سازمان بین‌المللی مهاجرت از جامعه بین‌المللی خواسته است تا حمایت مالی و کمک‌های فوری خود را به افغانستان افزایش دهد، کشوری که با یکی از بزرگ‌ترین موج‌های بازگشت مهاجرین در تاریخ معاصر روبه‌رو است.

از سپتمبر سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۴ میلیون افغان از کشورهای همسایه، ایران و پاکستان، بازگشته‌اند که بیش از ۱.۵ میلیون نفر از این تعداد تنها در هشت ماه اول سال ۲۰۲۵ ثبت شده اند. انتظار می‌رود این روند ادامه یابد و با تصمیم دولت پاکستان برای عدم تمدید اقامت مهاجرین افغان، حدود ۱ میلیون نفر دیگر نیز از پاکستان بازگردند.

سازمان بین المللی مهاجرت هشدار داده است که حجم گسترده بازگشت‌ها فشار شدیدی بر زیرساخت‌های مرزی و جوامعی که خود با منابع محدود مواجه هستند وارد کرده است. بدون تأمین مالی فوری، سیستم‌های حمایتی موجود در معرض فروپاشی قرار دارند که جان میلیون‌ها نفر را به خطر می‌اندازد.

محمد عبدیکر، مسئول دفتر رئیس سازمان بین المللی مهاجرت که این هفته از افغانستان بازدید داشت، گفت: «با خانواده‌هایی ملاقات کردم که از مرز ایران وارد شده بودند؛ کاملاً خسته، بسیاری با کودکان خردسال و بی‌سرپناه.»

وی افزود: «ما به عنوان متولی امور کنسرسیوم مرزی تمام تلاش خود را می‌کنیم، اما در حال حاضر تنها می‌توانیم به یک نفر از هر ده نفر نیازمند کمک کنیم. این شرایطی است که هیچ‌کس نباید با آن مواجه شود. افغانستان نباید فراموش شود.»

از اپریل ۲۰۲۵، زمانی که پاکستان مهلتی برای خروج افغان‌های بدون اسناد تعیین کرد، وضعیت به شدت وخیم‌تر شده است. هم‌زمان موجی از بازگشت‌ها از ایران نیز همچنان ادامه دارد. سازمان بین المللی مهاجرت گزارش داده که بیشتر بازگشت‌کنندگان بدون اسناد هستند که این موضوع بازگشت و ادغام دوباره آن‌ها در جامعه افغانستان را به دلیل عدم دسترسی به اسناد هویتی، خدمات و کمک‌های رسمی دشوارتر می‌کند.

عبدیکر همچنین به فشارهای روزافزون بر جوامع میزبان در داخل افغانستان اشاره کرد و گفت: «بسیاری از این مناطق خود فاقد خدمات اساسی و فرصت‌های اقتصادی هستند. بدون سرمایه‌گذاری، بازگشت‌کنندگان در روند بازگشت به جامعه با مشکل مواجه می‌شوند و این اغلب منجر به کوچ دوباره می‌شود. شکستن این چرخه ناپسند نیازمند حمایت مستمر است.»

افغانستان هم‌اکنون با مجموعه‌ای از بحران‌های همزمان، از جمله اثرات خشکسالی و شوک‌های مکرر اقلیمی، روبه‌رو است که باعث آوارگی داخلی و افزایش نیازهای انسانی شده است، به‌ویژه با نزدیک شدن فصل زمستان.

سازمان بین المللی مهاجرت بار دیگر تأکید کرد که بازگشت‌ها باید مصؤن، داوطلبانه و با کرامت انجام شود و هشدار داد که بدون همکاری منطقه‌ای و حمایت فوری بین‌المللی، وضعیت کنونی می‌تواند به بحرانی انسانی گسترده‌تر تبدیل شود که پیامدهای آن فراتر از مرزهای افغانستان خواهد بود.