سازمان «پولیو فری افغانستان» اعلام کرده است که کمپاین تازه واکسین پولیو از روز دوشنبه (۲۶اسد) در بخش‌هایی از پنج ولایت کشور آغاز می‌شود؛ این کمپاین در حالی راه‌اندازی می‌شود که موارد تازه پولیو در افغانستان شناسایی شده است.

بر اساس اعلام این سازمان، کمپاین واکسیناسیون در تمام ولایت ننگرهار، هفت ولسوالی کنر، شش ولسوالی کابل، دو ولسوالی هرات و دو ولسوالی فراه اجرا خواهد شد و هدف آن واکسین‌کردن کودکان و جلوگیری از گسترش ویروس پولیو است.

این کمپاین پس از گزارش یک مورد تازه پولیو در ترینکوت، مرکز ولایت ارزگان آغاز می‌شود. سازمان جهانی صحت نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون ۱۵ مورد پولیو در افغانستان ثبت شده است.

پولیو یک بیماری بسیار ساری است که به‌ویژه کودکان را تهدید کرده و می‌تواند سبب فلج دایمی شود. واکسیناسیون منظم و دریافت چندین دوز واکسین، مؤثرترین راه جلوگیری از شیوع این بیماری دانسته می‌شود.

افغانستان و پاکستان همچنان از معدود کشورهای جهان هستند که انتقال ویروس پولیو در آن‌ها ادامه دارد. رفت‌وآمد خانواده‌ها میان دو کشور نیز اهمیت واکسیناسیون و نظارت صحی در مناطق مرزی را بیشتر کرده است.

سازمان «پولیو فری افغانستان» از خانواده‌ها خواسته است در کمپاین‌های واکسیناسیون همکاری کنند تا کودکان در برابر این بیماری محافظت شده و از انتقال ویروس به جوامع دیگر جلوگیری شود.

سازمان «نجات کودکان» می‌گوید شمار کودکان مبتلا به سوءتغذیه حاد در افغانستان افزایش یافته و نزدیک به یک کودک از هر ۱۰ کودک زیر پنج سال، با لاغری شدید ناشی از سوءتغذیه روبه‌رو است؛ همزمان کاهش شدید کمک‌های مالی، نزدیک به ۶۰۰ مرکز صحی را با تعطیلی یا توقف فعالیت مواجه کرده است.

به گفته این سازمان، در دو سوم ولایت‌های افغانستان، میزان سوءتغذیه حاد کودکان در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته افزایش یافته است. این سازمان می‌گوید افزایش بیماری‌های عفونی از عوامل اصلی موارد کنونی است.

«نجات کودکان» افزوده است که در چهار سال گذشته، سوءتغذیه حاد در میان کودکان زیر پنج سال ۱۴ درصد افزایش یافته و در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۷ میلیون کودک را متأثر کرده است.

بر اساس این گزارش، کمک‌های بشردوستانه به افغانستان در همین دوره نزدیک به ۷۰ درصد کاهش یافته و از ۳.۲۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲ به یک میلیارد دالر در سال ۲۰۲۵ رسیده است. تا بیش از نیمه سال ۲۰۲۶، تنها ۴۳۸ میلیون دالر از بودجه مورد نیاز تأمین شده و ۷۴ درصد کمبود بودجه وجود دارد.

این سازمان می‌گوید نزدیک به ۶۰۰ مرکز صحی به دلیل کاهش بودجه تعطیل یا فعالیت‌های‌شان متوقف شده و حدود چهار میلیون نفر، که تقریباً نیمی از آنان کودکان‌اند، تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

«نجات کودکان» با استفاده از بودجه کوتاه‌مدت توانسته است ۱۴ کلینیک صحی را پس از کاهش کمک‌ها باز نگه دارد؛ اما آینده این کلینیک‌ها و مراکز دیگر همچنان با خطر روبه‌رو است.

در یکی از مناطق کوهستانی و صعب‌العبور شمال افغانستان، این سازمان تنها ارائه‌کننده خدمات صحی برای ۱۰ هزار نفر است. این کلینیک روزانه بیش از ۱۰۰ بیمار را می‌پذیرد و برخی بیماران برای رسیدن به داکتران، پرستاران تغذیه و قابله‌ها، دو تا سه ساعت پیاده‌روی می‌کنند.

به گفته این سازمان، گزینه‌های انتقال محدود و پرهزینه است و شماری از مردم توان پرداخت حدود ۶۰ دالر برای رسیدن به شفاخانه شهری را ندارند. در صورت بسته‌شدن این کلینیک، مردم مجبور خواهند بود برای دریافت درمان هفت ساعت پیاده‌روی کنند.

«نجات کودکان» می‌گوید از اوایل سال ۲۰۲۵، حدود ۷۰۰ هزار نفر، از جمله ۱۴۰ هزار کودک زیر پنج سال، به دلیل بسته‌شدن یا کاهش فعالیت مراکز صحی و تیم‌های سیار تحت حمایت این سازمان، دسترسی خود به خدمات صحی ابتدایی را از دست داده‌اند.

این سازمان همچنین گفته است که جمعیت افغانستان از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون تا ۱۲ درصد افزایش یافته و همزمان با کاهش شدید کمک‌های بشردوستانه، شمار نیازمندان نیز افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، بیش از شش میلیون نفر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند، در حالی که هر دو کشور معیارهایی برای ماندن افغان‌ها تعیین کرده‌اند و در صورت برآورده‌نشدن این معیارها، آنان با اخراج روبه‌رو می‌شوند.

اشیش دامله، رییس منطقوی «نجات کودکان» در افغانستان، گفته است: «جهان نمی‌تواند روی خود را برگرداند. گرسنگی شدید، شمار نگران‌کننده بازگشت‌کنندگان و بی‌جاشدن گسترده داخلی ناشی از حوادث طبیعی، درگیری‌های اخیر و چهار سال خشکسالی، منابع محدود بشردوستانه را تا مرز فروپاشی تحت فشار قرار داده است.»

او افزوده است که فقر بر تغذیه، کمبود آب بر بیماری، بیماری بر آموزش و کاهش درآمد خانواده‌ها بر کار کودکان تأثیر می‌گذارد و تغییرات اقلیمی، بی‌جاشدن و کاهش فرصت‌های اقتصادی، این فشارها را عمیق‌تر می‌کند.

دامله گفته است: «ما می‌دانیم ۲۲ میلیون کودک افغانستان به چه چیزی نیاز دارند. می‌دانیم برای مهار بحران‌های فزاینده‌ای که زندگی آنان را مختل می‌کند چه اقداماتی مؤثر است؛ اما برنامه‌های اساسی بشردوستانه به دلیل کمبود شدید بودجه و نبود کمک‌های توسعه‌ای درازمدت از سوی دولت‌ها با تهدید روبه‌رو است.»

او از جامعه جهانی خواسته است به جای واکنش پس از رسیدن خانواده‌ها به مرحله بحرانی، زودتر اقدام کند تا از زندگی، حقوق و آینده کودکان محافظت شود.

«نجات کودکان» می‌گوید از سال ۱۹۷۶ در افغانستان فعالیت دارد و در حال حاضر در ۹ ولایت برنامه اجرا می‌کند و با شرکای خود در ۱۱ ولایت دیگر در بخش‌های صحت، تغذیه، آموزش، حفاظت از کودکان، سرپناه، آب، حفظ‌الصحه، صحت و معیشت کار می‌کند.

این سازمان می‌گوید سال گذشته به بیش از دو میلیون نفر، که نزدیک به نیمی از آنان کودکان بودند، خدمات ارائه کرده و نزدیک به پنج هزار کودک مبتلا به سوءتغذیه حاد شدید را با موفقیت درمان کرده است. همچنین ۱.۴ میلیون نفر در کلینیک‌های این سازمان خدمات درمانی سرپایی دریافت کرده‌اند.

نماینده سازمان جهانی صحت (دبلیواچ‌او) در افغانستان می‌گوید کاهش کمک‌های بشردوستانه جامعه جهانی در ماه‌های اخیر، ارائه خدمات صحی در افغانستان را با مشکلات جدی مواجه ساخته و باعث مسدود شدن شماری از مراکز صحی در نقاط مختلف کشور شده است.

ادوین سینزا در گفتگو با آریانانیوز اظهار داشت که کاهش بودجه کمک‌های بشردوستانه به دلیل افزایش بحران‌های انسانی در مناطق مختلف جهان، بر روند تأمین خدمات صحی در افغانستان تأثیر منفی گذاشته است.

او تأکید کرد که برای پایداری نظام صحی افغانستان، علاوه بر ادامه کمک‌های بشردوستانه، افزایش سرمایه‌گذاری داخلی و اختصاص منابع بیشتر به بخش صحت با همکاری وزارت مالیه و وزارت صحت عامه ضروری است.

به گفته سینزا، افغانستان در سال‌های گذشته با چالش‌های متعددی از جمله آفات طبیعی، خشکسالی، درگیری‌ها و سایر بحران‌ها روبه‌رو بوده و به همین دلیل، بخش عمده حمایت‌های بین‌المللی از این کشور ماهیت بشردوستانه داشته است.

نماینده سازمان جهانی صحت همچنین از پیشرفت‌های نسبی در بخش صحت خبر داد و گفت شمار کودکانی که واکسین دریافت می‌کنند به‌گونه پیوسته در حال افزایش است و میزان مرگ‌ومیر مادران نیز در مقایسه با گذشته کاهش یافته است.

با این حال، او خاطرنشان کرد که دسترسی مردم به خدمات صحی هنوز هم نیازمند بهبود است و تحقق این هدف تنها با همکاری وزارت صحت عامه امکان‌پذیر نیست، بلکه مشارکت سایر نهادهای دولتی و شرکای بین‌المللی نیز ضروری است.

این در حالی است که پیش از این نیز شماری از نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد نسبت به کاهش بودجه کمک‌های بشردوستانه به افغانستان هشدار داده و اعلام کرده بودند که ادامه این روند، در کنار بازگشت گسترده مهاجرین و افزایش رویدادهای طبیعی، می‌تواند بحران انسانی در کشور را عمیق‌تر کند.