ترس از بازداشت و اخراج اجباری، زندگی هزاران پناهجوی افغان در پاکستان را به بحرانی انسانی و مرگبار تبدیل کرده است؛ بحرانی که جان زنان، کودکان و مریضان را به‌گونه مستقیم تهدید می‌کند.

سازمان «داکتران بدون مرز» (ام‌اس‌اف) با نشر گزارشی هشدار داده است که بسیاری از خانواده‌های افغان به دلیل ترس از پولیس و اخراج، از دسترسی به خدمات صحی محروم مانده و ناچار می‌شوند با خطرهای جدی، حتی در زمان زایمان و بیماری‌های شدید، در خانه بمانند.

در یکی از این رویدادها، یک زن پناهجوی افغان در شهر اسلام‌آباد، به دلیل ترس از بازداشت، نتوانست به‌موقع به شفاخانه منتقل شود و نوزاد خود را در داخل یک رکشای شهری به دنیا آورد. راننده رکشا که شاهد این صحنه دردناک بوده، گفته است فریادهای زن در مسیر شفاخانه او را دچار شوک روانی کرده است.

به گفته ام‌اس‌اف، این تنها یک نمونه از صدها مورد مشابه است. پناهجویان افغان در کمپ‌های موقت و مراکز نگهداری، با کمبود شدید آب آشامیدنی، غذا، خدمات صحی، وسایل گرمایشی و امکانات صحی روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که با آغاز فصل زمستان وخیم‌تر شده است.

بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، تا اکتوبر ۲۰۲۵ بیش از ۲.۱۸ میلیون افغان در پاکستان زندگی می‌کردند. اما از نومبر ۲۰۲۳، روند اخراج گسترده افغان‌ها آغاز شد و به‌تدریج دارندگان کارت شهروندی افغان و حتی کارت‌های ثبت‌نام سازمان ملل نیز شامل این روند شده‌اند.

داکتران بدون مرز گزارش داده‌اند که ترس مداوم، فشار روانی شدید، سرمای زمستان و نبود خدمات صحی، باعث سقط جنین، مرگ نوزادان و افزایش بیماری‌های مرگبار در میان پناهجویان شده است. در یکی از موارد تکان‌دهنده، یک نوزاد پنج‌ماهه که شب را در سرمای شدید سپری کرده بود، پیش از رسیدن به خدمات صحی جان باخت.

در رویدادی دیگر، یک زن افغان پس از زایمان نوزاد مرده در یک کمپ نگهداری، به دلیل نبود امکانات درمانی جان خود را از دست داد و خانواده‌اش مجبور شدند پیکر بی‌جان او را همراه خود به افغانستان منتقل کنند.

رییس مأموریت ام‌اس‌اف در پاکستان هشدار داده است که پناهجویان افغان میان «ترس از اخراج» و «خطر مرگ» گیر مانده‌اند و تأکید کرده که بازگرداندن اجباری این افراد، بدون تأمین امنیت، کرامت انسانی و دسترسی به خدمات اولیه، فاجعه‌بار است.

این نهاد از دولت پاکستان و جامعه جهانی خواسته است تا روند اخراج اجباری را متوقف کرده و کمک‌های فوری بشردوستانه، سرپناه زمستانی، خدمات صحی و حمایت‌های حفاظتی را برای پناهجویان افغان فراهم کنند.

وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرده است که کانال‌های دیپلماتیک این کشور با افغانستان همچنان فعال بوده و تماس‌ها میان دو همسایه ادامه دارد.

طاهر حسین اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز پنج‌شنبه در نشست هفتگی خبری در اسلام‌آباد گفت که با وجود تنش‌های اخیر در روابط دوجانبه، پاکستان در امور داخلی افغانستان مداخله نمی‌کند. وی تأکید کرد که نگرانی اصلی اسلام‌آباد، تروریزم است.

به گفته اندرابی، «حوادث تروریستی که منشأ آن‌ها افغانستان است، یک نگرانی جدی برای پاکستان محسوب می‌شود. خواست ما این است که از خاک افغانستان علیه پاکستان استفاده نشود.»

این درحالیست که امارت اسلامی بارها ادعاهای پاکستان را بی اساس خوانده و افزوده است که خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نمی‌شود.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان افزود که برای حل این مشکل، اسلام‌آباد به تضمین‌های «مکتوب، قابل راستی‌آزمایی و عملی» از سوی مقام‌های افغان نیاز دارد. او تصریح کرد که بدون چنین تعهدات مشخصی، مسئله تروریزم قابل حل نخواهد بود.

وی گفت که حل موضوع تروریزم می‌تواند زمینه بهبود چشمگیر روابط دوجانبه را فراهم کند و افزود: «پاکستان و افغانستان اختلاف عمده دیگری در روابط دوجانبه ندارند.»

بسته‌ماندن گذرگاه‌ها و پیامدهای آن

روابط کابل و اسلام‌آباد پس از درگیری‌های شدید در اکتبر ۲۰۲۵ و بسته‌شدن چندین گذرگاه مهم ، با تنش روبه‌رو شد. هرچند آتش‌بس در ۱۹ اکتبر اعلام شد، اما تا کنون تجارت از سر گرفته نشده است.

نقش منطقه‌ای افغانستان

اندرابی همچنین اظهار داشت که افغانستان ظرفیت بالایی برای تبدیل‌شدن به یک مرکز مهم منطقه‌ای دارد و تأکید کرد که پایان‌دادن به تروریزم نه‌تنها به نفع پاکستان، بلکه به سود خود افغانستان نیز خواهد بود.

سخنگوی امارت اسلامی اعلام کرده است که عبداللطیف منصور، وزیر پیشین انرژی و آب به عنوان وزیر جدید احیا و انکشاف دهات تعیین شده است. محمد یونس آخندزاده، وزیر پیشین احیا و انکشاف دهات نیز به عنوان وزیر جدید انرژی و آب گماشته شده است.

همچنان عبدالحق همکار، که پیش از این به‌عنوان معین مالی و اداری وزارت فواید عامه ایفای وظیفه می‌کرد، به‌عنوان رئیس عمومی شرکت برشنا افغانستان تعیین گردیده است.

محمد یونس راشد، معین پیشین امور جوانان وزارت اطلاعات و فرهنگ، به حیث معین مالی و اداری وزارت فواید عامه منصوب شده است.

عبدالباری عمر، رئیس عمومی پیشین شرکت برشنا افغانستان، به‌عنوان رئیس تشریفات وزارت امور خارجه تعیین گردیده است.

این تعیینات بر اساس حکم رهبر امارت اسلامی صورت گرفته است.