اخبار ساحوی
توافق هستهای امریکا و عربستان؛ ریاض به فناوری هستهای امریکا دسترسی مییابد
برخلاف طرح پیشنهادی دولت بایدن، توافق جدید شامل «پروتکل الحاقی» سازمان بینالمللی انرژی اتمی نیست؛ پروتکلی که امکان انجام بازرسیهای سرزده و گسترده را فراهم میکند.
ایالات متحده و عربستان سعودی به یک توافق مهم در زمینه انرژی هستهای غیرنظامی دست یافتهاند که بر اساس آن، ریاض میتواند با استفاده از فناوری امریکایی رآکتورهای هستهای بسازد و اورانیوم را در داخل این کشور غنیسازی کند.
وزارت انرژی امریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که این توافق موسوم به «توافق ۱۲۳» توسط کریس رایت، وزیر انرژی امریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، همراه با یک توافقنامه دوجانبه حفاظتی به امضا رسیده است.
تلاش برای دستیابی به چنین توافقی از زمان نخستین دور ریاستجمهوری دونالد ترمپ و سپس در دوره جو بایدن جریان داشت، اما نگرانیهای نهادهای حامی منع گسترش سلاحهای هستهای تاکنون مانع نهایی شدن آن شده بود.
برخلاف طرح پیشنهادی دولت بایدن، توافق جدید شامل «پروتکل الحاقی» سازمان بینالمللی انرژی اتمی نیست؛ پروتکلی که امکان انجام بازرسیهای سرزده و گسترده را فراهم میکند.
این توافق همچنین به عربستان اجازه میدهد اورانیوم را غنیسازی کرده و سوخت مصرفشده هستهای را بازفرآوری کند؛ دو اقدامی که از دید کارشناسان میتواند مسیر بالقوهای برای تولید سلاح هستهای باشد. امارات متحده عربی در توافق مشابه خود با امریکا در سال ۲۰۰۹ از انجام هر دو فعالیت صرفنظر کرده بود.
وزارت انرژی امریکا تأکید کرده است که این توافق با الزامات قانون انرژی اتمی امریکا و مقررات منع گسترش سلاحهای هستهای مطابقت دارد. این توافق اکنون برای بررسی به کانگرس امریکا ارسال شده و در صورتی که قانونگذاران ظرف ۹۰ روز کاری با آن مخالفت نکنند، اجرایی خواهد شد.
در همین حال، شماری از کارشناسان و قانونگذاران امریکایی نسبت به پیامدهای این توافق هشدار دادهاند. کِلسی داونپورت، مدیر بخش سیاستهای منع گسترش سلاحهای هستهای در «انجمن کنترول تسلیحات»، از اعضای کانگرس خواسته است این توافق را رد یا اصلاح کنند تا از گسترش رقابت هستهای در خاورمیانه جلوگیری شود.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پیشتر گفته بود که کشورش خواهان ساخت سلاح هستهای نیست، اما اگر ایران به چنین سلاحی دست یابد، ریاض نیز این مسیر را دنبال خواهد کرد؛ موضوعی که نگرانیها درباره احتمال آغاز رقابت تسلیحات هستهای در منطقه را افزایش داده است.