکړه.
«کاسا۱۰۰۰» پروژه د مرکزي او جنوبي آسیا ترمنځ د برښنالېږد له اړینو پروژو څخه ده، چې په افغانستان کې یې د پلي کېدا بهیر د پام وړ پرمختګ کړی او کولی شي د اقتصادي ودې او سیمهییز ثبات په ټینګښت کې مهم رول ولوبوي.
تازه خبرونه
د صنعت او سوداګرۍ وزیر له خپل بېلاروس سیال سره د ډیزلو او پټرولو پر پېرلو خبرې وکړې
نورالدین عزیزی دا موضوع ازبکستان ته د خپل سفر پر مهال د بېلاروس د صنعت له وزیر سره مطرح کړې ده.
د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزی له خپل بېلاروس سیال آندرې یوګنیویچ کوزنیتسوف سره په لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د کچې د لوړولو او له بېلاروس څخه د ډیزلو او پټرولو د پېرلو په اړه خبرې کړې دي.
نورالدین عزیزی دا موضوع ازبکستان ته د خپل سفر پر مهال د بېلاروس د صنعت له وزیر سره مطرح کړې ده.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ نوموړي د بېلاروس له پانګهوالو وغوښتل، چې په افغانستان کې د پانګونې له فرصتونو؛ په ځانګړي توګه د درملو په سکټور کې، ګټه واخلي او پانګونه وکړي.
د خبرپاڼې له مخې؛ دواړو لوریو هوکړه کړې، چې د دواړو وزارتونو د مرستیالانو پر کچه یوه کاري ډله جوړ کړي، چې د یادې ناستې پر موضوعاتو، په ځانګړي توګه د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د زیاتوالي په اړه، نورې خبرې او همغږي هم ترسره کړي.
تازه خبرونه
په کندهار کې له سېلابونو څخه د مخکني خبرداري سیسټمونه ولګول شول
یادې سرچینې زیاته کړې؛ سربېره پر دې د سیستم د دوامداره فعالیت د یقیني کولو لپاره د اړینو تخنیکي اجزاوو اضافي پرزې هم برابرې شوي، چې د کومې احتمالي تخنیکي ستونزې په صورت کې ژر تر ژره بدیلې او وکارول شي.
د کندهار ولایت د پېښو پروړاندې د مبارزې او چمتووالي ریاست د KRO بنسټ پر مالي ملاتړ د کندهار ولایت د سپین بولډک ولسوالۍ د کنډک مانده او کښته شاوليکوټ ولسوالۍ د سوزنیانو او چوغک مانده په اړوند سیمو کې درې د مخکني خبرداري سیسټمونه نصب او رسماً ګټې اخیستنې ته وسپارل.
د یاد بنسټ د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ یاد سیسټم له بېلابېلو تخنیکي برخو جوړ او په لاندې څو برخو کې فعالیت ترسره کوي:
۱: کله، چې سیلابي مانده راشي او خلک ویده یا له خطر څخه ناخبره وي؛ سیسټم زنګ وهي او کلیوال له احتمالي خطر څخه خبروي.
۲: دغه سیسټم د نصب شوې ساحې د اوبو اندازه او د اوبو سرعت معلوموي، چې د خطر د کچې په ارزونه کې یې اړین رول لري.
همدارنګه د یاد سیسټم د غوره کارونې لپاره ۵ رضاکاران روزل شوي، چې د سیسټم د زنګ وهلو پر مهال د خبرتیا لپاره نور کلیوال هم خبر کړي.
یادې سرچینې زیاته کړې؛ سربېره پر دې د سیستم د دوامداره فعالیت د یقیني کولو لپاره د اړینو تخنیکي اجزاوو اضافي پرزې هم برابرې شوي، چې د کومې احتمالي تخنیکي ستونزې په صورت کې ژر تر ژره بدیلې او وکارول شي.
ویل کیږي، چې د دې سیسټم پر نصب نرینه، ښځې، سپین ږیري او ماشومان د سیلابونو له احتمالي خطرونو څخه خوندي کېږي او د ټولنې د خوندیتوب کچه هم ورسره لوړېږي.
-
سیمه ییز خبرونه5 days agoآیا ایران په هرمز تنګي کې پر بېړیو پیسې وضع کولی شي؟
-
سوداگري5 days agoد افغانستان د هوايي ټرانزیټ عواید زیات شوي؛ له الوتنو میلیونونه ډالر ترلاسه کېږي
-
تازه خبرونه2 days agoد «پرمختګ» اوبپاڼې پرانیسته؛ د افغانستان د رسنیو لپاره نوی معلوماتي سرچینه
-
تازه خبرونه5 days agoازبکستان او ناروې د افغانستان د ستونزو پر حل ټینګار وکړ
-
څار2 days agoڅار: په چین کې د کابل-اسلام آباد د خبرو اترو برخلیک
-
تحول2 days agoتحول: د ایران لهخوا د هرمز تنګي د بیا بندېدا علت
-
نړۍ2 days ago۱۶ عربي او اسلامي هېوادونو په «سومالیلینډ» کې د اسرائیلو د ډیپلوماټیک استازي ټاکل وغندل
-
نړۍ24 hours agoد جګړې له پایلو د اماراتو اندېښنه؛ د تېلو په راکړه ورکړه کې د ډالرو دډې ته کولو احتمال
