د یمن حوثیانو د پنجشنبې پر ورځ ویلي، چې د پوځي عملیاتو پر مهال یې د سعودي عربستان دوه نفتي بېړۍ پر نښه کړې دي. څو ساعته وروسته د سعودي دولتي خبري آژانس هم تائید کړه، چې له دغو بېړیو څخه یوې یې د سره سمندر له لارې د تېرېدا پر مهال تر برید وروسته اور اخیستی دی.

د سعودي دولتي خبري آژانس د دغه هېواد د ټرانسپورټ د عمومي ادارې د یوې سرچینې د څرګندونو له مخې راپور ورکړی، چې انسیلیا نومې د نفتي بېړۍ مخکینۍ برخې اور اخیستې؛ خو د بېړۍ ټوله عمله خوندي ده. په راپور کې د برید د عامل نوم نه‌دی یاد شوی.

د سرچینې د څرګندونو له مخې، ژغورونکو ډلو او اړوند چارواکو بېړۍ او عمله خوندي کړې او په سمندر کې د هر ډول چاپېریالي ککړتیا د مخنیوي لپاره یې هم لازمې هڅې ترسره کړې دي. سعودي چارواکو دا برید له نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

حوثیانو په خپله خبرپاڼه کې ویلي، چې انسیلیا او لیلا نومو نفتي بېړۍ یې پر نښه کړې دي. د دوی پر وینا، دغو بېړیو د سره سمندر په سیمه کې د حوثیانو له لوري اعلان شوی بحري بندیز له پامه غورځولی و. حوثیان ادعا کوي چې دا بریدونه د څو بالستیک توغندیو، کروز توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په وسیله ترسره شوي دي.

له دې مخکې یوې سمندري امنیتي سرچینې ویلي؛ انسیلیا نفتي بېړۍ د بېړني پیغام له لارې خبر ورکړی و، چې د سعودي عربستان د جیزان بندر په بهرنۍ سمندري لار کې د تګ پر مهال پرې یو توغندی لګېدلی او اور یې اخیستی دی.

د سمندري خطرونو د مدیریت بریټانیايي شرکت وانګارډ هم ویلي، چې د سعودي بیرغ لرونکې دې بېړۍ د الشقیق سیمې سویل لویدیځ ته شاوخوا ۱۳۰ کیلومټره لرې د یوې ناپېژندل شوې مرمۍ له لګېدا سره مخ شوې ده.

په ورته وخت کې د بریټانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو ادارې(UKMTO)  هم په همدې سیمه کې له یوې پېښې خبر ورکړی او څرګندوي، چې یوې نفتي بېړۍ راپور ورکړی؛ ناپېژندل شوې مرمۍ پرې لګېدلې او اور یې اخیستی دی. د ادارې د څرګندونو له مخې، د بېړۍ عملې اور مهار کړی او د مرګ ژوبلې یا چاپېریالي ککړتیا راپور نه‌دی ورکړ شوی.

تر اوسه څرګنده نه ده، چې د UKMTO راپور د انسیلیا بېړۍ په اړه دی که نه؛ خو د پېښې ځای او جزئیات د وانګارډ له راپور سره سمون لري.

حوثیانو همدارنګه ادعا کړې، چې شاوخوا لس بېړۍ اړ شوي، چې خپله لار بدله او بېرته وګرځي.

د بېړیو د تعقیب د معلوماتو له مخې: د چارشنبې پر ورځ په سره سمندر کې پېنځه نفتي بېړیو خپله لار بدله کړې او دوه نورو بېړیو، چې د سعودي بندرونو پر لوري روانې وې؛ د حوثیانو له خبرداري وروسته خپل مقصد سویز کانال ته اړولی دی.

حماس غورځنګ اعلان کړی، چې په غزه کې یې پخوانی مشر او مخکښ مذاکره کوونکی خلیل الحیه د حماس نوی مشر ټاکل شوی دی.

د رویټرز د راپور له مخې، شنونکي دا ټاکنه د حماس له لوري د وسلې اېښودو لپاره د نړیوالو غوښتنو پر وړاندې د سخت دریځ نښه بولي.

خلیل الحیه د یحیی سنوار ځای‌ناستی شوی، چې د ۲۰۲۴ز. کال په اوکټوبر کې له اسرائیلي ځواکونو سره د نښتې له کبله ووژل شو. د سنوار او تر هغه وړاندې د حماس د سیاسي دفتر د مشر اسماعیل هنیه له وژل کېدا وروسته؛ الحیه د دې غورځنګ له مهمو رهبرانو څخه شمېرل کېده.

الحیه، چې د قطر په پلازمېنه دوحه کې مېشت دی؛ د حماس له مخکښو سیاسي څېرو او اصلي مذاکره کوونکو څخه ګڼل کېږي. ځینې سیاسي څارونکي نوموړی د حماس د مشرۍ بل مطرح نوماند خالد مشعل پر پرتله د سخت دریځو لیدلوریو څښتن بولي.

د حماس د نوي مشر ټاکنه داسې مهال کېږي، چې دا غورځنګ له ۱۹۸۷ز.کال راپدېخوا د خپل فعالیت له تر ټولو ستونزمن پړاو سره مخ دی. حماس د اسرائیل او حماس ترمنځ له دوه کلنې جګړې وروسته د وسلې اېښودو او د جګړو د پای ته رسولو لپاره له زیاتېدونکو نړیوالو فشارونو سره مخ دی.

د فلسطینۍ سیاسي شنونکي ریحام عوده د څرګندونو له مخې؛ د خلیل الحیه ټاکنه دا پیغام لري، چې حماس اوس هم وسله‌والې مبارزې ته ژمن دی، د وسلې اېښودو مخالفت کوي او غواړي خپلې پوځي وړتیاوې او له ایران او د «مقاومت محور» سره اړیکې وساتي.

نوموړي زیاته کړې، چې دا بدلون ښایي د حماس د وسلې اېښودو په اړه د هر ډول احتمالي هوکړې ترلاسه کول ستونزمن کړي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ(سینټکام) ویلي: له هغې وروسته، چې په اردن کې د ایران پر برید دوه امریکایي پوځیان ووژل شول او یو بل ورک شو؛ امریکا پر ایران نوي هوايي بریدونه پیل کړي دي.

د سینټکام په خبرپاڼه کې راغلي؛ دغه بریدونه د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر لارښوونه د ختیځ پر وخت د ماښام ۶ بجو پیل شول.

د خبرپاڼې له مخې؛ د بریدونو موخه د هرمز تنګي په سیمه کې د ایران د ګواښونو کمزوري کول او هغو ځواکونو ته سزا ورکول دي، چې پر امریکايي پوځیانو یې بریدونه کړي دي.

د ایران مهر خبري آژانس راپور ورکړی، چې امریکا د ایران په سویل کې د سیرک ښار ته نږدې برید کړی؛ خو تر اوسه د مرګ او ژوبلې یا بېخبناوو د زیان راپور ورکړ شوی نه‌دی.

د امریکا او ایران ترمنځ تاوتریخوالی له هغې وروسته زیات شوی، چې د دواړو لوریو ترمنځ لنډمهالی اوربند تېره اوونۍ پای ته ورسېد.

شنونکي خبرداری ورکويؤ، چې دا وضعیت ښايي د پراخې جګړې لامل شي.

سینټکام ویلي، د جمعې ورځې په برید کې دوه امریکایي پوځیان وژل شوي او یو بل اوس هم ورک دی. له دې سره د جګړې له پیل راپدېخوا د وژل شویو امریکایي پوځیانو شمېر ۱۶ کسانو ته رسېدلی او له ۴۲۰ ډېر نور ټپیان شوي دي.

د امریکا د جنګ وزیر پیټ هیګسټ ویلي، د وژل شویو پوځیانو قرباني به د امریکا هوډ نور هم پیاوړی کړي.

بل لوري ته د ایران ستر مشر آیت‌الله مجتبی خامنه‌يي ویلي؛ امریکا به د شخړې د پراخولو بیه پرې کړي. هغه د ټرمپ تګلارې بې‌باوره بللې او خبرداری یې ورکړی، چې امریکا به له درندو لګښتونو او سپکاوي سره مخ شي.

راپورونه ښیي؛ ېایران د کویټ، بحرین، اردن او د خلیج د نورو هېوادونو پر ځینو پوځي او سټراټیژیکو هدفونو هم بریدونه کړي دي.

د ایران سپاه پاسداران ادعا کړې، چې په کویټ، بحرین او اردن کې یې امریکايي پوځي مرکزونه او تجهیزات پر نښه کړي؛ خو رویټرز دا ادعاوې تائیدولی نه‌شي.

په همدې حال کې د امریکا بهرنیو چارو وزارت د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې میشتو امریکایانو ته د سفر خبرداری ورکړی او څرګندوي، چې د منځني ختیځ د روان کړکېچ له کبله ښايي هوايي سفرونه او د هوايي حریم فعالیتونه له خنډونو سره مخ شي.

د ایران روغتیا وزارت ویلي، په تېرو درې اوونیو کې د امریکا پر بریدونو ۵۰ کسان وژل شوي او له ۵۰۰ ډېر نور ټپیان دي.

اروپایي ټولنې او د خلیج هېوادونو له ایران غوښتي، چې ژر تر ژره دې ټول بریدونه ودروي او د هرمز تنګي د کښتۍ چلونې آزادي له شرطه پرته وساتي.