عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده که به دنبال آتش‌بس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتی‌های تجارتی از تنگه هرمز برای مدت باقی‌مانده آتش‌بس به‌گونه کامل باز شده است.

آقای عرقاچی در ایکس افزوده است که تنگه هرمز از طریق مسیر هماهنگ‌شده‌ای که قبلاً از سوی اداره بنادر و دریانوردی ایران اعلام شده بود، بازگشایی شده است.

از سویی هم، دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده امریکا، در شبکه اجتماعی ایکس از بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی ایران تشکر کرد.

خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی این موضوع پرداخته است که آیا ایران از نظر حقوقی می‌تواند بر عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز پول وضع کند یا خیر.

بر اساس این گزارش، تهران در تلاش است تا با وضع پول بر کشتی‌ها، در هماهنگی با سپاه پاسداران، کنترول بیشتری بر تنگه هرمز ایجاد کند و عبور امن کشتی‌ها را تضمین نماید.

تنگه هرمز چیست؟

تنگه هرمز آب‌راهی است که خلیج فارس را به خلیج عمان وصل می‌کند و در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. این مسیر یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انتقال انرژی در جهان محسوب می‌شود و حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند.

طول این آب‌راه حدود ۱۶۷ کیلومتر است و در باریک‌ترین نقطه آن، دو کانال رفت و برگشت برای کشتی‌ها با یک منطقه حائل جدا شده وجود دارد.

رویترز می‌نویسد که ایران پس از حملات امریکا و اسرائیل، این مسیر را عملاً محدود کرده و خواستار دریافت پول به‌عنوان یکی از شرایط پایان تنش‌ها شده است. با این حال، وضعیت عملی دریافت این پول هنوز مشخص نیست.

قانون بین‌المللی چه می‌گوید؟

کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها که در سال ۱۹۸۲ تصویب و از ۱۹۹۴ اجرایی شده، حق «عبور ترانزیتی» بدون مانع را در تنگه‌های بین‌المللی تضمین می‌کند.

این معاهده به کشورهای ساحلی اجازه تنظیم عبور در محدوده آب‌های سرزمینی را می‌دهد، اما باید عبور بی‌ضرر کشتی‌ها را نیز تضمین کنند.

با این حال، ایران و ایالات متحده این کنوانسیون را امضا نکرده‌اند، موضوعی که بحث‌های حقوقی درباره الزام‌آور بودن آن را پیچیده‌تر ساخته است.

امکان چالش پول

رویترز گزارش می‌دهد که هیچ سازوکار اجرایی مستقیم برای اعمال کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها وجود ندارد. هرچند دادگاه‌های بین‌المللی می‌توانند رأی صادر کنند، اما توان اجرایی مستقیم ندارند.

در عین حال، کشورها و شرکت‌ها می‌توانند با تغییر مسیر کشتی‌ها یا اعمال تحریم‌های هدفمند علیه نهادهای مرتبط با پرداخت پول، با این اقدام مقابله کنند.

این گزارش می‌افزاید که برخی شرکت‌ها هم‌اکنون در حال بررسی مسیرهای جایگزین برای عبور از تنگه هرمز هستند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز چهارشنبه در تهران با هیأتی پاکستانی به ریاست عاصم منیر، لوی درستیز قوای مسلح پاکستان، دیدار کرد. این سفر در حالی که تلاش‌های منطقه‌ای برای تسهیل گفتگو میان ایران و ایالات متحده ادامه دارد، انجام شده است.

رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که این هیأت قرار است پیامی از واشنگتن را منتقل کند و درباره ترتیبات مربوط به احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات میان دو طرف گفتگو کند.

این سفر پس از مذاکرات پیشین در اسلام‌آباد انجام می‌شود که بدون دستیابی به نتیجه مشخصی پایان یافت، هرچند مقام‌ها اعلام کرده‌اند که واشنگتن و تهران به‌طور اصولی بر ادامه مذاکرات توافق کرده‌اند.

میانجی‌گران منطقه‌ای در تلاش هستند تا روند حرکت به‌سوی ازسرگیری گفتگوها را حفظ کنند، اما پیشرفت در این زمینه در سایه تنش‌های گسترده‌تر ژئوپولیتیکی کند بوده است.

این دیدار در تهران نشان‌دهنده نقش رو به افزایش پاکستان به‌عنوان میانجی در تلاش‌ها برای احیای مذاکرات و کاهش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده است.