Connect with us

تازه خبرونه

ولې افغانستان زلزلو ته ډېر مناسب دی؟

دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرله‌سې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:

خپور شوی

د

د دوشنبې پر سهار د افغانستان شمالي ولایت بلخ او نږدې ولایت سمنګان د رښتر پر کچه ۶.۳ درجې زلزلې ولړزول؛ د لومړنیو معلوماتو له مخې لږترلږه ۳۵۰ کسانو ته مرګ او ژوبله واوښته. په داسې حال کې، چې یوازې څو میاشتې مخکې د هېواد په ختیځ کې یوې زلزلې او وروستیو ټکانونو یې له ۲۲۰۰ څخه ډېر کسان «شهیدان» کړل.

دلته یو ځغلنده نظر پدې اچوو، چې ولې دا جګړه ځپلی د سویلي آسیا هېواد پرله‌سې زلزلې تجربه کوي او څنګه د دوی اغېز کمېدی شي:

آیا په افغانستان کې زلزلې عامې دي؟

افغانستان، چې ټیټو او جګو غرونو احاطه کړی؛ تل یو لړ طبیعي پېښو ته مناسبه سیمه ده؛ خو زلزلې یې تر ټولو ډېر ځاني زیانونه رامنځته کوي، چې هر کال پر منځنۍ کچه شاوخوا ۵۶۰ کسان «شهیدان» او کلني مالي زیانونه یې له ۸۰ میلیون ډالر ډېر اټکل کیږي.

څېړنې ښیي: لږ تر لږه ۳۵۵ زلزلې، چې د رښتر پر کچه له ۵ لوړې دي؛ له ۱۹۹۰ راپدېخوا په افغانستان کې رامنځته شوې دي.

ولې افغانستان له زلزلو سره مخ هېواد دی؟

افغانستان د یورشیا د ټکټونیکي پاڼې په څنډه کې پروت دی، چې له هندي پاڼې سره ګډه هڅانده سیمه لري؛ پدې معنا، چې دواړه ممکن له یو بل سره مخ او یا هم سره تر څنګ تېرې شي او دغه راز په سویل کې د عربي پاڼې تر اغېزمن لاندې راځي، چې د نړۍ ترټولو فعالې ټکټونیکي سیمې رامنځته کوي.

شمال لوري ته د هندي پاڼې حرکت او یورشیا پاڼې ته یې ښویېدا ډېری وخت د افغانستان زلزلې رامنځته کوي.

کومې سیمې زیانمنونکې دي؟

ختیځ او شمال ختیځ افغانستان؛ په ځانګړي توګه له ازبکستان، تاجکستان او پاکستان سره د پولې په اوږدو کې پرتې سیمې، زلزلو ته مناسبې دي.

په دې کې د ګڼ نفوسه کابل سیمه هم راځي، چې د یوې څېړنې له مخې د زلزلو له کبله د منځنۍ کچې زیان یې هر کال ۱۷ میلیون ډالر اټکل کیږي.

زلزلې د افغانستان په غرونو کې هم په ځانګړي توګه خطرناکې دي، چې کولی شي د ځمکې ښویېدنه رامنځته؛ ځاني او مالي زیان ډېر کړي.

د افغانستان تر ټولو بدې زلزلې کومې دي؟

افغانستان له ۱۹۰۰ زېږدیز کال راپدېخوا شاوخوا ۱۰۰ “زیان رسونکې” زلزلې ثبت کړې دي.

په وروستیو کلونو کې تر ټولو بده زلزله د ۲۰۲۲ کال د رښتر پر کچه ۶ درجې وه، چې ۱۰۰۰ کسان یې «شهیدان» کړل. د ۲۰۲۳ کال په یوه میاشت کې ګڼو زلزلو په ګډه ۱۰۰۰ کسان «شهیدان » او ټول کلي یې ویجاړ کړل.

د افغانستان یوه له لویو زلزلو څخه، چې د رښتر پر کچه ۷.۵ درجې وه؛ په ۲۰۱۵ کال کې یې د افغانستان، پاکستان او هند له ۳۹۹ کسانو خوږ ژوند واخیست.

تر ټولو لوی ناورین په ۱۹۹۸ کال کې رامنځته شو؛ ځکه په درې میاشتو کې دوه زلزلو افغانستان ولړزاوه،  لومړۍ یې ۲۳۰۰ کسان او دوه‌یمې ۴۷۰۰ کسان «شهیدان»  کړل.

څنګه کولی شوو په دې هېواد کې مقاومت رامنځته کړو؟

څېړنې سپارښتنه کوي، چې نوې ودانۍ د زلزلې پر وړاندې مقاومت لرونکې جوړې شي او شته ودانۍ بیا ورغول شي، چې د ښویېدو شونتیا یي راکمه شي.

دوی وړاندیز کوي، چې د ښو او پر وخت خبرتیاوو لپاره باید د څارنې او خبرتیا غوره او ښه سیسټمونه رامنځته شي؛ د ټکنالوژۍ او نقشو پر کارولو په زیان منونکو سیمو کې خلکو ته د ځای پر ځای کېدو اجازه ورنکړ شي. رویټرز

تازه خبرونه

د اسلامي امارت مشر د ټرافیکي پېښو په اړه فرمان صادر کړ

د دې فرمان له مخې؛ د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت هم مکلف شوی، چې د ټرافیکي پېښو د عاملانو په پېژندلو او نیولو او د اړوند معلوماتو او اسنادو په راټولولو کې له کورنیو چارو وزارت سره همکاري وکړي.

Published

on

د اسلامي امارت مشر شیخ‌هبة‌الله آخوندزاده په یوه پېنځه‌ماده‌ییز فرمان کې د کورنیو چارو وزارت ته امر کړی، چې د هېواد پر لویو لارو د ټرافیکي پېښو عاملان ونیسي او په هر حالت کې یې اړوند محکمو ته وروپېژني.

د دې فرمان له مخې؛ د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت هم مکلف شوی، چې د ټرافیکي پېښو د عاملانو په پېژندلو او نیولو او د اړوند معلوماتو او اسنادو په راټولولو کې له کورنیو چارو وزارت سره همکاري وکړي.

همدارنګه، محکمې مکلفې شوې دي، چې د ټرافیکي پېښو اړوند قضیو ته لومړیتوب ورکړي او د پېښو د قربانیانو د وارثانو حقوق خوندي کړي.

دغه فرمان په داسې حال کې صادر شوی، چې د هېواد پر لویو لارو ټرافیکي پېښې زیاتې شوي او د قربانیانو شمېر هم لوړ دی.

Continue Reading

تازه خبرونه

له اسلامي امارت سره د تعامل کوم پلان نه‌لرو- امریکا

د امریکا بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند له رسنیو سره په خبرو کې ټینګار کړی، چې واشنګټن له اسلامي امارت سره معامله نه‌کوي.

Published

on

د امریکا بهرنیو چارو وزارت د افغانستان د کانونو په برخه کې د اسلامي امارت د پانګونې د وړاندیز په اړه ویلي؛ واشنګټن له اسلامي امارت سره د تعامل کوم پلان نه‌لري او د افغانستان د کانونو د پراختیا په برخه کې به هم له دوی سره همکاري ونه‌کړي.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند له رسنیو سره په خبرو کې ټینګار کړی، چې واشنګټن له اسلامي امارت سره معامله نه‌کوي.

دا څرګندونې له هغې وروسته راغلي، چې د افغانستان بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له امریکا وغوښتل، چې د افغانستان د کانونو، بېخبناوو، کرنې او سوداګرۍ په برخو کې پانګونه وکړي.

هغه ویلي وه، چې اسلامي امارت له دا ډول پانګونو هرکلی کوي.

امیرخان متقي له «فایننشال ټایمز» سره په خبرو کې ویلي، چې د اسلامي امارت او امریکا اړیکې باید د تېرو ۲۰ کلونو د جګړې پر بنسټ ونه‌ارزول شي او دواړه لوري باید پر راتلونکو همکاریو راوڅرخیږي.

د اسلامي امارت ویاند ذبیح‌الله مجاهد هم د چارشنبې پر ورځ له واشنګټن سره د ښو اړیکو پر جوړولو ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې افغانستان له امریکا سره ډیپلوماټیکو او اقتصادي اړیکو ته اړتیا لري.

 

Continue Reading

تازه خبرونه

د امریکا د استازو په جرګه کې لومړنۍ افغان‌توکمې غړې عایشې وهاب لوړه وکړه

۳۹ کلنه عایشه وهاب به د روان زېږدیز کال تر پایه د دې انتخاباتي حوزې د پخواني استازي اریک سوالول پاتې دوره بشپړه کړي. سوالول په اپریل کې له هغې وروسته له خپلې دندې استعفا وکړه، چې څو ښځو پرې د جنسي ناوړه چلند تورونه ولګول.

Published

on

د کالیفورنیا ایالت پخوانۍ افغان‌توکمې سناتورې عایشې وهاب د چارشنبې پر ورځ د امریکا د استازو په جرګه کې د وفادارۍ لوړه وکړه او د استازو جرګې غړیتوب یې ترلاسه کړ.

۳۹ کلنه عایشه وهاب به د روان زېږدیز کال تر پایه د دې انتخاباتي حوزې د پخواني استازي اریک سوالول پاتې دوره بشپړه کړي. سوالول په اپریل کې له هغې وروسته له خپلې دندې استعفا وکړه، چې څو ښځو پرې د جنسي ناوړه چلند تورونه ولګول.

عایشې له لوړې وروسته د خپلې پالنې له بهیر څخه تر کانګرس پورې د ژوندانه د سفر په اړه خبرې وکړې او څرګنده یې کړه، چې د یو شخص تېر ژوند د هغه راتلونکی نه‌ټاکي.

هغې ویلي:« زه کانګرس ته په داسې حال کې راغلم، چې له ځان سره مې د هغې پخوانۍ ماشومې د زړه درزا راوړې، چې د پالوونکو کورنیو په غېږ کې لویه شوې ده.»

عایشه وهاب د نیویارک د یوې افغان کډوالې کورنۍ له چاپېریاله نړۍ ته سترګې وغړولې او بیا د ماشومانو د پالنې د نظام تر چتر لاندې لومړی په نیویارک او وروسته کالیفورنیا فریمونټ ښار کې لویه شوې ده. هغې له دې مخکې د هی‌وارډ ښاروالۍ د شورا غړیتوب ترسره کړی او د کالیفورنیا د ایالتي سنا د لسمې حوزې استازې وه. وهاب د سویلي کالیفورنیا د پوهنتون د ټولنیزې مرستې په برخه کې دوکټورا لري.

عایشې په استازو جرګه کې د وینا پر مهال د ډیموکراټانو او جمهوري غوښتونکو ترمنځ پر همکارۍ ټینګار وکړ او څرګندوي، د امریکا خلک د کورونو د بیو، ښاري خدمتونو، خوراکي توکو، زده‌کړو، روغتیايي پاملرنې او د ژوند د نورو بنسټیزو اړتیاوو له لوړېدا سره مخ دي.

هغې زیاته کړې:« لکه یوه سیاستواله موخه مې ساده ده: له تاسو ټولو سره یو ځای د امریکا د خلکو د خدمت لپاره؛ له ګوندي  تړاو پرته کار کول دي.»

د کالیفورنیا ډیموکراټې استازې زوئي لوفګرن وهاب د استازو جرګې په تالار کې معرفي کړه او د پالوونکو کورنیو تر سرپرستۍ لاندې د ماشومانو او زیان‌منو خلکو د ملاتړ په برخه کې یې د هغې د مخینې او فعالیتونو یادونه وکړه.

لوفګرن ویلي:« نن هغې خپل نوم لکه یوه افغان‌توکمه غړې د استازو جرګې په تاریخ کې ثبت کړ.»

Continue Reading
Advertisement

Trending

Copyright © 2026 Ariana News. All rights reserved!