وزارت خارجه امریکا دستور عاجل و کم‌سابقه‌ای را برای خروج شهروندان امریکایی از بیش از ده کشور خاورمیانه صادر کرده است؛ اقدامی که در پی تشدید تنش‌ها پس از حملات مشترک امریکا و اسرائیل علیه ایران صورت گرفته است.

بر اساس این اعلامیه، شهروندان امریکایی باید فوراً از کشورهای شامل فهرست هشدار، از جمله اسرائیل، عربستان سعودی و امارات متحده، از طریق پروازهای تجاری خارج شوند و منتظر عملیات احتمالی تخلیه دولتی نمانند. مقام‌ها دلیل این تصمیم را «خطرات جدی امنیتی» عنوان کرده‌اند.

از کشته‌شدن خامنه‌ای تا گسترش بحران

این تحولات پس از آن رخ داد که در حملات هماهنگ امریکا و اسرائیل، رهبر ایران، کشته شد. به دنبال آن، تهران حملات تلافی‌جویانه‌ای را علیه اهداف امریکایی و اسرائیلی و نیز برخی تأسیسات در منطقه انجام داده است.

گزارش‌ها حاکی است که تهدیدها علیه مسیرهای کشتیرانی در تنگی هرمز افزایش یافته و بهای نفت نیز در بازارهای جهانی صعود کرده است. دونالد ترمپ گفته است که این درگیری ممکن است بیش از یک ماه ادامه یابد.

واکنش‌های جهانی

رهبران جهانی خواستار خویشتنداری و بازگشت به دیپلماسی شده‌اند. رئیس کمیسیون اروپا، و سرمنشی سازمان ملل، نسبت به پیامدهای انسانی و امنیتی این بحران هشدار داده‌اند.

روسیه و چین این حملات را نقض حقوق بین‌الملل خوانده‌اند، در حالی که فرانسه از ایران خواسته است درباره برنامه هسته‌ای و راکتی خود وارد گفت‌وگو شود. اتحادیه اروپا نیز مأموریت دریایی خود در دریای سرخ را در حالت آماده‌باش قرار داده است.

توصیه به شهروندان امریکایی

مقام‌های امریکایی از شهروندان خود خواسته‌اند با شماره‌های عاجل وزارت خارجه تماس گرفته و برای دریافت اطلاعات تازه ثبت‌نام کنند. به گفته تحلیلگران، بسته‌شدن حریم‌های هوایی و لغو پروازها می‌تواند بحران را برای روزها یا هفته‌ها ادامه‌دار سازد.

این تحولات، نگرانی‌ها از گسترش یک بحران طولانی و بی‌ثباتی گسترده در منطقه را افزایش داده است.

تازه‌ترین نظرسنجی رویترز Reuters/Ipsos نشان می‌دهد که فقط یک‌چهارم (۲۷٪) از مردم امریکا از حملات نظامی این کشور علیه ایران که به کشته شدن رهبر ایران انجامید، حمایت می‌کنند، در حالی که ۴۳٪ مخالف بوده و ۲۹٪ هنوز نظر قطعی ندارند.

این نظرسنجی که در جریان حملات امریکا و اسرائیل به ایران انجام شد، نشان داد که بسیاری از امریکایی‌ها نسبت به استفاده از قدرت نظامی تردید دارند. بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان (۵۶٪) معتقدند رئیس‌جمهور دونالد ترمپ بیش ‌از حد آماده استفاده از نیروی نظامی برای پیشبرد منافع امریکا است.

این دیدگاه در بین دموکرات‌ها بسیار قوی‌تر است، به طوری که ۸۷٪ از دموکرات‌ها این نظر را دارند.

حتی در بین جمهوری‌خواهان نیز نگرانی‌هایی دیده می‌شود: حدود ۴۲٪ از هواداران ترمپ گفتند اگر این حملات منجر به کشته یا زخمی شدن نیروهای امریکایی در خاورمیانه شود، احتمال حمایت آن‌ها از ادامه این عملیات کمتر می‌شود.

نتایج این نظرسنجی در حالی منتشر شده که ایالات متحده و اسرائیل بیش از هزار هدف نظامی ایران را مورد حمله قرار داده‌اند و اولین تلفات نظامیان امریکایی نیز در جریان این درگیری‌ها تأیید شده است.

در پی جان باختن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در حملات مشترک امریکا و اسرائیل، واکنش‌های متنوعی از سوی قانون‌گذاران و رهبران جهان منتشر شد. برخی از این اقدامات را ستودند و برخی دیگر آن را غیرقانونی و خطرناک خواندند.

یاسامین انصاری، نماینده ایرانی-امریکایی کنگره، خامنه‌ای را «نماد شرارت» خواند و گفت: «مرگ او مایه تسکین است، اما حذف یک فرد به تنهایی رژیم سرکوبگر ایران را از بین نمی‌برد.» وی افزود که «نیروی نظامی به تنهایی آینده دموکراتیک ایرانیان را تضمین نمی‌کند و ممکن است سربازان امریکا را به خطر بیندازد.»

سناتور برنی سندرز اقدام امریکا و اسرائیل را «غیرقانونی و ناقض قوانین بین‌المللی» خواند و خواستار تصویب فوری قانون اختیارات جنگی در کنگره شد. در مقابل، سناتور لیندسی گراهام و برخی دیگر از قانون‌گذاران از ترمپ و تیمش ستایش کردند و این عملیات را یک دستاورد بزرگ سیاست خارجی دانستند.

رضا پهلوی، پسر شاه سابق ایران، نیز در واکنش خود نوشت که «خامنه‌ای از صفحات تاریخ پاک شده و رژیمی که پدرش را کنار زد، به زودی به تاریخ خواهد پیوست.»

رهبران جهان، از جمله آنتونی آلبانیزی، صدراعظم استرالیا، به خبرنگاران گفت که «برای خامنه‌ای سوگواری نخواهد شد.»