افغانستان هم‌زمان با بازگشت میلیونی مهاجران از کشورهای همسایه، با یکی از جدی‌ترین بحران‌های آبی تاریخ خود روبه‌رو است؛ بحرانی که نهادهای بین‌المللی آن را «فاجعه‌بار» توصیف می‌کنند و هشدار می‌دهند که در صورت نبود اقدام فوری، پیامدهای انسانی، اقتصادی و امنیتی آن گسترده‌تر خواهد شد.

به گزارش روزنامه ایندیپندنت، کاهش بی‌سابقه بارندگی و برف‌باری در زمستان جاری، به‌ویژه در رشته‌کوه هندوکش، نگرانی‌های جدی را در مورد آینده منابع آب کابل و دیگر شهرهای افغانستان ایجاد کرده است. ارشاد ملک، مسوول نهاد حفاظت از کودکان در آسیا، پس از سفر اخیرش به کابل گفته است که میزان برف امسال «به‌مراتب کمتر از سال‌های گذشته» بوده و این وضعیت تهدیدی مستقیم برای ذخایر آب زیرزمینی به‌شمار می‌رود.

بر اساس ارزیابی‌ها، سطح آب‌های زیرزمینی کابل طی ده سال گذشته بین ۲۵ تا ۳۰ متر کاهش یافته و نزدیک به نیمی از چاه‌های این شهر خشک شده‌اند. همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد که حدود ۸۰ درصد آب زیرزمینی کابل به‌دلیل آلودگی با فاضلاب و مواد نمکی، برای نوشیدن ناسالم است. در حال حاضر، بسیاری از خانواده‌ها مجبور اند تا ۳۰ درصد درآمد ماهانه خود را صرف خرید آب کنند.

هم‌زمان با تشدید تغییرات اقلیمی، افغانستان شاهد بازگشت بیش از پنج میلیون مهاجر از ایران و پاکستان از سال ۲۰۲۳ به این‌سو بوده است؛ رقمی که جمعیت کشور را بیش از ۱۰ درصد افزایش داده و فشار بی‌سابقه‌ای بر زیربنا‌های محدود آب وارد کرده است. تنها در سال ۲۰۲۵، حدود ۲.۹ میلیون افغان به کشور بازگشته‌اند.

نهاد «مرسی کورپس» هشدار داده است که سه‌چهارم خانواده‌ها در مناطقی که میزبان بازگشت‌کنندگان هستند، دسترسی به آب آشامیدنی سالم را «دشوار یا بسیار دشوار» می‌دانند. این نهاد افزوده است که در برخی مناطق، تنش‌ها و درگیری‌های محلی بر سر آب افزایش یافته و اکنون حدود ۴۰ درصد منازعات قبیله‌ای در افغانستان به موضوع آب مرتبط است.

در ولایت‌های جنوبی، از جمله کندهار، خشکسالی‌های پی‌هم باعث شده تا دهقانان زمین‌های خود را ترک کنند. یکی از این دهقانان می‌گوید: «جایی که روزی سبز و آباد بود، امروز به بیابان تبدیل شده است. خشکسالی یک قاتل خاموش است که همه‌چیز را نابود می‌کند.»

در این میان، کاهش شدید کمک‌های بشردوستانه بین‌المللی نیز بحران را عمیق‌تر ساخته است. طبق گزارش‌ها، کمک‌های بشری به افغانستان در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال پیش از آن ۳۷ درصد کاهش یافته است. این وضعیت باعث شده تا نهادهایی مانند حفاظت از کودکان و مرسی کورپس پروژه‌های حیاتی آب و صحت را متوقف یا محدود کنند و صدها هزار نفر از خدمات اساسی محروم شوند.

در حالی که مقام‌های حکومت امارت اسلامی وعده اجرای پروژه‌هایی چون بند شاه‌توت و انتقال آب از پنجشیر را می‌دهند، نهادهای کمک‌رسان می‌گویند که بدون سرمایه‌گذاری گسترده و مدیریت مؤثر منابع آب، این وعده‌ها نمی‌تواند پاسخ‌گوی ابعاد بحران باشد.

کارشناسان تأکید می‌کنند که افغانستان با وجود شرایط دشوار، ظرفیت سازگاری با واقعیت جدید کم‌آبی را دارد، اما این امر نیازمند حمایت جدی جامعه جهانی است. به باور آنان، ادامه کاهش کمک‌ها نه‌تنها به بهبود وضعیت حقوق بشر کمک نمی‌کند، بلکه رنج میلیون‌ها شهروند، به‌ویژه زنان و کودکان را دوچندان خواهد کرد.

نمایشگاه بزرگ «امپراتوری نور: دیدگاه‌ها و صداهای افغانستان» با هدف معرفی بیش از پنج هزار سال تاریخ، فرهنگ و میراث هنری این کشور در موزه هنر اسلامی دوحه افتتاح شد.

این نمایشگاه توسط المیاسه بنت حمد بن خلیفه آل‌ثانی، خواهر امیر قطر گشایش یافت و از تاریخ ۲ فبروری تا ۳۰ می ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. در این نمایشگاه، نقش افغانستان به عنوان یکی از تقاطع‌های تمدن‌ها، فرهنگ‌ها و اندیشه‌ها از دوران باستان تا عصر معاصر به تصویر کشیده شده است.

نمایشگاه شامل نزدیک به ۱۵۰ اثر تاریخی و فرهنگی است که اشیای باستان‌شناسی، فلزکاری، شیشه، نسخ خطی، پارچه‌ها و عناصر معماری را دربر می‌گیرد و تنوع و غنای میراث فرهنگی افغانستان را به نمایش می‌گذارد. دوره‌های مهم تاریخی، از جمله دوران پیش از اسلام، گسترش اسلام و تحولات فرهنگی و هنری بعدی، محورهای اصلی نمایشگاه را تشکیل می‌دهند.

یکی از موضوعات کلیدی این نمایشگاه حفظ میراث فرهنگی است. مدل‌های چوبی بزرگ از آثار و بناهای تاریخی افغانستان، تلاش‌های جاری در زمینه مرمت و حفاظت را به نمایش گذاشته و بازدیدکنندگان را با سنت‌های معماری و مهارت‌های استادانه هنرمندان افغان آشنا می‌کند.

نمایشگاه «امپراتوری نور» با چینش موضوعی و زمانی، تلاش دارد برداشت‌های محدود درباره افغانستان را تغییر دهد و سهم تاریخی و هنری این کشور در فرهنگ جهانی را برجسته کند. همچنین، تاب‌آوری میراث فرهنگی افغانستان در مواجهه با دهه‌ها جنگ و بحران، یکی دیگر از پیام‌های مهم این نمایشگاه است.

بازدیدکنندگان از طریق این آثار هنری و نمایش‌های تعاملی، با عمق تاریخی، اهمیت فرهنگی و هویت پایدار افغانستان آشنا خواهند شد.

وزارت صحت عامه افغانستان اعلام کرده است که نخستین دور کمپاین فرعی ملی واکسین پولیو در سال جاری میلادی، با هدف محافظت از کودکان زیر پنج سال، در بخش‌های مختلف کشور آغاز شده است.

به گفته این وزارت، این کمپاین از دوم تا پنجم فبروری ۲۰۲۶ در ۱۷۲ ولسوالی و ۱۶ ولایت کشور، شامل حوزه‌های مرکز، جنوب، شرق، غرب، جنوب‌شرق، شمال و شمال‌شرق تطبیق می‌شود. همچنان، روند واکسیناسیون در ولایات کندهار، هلمند، ارزگان و زابل از سوم تا ششم فبروری ادامه خواهد داشت. مسوولان می‌افزایند که برای آمادگی بهتر، این کمپاین در چهار ولسوالی از ولایات فاریاب و بادغیس نیز از نهم تا دوازدهم فبروری اجرا می‌شود.

وزارت صحت عامه هدف این دور از کمپاین را واکسین نمودن حدود ۷.۳ میلیون کودک زیر سن پنج سال در برابر ویروس فلج اطفال عنوان کرده است.

به گفته شرافت زمان امرخیل، سخنگوی این وزارت، این کمپاین در حال حاضر در کابل، ننگرهار، لغمان، کنر، نورستان، پکتیا، پکتیکا، خوست، غزنی، بادغیس، هرات، کندز، فاریاب، بلخ، زابل، ارزگان، هلمند و کندهار در حال انجام است.

سازمان «افغانستان عاری از پولیو» همچنین تأیید کرد که این کمپاین واکسیناسیون با هماهنگی نزدیک با سازمان‌های صحی بین‌المللی و اداره‌های همکار اجرا می‌شود.

پولیو یک بیماری ویروسی خطرناک است که درمان قطعی ندارد و تنها از طریق واکسیناسیون قابل پیشگیری است. ابتلا به این بیماری می‌تواند سبب فلج دایمی و حتا مرگ کودکان شود.

وزارت صحت عامه تأکید می‌کند که همکاری خانواده‌ها و بزرگان محل، نقش کلیدی در موفقیت کمپاین‌های واکسین پولیو و قطع زنجیره انتقال این ویروس در افغانستان دارد.