د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمدالله زاهد د یوه پلاوي پر مشرۍ د هند پر بلنه دغه هېواد ته سفر کړی دی.

د دغه وزارت د خبري څرګندونو له مخې؛ زاهد به د دې سفر پر مهال د هند په نړیوال نندارتون کې ګډون وکړي او دغه راز به د هند له لوړپوړیو دولتي چارواکو، سوداګرو او پانګه‌والو سره وګوري.

په دې سفر کې به د افغانستان او هند ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو پر پراختیا، د دوه‌اړخیزې سوداګرۍ پر زیاتوالي، د افغان تولیداتو لپاره د نویو بازارونو پر موندلو او د ګډو پانګونو پر فرصتونو خبرې وشي.

ویل کیږي، چې د دې سفر موخه د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو همکاریو پیاوړتیا، د افغانستان د تولیدي او صادراتي وړتیاوو ورپېژندل او د اقتصادي اړیکو د پراختیا لپاره د نویو فرصتونو برابرول بلل شوي دي.

د عراق په یوه استخباراتي راپور کې، چې« سکای نیوز عربی » ته رسېدلی ویل شوي، چې د عراق له شمالي سیمو ایران ته د خامو تېلو د قاچاق پراخې شبکې فعالیت کوي او د دغو تېلو چاڼ شوي محصولات د افغانستان او ترکیې په ګډون په بهرنیو بازارونو کې پلورل کېږي.

د راپور له مخې، قاچاق شوي تېل د ځمکنیو او غیررسمي لارو له لارې ایران ته لېږدول کېږي او له چاڼ او پروسس وروسته بېرته بهرنیو بازارونو ته صادرېږي.

په راپور کې راغلي، چې د دغو کړیو اصلي موخه د نړیوالو بندیزونو له پلي کېدا تېښته او د تېلو د محصولاتو له رسمي او قانوني چوکاټونو بهر لېږدول دي.

استخباراتي معلومات ښيي؛ دغه قاچاقي کړۍ د تېلو د لېږد، چاڼ او وېش لپاره له غیررسمي سوداګریزو لارو کار اخلي، چې له مالي څارنې او کنټرولي میکانیزمونو څخه ځانونه پټ وساتي.

د راپور خپرېدل د تېلو د پولې پورې غاړې قاچاق، د ملي سرچینو د زیانمنېدا او په سیمه کې د سوداګریزو لارو د څارنې د تشو په اړه اندېښنې راپارولي دي.

ویل کیږي، چې د لېږدول شویو تېلو د کچې او په افغانستان او ترکیه کې د احتمالي پلور په اړه کره جزئیات خپاره شوي نه‌دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د هرات ولایت مقام رسنیز دفتر ويلي، د اسلام‌کلا له ګمرک څخه د نفتي او غیرنفتي توکو ۲۹ موټر د ټیټ کیفیت له کبله بېرته صادرونکي هېواد ته مسترد شوي دي. د یاد دفتر د څرګندونو له مخې، بېرته ستانه شوي توکي د پټرولو ۸، د ډیزلو ۱۷، د بورې یو، د بسکټو دوه او د کاشیو یو موټر رانغاړي. سرچینه زیاتوي، چې یادو توکو د کیفیت اړین معیارونه نه‌درلودل او له همدې کبله هېواد ته د ننوتلو اجازه ورنه‌کړ شوه. د هرات ولایت مقام رسنیز دفتر زیاته کړې، دغه کړنې د بې‌کیفیته توکو د واردېدو د مخنیوي، د پېرودونکو د حقونو د ساتنې او د کیفیت د ټاکل شویو معیارونو د پلي کېدو لپاره ترسره شوې دي.

په هرات ولایت کې د ۳۰ میلیون ډالرو پر پانګونه د «اویسن فارما» درمل جوړولو کارخونې د درې نویو ودانیو د جوړولو د بنسټ ډبره کېښودل شوه او همهاله د دغې فابریکې د سیروم او پیچکاريو د تولید نوې کرښه هم پرانیستل شوه، چې هره ورځ به د۱۰۰زره بستو سیرومو د تولید وړتیا ولري.

ټاکل شوې، چې دغه درې ودانۍ به په درې زره مټر مربع ځمکه کې پنځه پوړونه ولري او پر پرمختللیو ماشینونو د بېلابېلو درملو د تولید له وړتیاوو برخمنې وي.

د دې کارخونې پراختیا او د سیروم او پیچکاريو د تولید نوې کرښې فعالېدل به د هېواد د درمل جوړولو صنعت پیاوړی کړي، کورنی تولید به زیات او د درملو وارداتو ته د افغانستان اړتیا به راکمه کړي.