د افغانستان او ازبکستان خصوصي سکټور په کابل کې یوې غونډې ته د دواړو هېوادونو د شاوخوا ۸۰ شرکتونو د استازو په حضور کې د ۱۵۱.۱۶ میلیون امریکايي ډالرو پر ارزښت لسګونه سوداګریز هوکړه‌لیکونه لاسلیک کړل.

دغه هوکړه‌لیکونه د دواړو هېوادونو د اقتصادي او سوداګریزو برخو په بېلابېلو برخو کې لاسلیک شوي دي.

د افغانستان سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال مجیب‌الرحمن شېرزاد د کابل او تاشکند ترمنځ د اقتصادي همکاریو پراختیا د دواړو هېوادونو لپاره مهمه بللې او د سوداګریزو راکړو ورکړو پر زیاتوالي یې ټینګار کړی دی.

دغه راز د ازبکستان د صادروونکو ټولنې مشر یارقین ملکوف ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه، چې پخوا ۸۰ میلیون ډالره وه؛ اوس له یو میلیارډ او ۸۰۰ میلیون ډالرو اوښتې ده.

همدارنګه نوموړي په افغانستان کې پانګونې او د ګډو شرکتونو جوړولو ته د ازبکستاني سوداګرو لېوالتیا څرګنده کړې ده.

د دغو هوکړه‌لیکونو لاسلیک په داسې حال کې کېږي، چې د کرنې او مالدارۍ وزارت د مرستیال پر مشرۍ د افغانستان یو پلاوی هم ازبکستان ته تللی او د هغه هېواد له چارواکو سره د کرنې او همکاریو پر پراختیا خبرې کړې دي.

د افغانستان ملي دفاع وزارت د وسله‌والو ځواکونو لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت د دفاعي ځواکونو د فراغت په مراسمو کې د وینا پر مهال ويلي، وسله‌وال ځواکونه د هېواد د خپلواکۍ، ځمکني بشپړتیا او د خلکو د امنیت ساتنې لپاره بشپړ چمتووالی لري.

فطرت زیاته کړی، چې افغانستان د مجاهدینو د مبارزې او سرښندنو په پایله کې خپلواکي ترلاسه کړې او د دې خپلواکۍ د ساتنې لپاره مجهز، مسلکي او خپلواک پوځ ته اړتیا لري.

د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ د پرمختللیو وسلو په کارولو کې روزنه او عصري پوځي تجهیزاتو ته لاسرسی د وسله‌والو ځواکونو له مهمو اړتیاوو څخه ګڼل کیږي.

هغه ویلي؛ د پیاوړي پوځ د جوړولو موخه پر نورو هېوادونو تېری نه، بلکې د احتمالي تېري او زور زیاتي پر وړاندې د افغانستان دفاع ده.

د وسله‌والو ځواکونو لوی درستیز د پوځ او اقتصاد په برخو کې پر خپلواکۍ ټینګار کړی او څرګندوي، اسلامي امارت له ټولو هېوادونو سره د ښو اړیکو غوښتونکی دی؛ خو هیچا ته به اجازه ورنه‌کړي، چې د افغانستان اقتصاد او چارې تر خپلې څارنې لاندې راولي.

فطرت د پاکستان له‌خوا د سرحدي لارو د تړل کېدا په اړه ویلي، چې دغه هېواد د صادراتو پر مهال لارې تړي او د وارداتو پر مهال یې پرانیزي؛ خو اسلامي امارت د دې ډول پرېکړو پر وړاندې اقدام کړی دی.

نوموړي ویلي، چې افغانستان په تېرو پنځه کلونو کې له امنیت او آرامۍ برخمن پاتې دی او په بېلابېلو برخو کې یې پرمختګ کړی دی؛ خو ځینې هېوادونه دا وضعیت نه‌شي زغملی او د افغانستان د کمزوري کولو هڅې کوي.

د وسله‌والو ځواکونو لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت وايي، د اسلامي امارت دروازې د مخالفانو پر مخ پرانیستې دي او هغوی کولای شي هېواد ته راستانه شي؛« آرام او له عزته ډک» ژوند غوره کړي.

نوموړي خبرداری ورکړی، که دغه کسان یو ځل بیا د بهرنیانو پر لارښوونه د پاڅون هڅې وکړي؛ له مجهزو وسله‌والو ځواکونو سره به مخ شي.

فطرت د پاکستان د چترال د غرونو د هغو ویډیوګانو په اړه هم غبرګون ښودلی، چې د بدخشان د سیمو پر نوم خپرې شوې دي.

هغه ویلي، د بدخشان په غرونو کې هیڅوک شتون نه‌لري؛ امنیتي او استخباراتي ځواکونه د هېواد په ټولو سیمو کې فعال دي.

نوموړي مخالفې جبهې نمایشي بللي او څرګندوي، چې غړي یې د بهرنیانو پر لارښوونه په پاکستان کې میشت دي او په افغانستان کې د ناامنۍ رامنځته کولو وړتیا نه‌لري.

هغه ډاډ ورکړی، چې وسله‌وال ځواکونه به هیچا ته اجازه ورنه‌کړي، چې د خلکو امنیت ګډوډ کړي او د هغوی د آزاد ژوند مخه ونیسي.

د افغانستان لپاره د آلمان ځانګړي استازي ټوبیاس کراوزه د شنبې پر ورځ( د لړم شپاړلسمه) په برلین کې یوې غونډې ته له اسلامي امارت سره د« بشري او تخنیکي تعامل» غوښتنه کړې او څرګندوي، چې نړیواله ټولنه باید د خلکو وضعیت د خپلې پاملرنې په لومړیتوب کې وساتي.

د افغانستان په اړه دا غونډه، چې یو شمېر افغان او آلماني سیاستوالو او کارپوهانو په کې ګډون کړی و؛ د جمعې او شنبې پر ورځو په برلین کې ترسره شوې ده.

ټوبیاس کراوزه په دې غونډه کې ویلي، چې نړیواله ټولنه باید د بشري اړتیاوو ترڅنګ د افغانستان د ښځو او نجونو وضعیت هم د خپلې پاملرنې په لومړیتوب کې وساتي.

دې آلماني چارواکي د بشري مرستو د پروګرامونو د پرمخ وړلو او د افغانستان د وګړو اړتیاوو ته د رسېدنې لپاره له اسلامي امارت سره د «بشري او تخنیکي اړیکو» پر دوام ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د افغانستان له خلکو سره باید مرستې روانې وساتل شي.

دا غونډه د« افغانستان؛ د یوه پړاو پای؟ د اسلامي امارت له پنځه کلنې واکمنۍ وروسته باید څه وشي؟» تر سرلیک لاندې د جمعې او شنبې پر ورځو په برلین کې جوړه شوې وه.

ګډونوالو په دې غونډه کې د افغانستان پر سیاسي بدلونونو، د بشري حقونو وضعیت، بشري ناورین، د ښځو او نجونو حقونو او له افغانستان سره د نړیوالې ټولنې د اړیکو پر راتلونکي بحث او د نظرونو تبادله وکړه.