نشست سران سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۲۵ قرار است در تاریخ‌های ۹ تا ۱۰ سنبله (مطابق با ۳۱ آگست تا ۱ سپتمبر) در شهر تیانجین چین برگزار شود.

محورهای اصلی این اجلاس عبارت‌اند از:

– تقویت همکاری‌های منطقه‌ای: تمرکز بر اتحاد بیشتر میان کشورهای عضaو برای مقابله با چالش‌های جهانی 

– توسعه پایدار و با کیفیت بالا: حرکت به‌سوی رشد اقتصادی هماهنگ و پایدار در منطقه 

– امنیت و ثبات منطقه‌ای: بررسی راهکارهای مقابله با تهدیدات مشترک و تقویت ساختارهای امنیتی 

– چندجانبه‌گرایی و عدالت جهانی: حمایت از نظم جهانی مبتنی بر عدالت، احترام متقابل و عدم سلطه 

– ابتکار «پنج خانه مشترک» چین: شامل خانه‌هایی برای وحدت، صلح، توسعه، حسن هم‌جواری و عدالت   

در این میان، بحران افغانستان همچنان یکی از موضوعات محوری نشست سران سازمان همکاری شانگهای است؛ موضوعی که طی سال‌های اخیر در دستور کار این سازمان قرار داشته، اما تاکنون راه‌حل قابل اطمینانی برای آن ارائه نشده است.

با تسلط امارت اسلامی بر افغانستان، این بحران پیچیده‌تر شده است؛ چرا که بسیاری از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نسبت به تبعات امنیتی حاکمیت امارت اسلامی و خطر بازگشت تروریست‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند.

نمونه بارز این نگرانی‌ها را می‌توان در نشست سه‌جانبه اخیر میان وزرای خارجه چین، پاکستان و امارت اسلامی در کابل مشاهده کرد؛ نشستی که به‌طور کامل تحت تأثیر دغدغه‌ها و نگرانی‌های ناشی از نفوذ روزافزون گروه‌های تروریستی در افغانستان قرار گرفت و انتظارات امارت اسلامی از آن برآورده نشد.

در چنین فضایی، برگزاری نشست سران سازمان همکاری شانگهای در چین، بدون شک بستری مناسب برای بازگویی نگرانی‌ها و دغدغه‌های مشترک کشورهای عضو خواهد بود. با این حال، علی‌رغم اهمیت موضوع افغانستان، هیچ نماینده‌ای از این کشور در نشست حضور نخواهد داشت.

این در حالی است که برخی از اعضای اصلی سازمان، از جمله روسیه و چین، روابط گسترده‌ای با امارت اسلامی برقرار کرده‌اند و مسکو حتی حاکمیت امارت اسلامی را به رسمیت شناخته است. از این رو، انتظار می‌رفت امارت اسلامی—حتی اگر موفق به احراز کرسی افغانستان به‌عنوان عضو ناظر نشوند—در این نشست حضور یابند تا به‌طور مستقیم به نگرانی‌های کشورها درباره امنیت افغانستان پاسخ دهد.

اما امارت اسلامی همچنان پشت درهای بسته سازمان همکاری شانگهای باقی مانده‌ و سیاست خارجی امارت اسلامی بار دیگر در بازپس‌گیری کرسی نمایندگی افغانستان در پلتفرم‌های منطقه‌ای و بین‌المللی با شکست مواجه شده است.

برخی آگاهان معتقدند که یکی از دلایل عدم دعوت از نمایندگان امارت اسلامی برای شرکت در نشست، مخالفت امریکا و استفاده ابزاری واشنگتن از شورای امنیت برای ایجاد مانع در مسیر سفرهای خارجی مقامات امارت اسلامی است. آن‌ها در این زمینه، به لغو سفر امیرخان متقی به اسلام‌آباد و بازپس‌گیری درخواست هند از شورای امنیت برای صدور مجوز سفر وزیر خارجه امارت اسلامی به دهلی‌نو اشاره می‌کنند.