مذاکرات غیرمستقیم میان امریکا و ایران در شهر دوحه به پایان رسید، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که این گفتگوها به پیشرفت قابل توجهی در مسیر توافق پایدار منجر نشده است.

منابع آگاه گفته‌اند که این دور دو روزه مذاکرات بیشتر بر موضوعات عملی مانند رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز و آزادسازی دارایی‌های ایران متمرکز بوده است. این موضوعات پیش‌تر در چارچوب یک توافق موقت مطرح شده بودند.

بر اساس گزارش‌ها، مذاکرات هسته‌ای که یکی از اصلی‌ترین محورهای تنش میان دو طرف است، در این نشست‌ها مطرح نشده و قرار است در مراحل بعدی مورد بحث قرار گیرد.

وزارت خارجه قطر اعلام کرده است که در این گفتگوها «پیشرفت مثبت» در برخی موضوعات حاصل شده و نشست‌های بعدی پس از مراسم تدفین رهبر پیشین ایران برگزار خواهد شد.

با این حال، وضعیت تنگه هرمز همچنان نامشخص باقی مانده و گزارش‌ها از ادامه تنش‌ها و نگرانی‌ها در مورد امنیت این مسیر مهم انرژی جهانی حکایت دارد.

دو منبع ارشد ایرانی گفته‌اند که تهران مصمم است کنترول خود بر تنگه هرمز را در سطح بین‌المللی به رسمیت برساند و در آینده از کشتی‌هایی که وارد یا خارج از خلیج می‌شوند، هزینه دریافت کند.

به گفته این منابع، ایران بر اساس توافق موقت اخیر با ایالات متحده، اجازه داده است کشتی‌ها به مدت ۶۰ روز بدون پرداخت هزینه از تنگه هرمز عبور کنند، اما معتقد است مفاد این توافق همچنان به تهران اجازه می‌دهد مسیر عبور کشتی‌ها و نحوه تردد آن‌ها را کنترول کند.

این منابع افزوده‌اند که مذاکره‌کنندگان ایرانی تا زمانی که موضوع به رسمیت شناختن کنترول ایران بر تنگه هرمز حل نشود، وارد سایر موضوعات مورد اختلاف در مذاکرات با واشنگتن نخواهند شد.

به گفته این منابع، اگر توافق موقت تمدید نشود، ایران از اواسط ماه آگست دریافت هزینه از کشتی‌های عبوری را آغاز خواهد کرد، هرچند هنوز جزئیاتی درباره میزان این هزینه‌ها اعلام نشده است.

منابع ایرانی همچنین تأکید کرده‌اند که تهران در صورت نرسیدن به توافق، آماده است خواسته‌های خود را با استفاده از قدرت نظامی نیز اعمال کند و از موضع خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.

در مقابل، ایالات متحده تأکید کرده است که هیچ کشوری حق بستن مسیر کشتیرانی یا دریافت عوارض از عبور کشتی‌ها در آبراه‌های بین‌المللی را ندارد.

در ادامه افزایش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده، دو طرف بار دیگر حملات متقابل و اتهامات شدید را مطرح کرده‌اند؛ در حالی که یک توافق موقت صلح کمتر از دو هفته پیش برای پایان دادن به جنگ چهارماهه میان دو کشور امضا شده بود.

براساس گزارش‌ها، این درگیری‌ها پس از هشدار دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا، شدت گرفته است. ترمپ در پیامی گفته بود که امریکا ممکن است «به‌صورت نظامی کار را یک‌سره کند» و هشدار داده بود که اگر وضعیت ادامه یابد، ایران با پیامدهای سنگین روبه‌رو خواهد شد.

ساعاتی پس از این اظهارات، ایران صبح روز یک‌شنبه حملات راکتی و طیاره بی سرنشین را بر پایگاه‌های نظامی امریکا در کویت و بحرین انجام داد. به گفته منابع منطقه‌ای، این حملات بخشی از موج تازه تشدید درگیری‌ها در خلیج فارس بوده است.

در مقابل، ایالات متحده اعلام کرده است که نیروهایش در واکنش به حمله بر یک تانکر در تنگه هرمز، عملیات نظامی تازه‌ای را علیه مواضع ایران انجام داده‌اند. قوماندانی مرکزی امریکا (سنتکام) گفته است که این حملات در پاسخ مستقیم به «ادامه اقدامات خصمانه ایران علیه کشتی‌های تجارتی» صورت گرفته است.

سنتکام همچنین اعلام کرده که هدف این حملات، مراکز نظامی ایران شامل تجهیزات نظارتی، ارتباطی، سیستم دفاع هوایی، ذخایر طیاره‌های بی‌سرنشین و تأسیسات مین‌گذاری بوده است.

در همین حال، ایران بار دیگر ایالات متحده را به نقض توافق آتش‌بس متهم کرده و گفته است که این حملات روند دیپلماتیک را به‌طور کامل متوقف خواهد کرد. سپاه پاسداران ایران هشدار داده است که پایگاه‌های امریکایی در منطقه در روزهای آینده «با پیامدهای سنگین» روبه‌رو خواهند شد.

مقام‌های امریکایی تأیید کرده‌اند که حملات بر تأسیسات نظامی امریکا در منطقه انجام شده، اما تاکنون گزارشی از تلفات یا خسارات جدی منتشر نشده است. با این حال، آنان تأکید کرده‌اند که وضعیت همچنان در حال بررسی است.

در بحرین نیز پس از این حملات، برای دومین بار زنگ‌های خطر به صدا درآمد و وزارت خارجه این کشور این اقدام را نقض آشکار حاکمیت و امنیت خود خواند و از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا نشست اضطراری برگزار کند.

در ادامه این تحولات، نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز افزایش یافته است؛ مسیری که یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انتقال انرژی جهان به شمار می‌رود و پیش از آغاز این درگیری‌ها، حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کرد.

براساس گزارش‌ها، صدها کشتی و تانکر نفتی در جریان جنگ در خلیج فارس متوقف شده بودند و با آغاز دوباره عبور کشتی‌ها، بازار جهانی نفت نیز دچار نوسان شده است.

در همین حال، ایالات متحده بر ایجاد یک مسیر جنوبی در نزدیکی سواحل عمان تأکید کرده، در حالی که ایران خواهان استفاده از مسیر شمالی تحت کنترول خود و احتمال وضع تعرفه بر عبور کشتی‌ها از این تنگه است.

در سطح منطقه‌ای نیز درگیری‌ها ادامه دارد. اسرائیل اعلام کرده است که حملاتی را علیه نیروهای حزب‌الله در جنوب لبنان انجام داده و یک پرتابگر راکتی را در منطقه نبطیه هدف قرار داده است.

ایران در مقابل، امریکا را به نقض تعهدات خود در توافق صلح متهم کرده و گفته است که این اقدامات باعث بی‌ثباتی بیشتر در لبنان نیز شده است.

این در حالی است که توافق‌های آتش‌بس در لبنان نیز با میانجی‌گری امریکا به دست آمده بود، اما با وجود آن، تنش‌ها همچنان ادامه دارد. اسرائیل بر عدم عقب‌نشینی از مناطق تصرف‌شده در لبنان تأکید کرده و حزب‌الله نیز اعلام کرده است تا زمانی که نیروهای اسرائیلی در خاک لبنان حضور داشته باشند، سلاح‌های خود را زمین نخواهد گذاشت.

با ادامه این وضعیت، تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که تشدید درگیری‌ها میان ایران و امریکا می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای بر امنیت منطقه، تجارت جهانی انرژی و ثبات سیاسی خاورمیانه داشته باشد.