سازمان عفو بین‌الملل در نامه‌ای به شهباز شریف، صدراعظم پاکستان، نگرانی شدید خود را نسبت به بازداشت غیرقانونی، آزار و اذیت و اخراج مهاجرین افغان در این کشور ابراز کرده است.

در این نامه سرگشاده، عفو بین‌الملل از مقامات پاکستانی خواسته است که روند اخراج مهاجرین افغان را متوقف کرده و اطمینان حاصل کنند افرادی که به حمایت بین‌المللی نیاز دارند، طبق قوانین بین‌المللی حقوق بشر محافظت می‌شوند.

این نهاد همچنین تاکید کرده است که مقامات پاکستانی باید تضمین کنند حقوق مهاجرین افغان، به ویژه حفاظت آنان در برابر بازداشت‌های خودسرانه و اخراج از کمپ‌ها و محل اقامت، رعایت شود.

صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) در افغانستان اعلام کرده است که با پشتیبانی مالی کمک‌کنندگان، برنامه‌هایی را برای ادامه آموزش کودکان آسیب‌پذیر در شرایط اضطراری تطبیق می‌کند تا روند یادگیری آنان در زمان بحران متوقف نشود.

بر بنیاد معلومات این نهاد، ایجاد فضاهای موقت و مصون آموزشی، توزیع کتاب و قلم، و آموزش استادان از جمله اقداماتی است که برای حفظ دسترسی کودکان به آموزش روی دست گرفته شده است.

یونیسف تأکید دارد که دسترسی پیوسته به آموزش، به‌ویژه در وضعیت‌های اضطراری، نقش مهمی در حمایت روانی کودکان و حفاظت از آینده آنان دارد و این برنامه‌ها بر اساس نیازهای عاجل آموزشی در ساحات مختلف طراحی شده‌اند.

این نهاد بین‌المللی پیش از این نیز هشدار داده بود که بحران‌های پی‌هم در افغانستان، حق آموزش کودکان را با تهدید جدی روبه‌رو کرده و ادامه چنین حمایت‌هایی برای جلوگیری از محرومیت آموزشی کودکان، حیاتی است.

ترس از بازداشت و اخراج اجباری، زندگی هزاران پناهجوی افغان در پاکستان را به بحرانی انسانی و مرگبار تبدیل کرده است؛ بحرانی که جان زنان، کودکان و مریضان را به‌گونه مستقیم تهدید می‌کند.

سازمان «داکتران بدون مرز» (ام‌اس‌اف) با نشر گزارشی هشدار داده است که بسیاری از خانواده‌های افغان به دلیل ترس از پولیس و اخراج، از دسترسی به خدمات صحی محروم مانده و ناچار می‌شوند با خطرهای جدی، حتی در زمان زایمان و بیماری‌های شدید، در خانه بمانند.

در یکی از این رویدادها، یک زن پناهجوی افغان در شهر اسلام‌آباد، به دلیل ترس از بازداشت، نتوانست به‌موقع به شفاخانه منتقل شود و نوزاد خود را در داخل یک رکشای شهری به دنیا آورد. راننده رکشا که شاهد این صحنه دردناک بوده، گفته است فریادهای زن در مسیر شفاخانه او را دچار شوک روانی کرده است.

به گفته ام‌اس‌اف، این تنها یک نمونه از صدها مورد مشابه است. پناهجویان افغان در کمپ‌های موقت و مراکز نگهداری، با کمبود شدید آب آشامیدنی، غذا، خدمات صحی، وسایل گرمایشی و امکانات صحی روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که با آغاز فصل زمستان وخیم‌تر شده است.

بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، تا اکتوبر ۲۰۲۵ بیش از ۲.۱۸ میلیون افغان در پاکستان زندگی می‌کردند. اما از نومبر ۲۰۲۳، روند اخراج گسترده افغان‌ها آغاز شد و به‌تدریج دارندگان کارت شهروندی افغان و حتی کارت‌های ثبت‌نام سازمان ملل نیز شامل این روند شده‌اند.

داکتران بدون مرز گزارش داده‌اند که ترس مداوم، فشار روانی شدید، سرمای زمستان و نبود خدمات صحی، باعث سقط جنین، مرگ نوزادان و افزایش بیماری‌های مرگبار در میان پناهجویان شده است. در یکی از موارد تکان‌دهنده، یک نوزاد پنج‌ماهه که شب را در سرمای شدید سپری کرده بود، پیش از رسیدن به خدمات صحی جان باخت.

در رویدادی دیگر، یک زن افغان پس از زایمان نوزاد مرده در یک کمپ نگهداری، به دلیل نبود امکانات درمانی جان خود را از دست داد و خانواده‌اش مجبور شدند پیکر بی‌جان او را همراه خود به افغانستان منتقل کنند.

رییس مأموریت ام‌اس‌اف در پاکستان هشدار داده است که پناهجویان افغان میان «ترس از اخراج» و «خطر مرگ» گیر مانده‌اند و تأکید کرده که بازگرداندن اجباری این افراد، بدون تأمین امنیت، کرامت انسانی و دسترسی به خدمات اولیه، فاجعه‌بار است.

این نهاد از دولت پاکستان و جامعه جهانی خواسته است تا روند اخراج اجباری را متوقف کرده و کمک‌های فوری بشردوستانه، سرپناه زمستانی، خدمات صحی و حمایت‌های حفاظتی را برای پناهجویان افغان فراهم کنند.