اسرائیل روز جمعه موج تازه‌ای از حملات علیه ایران را آغاز کرد؛ اقدامی که تنش‌ها را در بحران رو ‌به ‌گسترش منطقه‌ای افزایش داده و بازارهای جهانی انرژی را نیز ناآرام کرده است.

این حملات در حالی صورت گرفت که یک روز پیش از آن دونالد ترمپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از اسرائیل خواسته بود از تکرار حملات به زیرساخت‌های گاز طبیعی ایران خودداری کند، اقدامی که به‌طور چشمگیری سطح تنش‌ها را در آنچه به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان رویارویی مشترک امریکا و اسرائیل با تهران تلقی می‌شود، افزایش داده است.

سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل اعلام کرد که این نیرو «موجی از حملات علیه زیرساخت‌های رژیم تروریستی ایران در قلب تهران» را آغاز کرده است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

این درگیری که از ۲۸ فبروری و پس از ناکامی مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران آغاز شد، تاکنون هزاران کشته برجا گذاشته، کشورهای همسایه را درگیر کرده و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

در ساعات اولیه روز جمعه، کشورهای بحرین، کویت و امارات متحده عربی از حملات راکتی خبر دادند؛ حملاتی که در ادامه چندین روز حملات ایران به زیرساخت‌های انرژی در منطقه صورت گرفته است.

بازارهای انرژی به‌شدت نوسان داشته‌اند. قیمت‌ها روز پنج‌شنبه پس از آن افزایش یافت که ایران در پاسخ به حمله اسرائیل به یک میدان بزرگ گاز، تأسیسات رأس لفان در قطر را هدف قرار داد، مرکزی کلیدی که حدود یک‌پنجم گاز طبیعی مایع جهان در آن فرآوری می‌شود. برآورد می‌شود ترمیم خسارات واردشده سال‌ها زمان ببرد.

همچنین بندر اصلی صادراتی عربستان سعودی در دریای سرخ هدف حمله قرار گرفت، در حالی که این کشور تلاش داشت صادرات خود را برای دور زدن اختلالات ناشی از تهدید ایران به بستن تنگه هرمز تغییر مسیر دهد—گلوگاهی حیاتی که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند.

با وجود این حملات، قیمت نفت روز جمعه اندکی کاهش یافت؛ زیرا کشورهای اروپایی و جاپان پیشنهاد کمک برای تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی از طریق این تنگه را مطرح کردند و ایالات متحده نیز برنامه‌هایی برای افزایش تولید نفت اعلام نمود.

حملات به تأسیسات انرژی نشان‌دهنده توانایی ایران در تحمیل هزینه‌های سنگین اقتصادی در برابر فشار نظامی است و در عین حال محدودیت سامانه‌های دفاع هوایی در حفاظت از دارایی‌های حیاتی در منطقه خلیج را برجسته می‌سازد.

ترمپ که در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای با فشار سیاسی ناشی از افزایش قیمت سوخت مواجه است، از متحدانی که به گفته او با احتیاط به درخواست‌های آمریکا برای تأمین امنیت تنگه هرمز پاسخ داده‌اند، انتقاد کرد.

او روز پنج‌شنبه در اشاره به بنیامین نتانیاهو، صدراعظم اسرائیل، گفت: «به او گفتم این کار را نکن، و او هم این کار را نخواهد کرد.»

نتانیاهو بعداً تأیید کرد که اسرائیل به‌تنهایی در حمله به میدان گازی پارس جنوبی ایران اقدام کرده و همچنین اذعان داشت که ترمپ از اسرائیل خواسته است از حملات بیشتر به زیرساخت‌های انرژی خودداری کند.

او افزود که ایران «به‌شدت تضعیف شده» و دیگر توانایی غنی‌سازی اورانیوم یا تولید موشک‌های بالستیک را ندارد، اما تأکید کرد که هرگونه تغییر اساسی در داخل ایران مستلزم «یک مؤلفه زمینی» خواهد بود، بدون آنکه جزئیات بیشتری ارائه کند.

ایران اعلام کرده است که در واکنش به کشته شدن علی لاریجانی، از مقام‌های ارشد امنیتی خود، شهر تل ابیب را با راکت‌های دارای کلاهک خوشه‌ای هدف قرار داده است.

اسرائیل می‌گوید این نوع کلاهک‌ها در هوا به چندین بخش کوچک تقسیم می‌شوند و مهار آن‌ها دشوار است.

گزارش‌ها حاکی است که این حمله شبانه دست‌کم دو کشته برجا گذاشته و شمار تلفات در اسرائیل از آغاز جنگ تاکنون به ۱۴ نفر رسیده است.

در همین حال، در داخل ایران یک پرتابه در نزدیکی نیروگاه هسته‌ای بوشهر فرود آمده، اما به گفته مقام‌ها، خسارت یا تلفاتی در پی نداشته است. رافائل گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، خواستار خویشتنداری برای جلوگیری از خطر بروز حادثه هسته‌ای شده است.

ایالات متحده امریکا و اسرائیل اعلام کرده‌اند که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای از اهداف حملات اخیر بوده است؛ حملاتی که به کشته شدن شماری از مقام‌های ارشد ایران انجامیده است.

دولت ایران کشته شدن لاریجانی، منشی شورای عالی امنیت ملی این کشور، را تأیید کرده، برجسته‌ترین چهره‌ای که پس از علی خامنه‌ای کشته می‌شود.

همچنین گزارش شده که علی‌رضا بیات، پسر و معاون لاریجانی نیز در حمله‌ای دوشنبه شب کشته شده است.

در همین حال، رویترز به نقل از مقام‌های ایرانی نوشته است که مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید ایران، هرگونه پیشنهاد برای کاهش تنش یا آتش‌بس را رد کرده و گفته است که «زمان صلح هنوز فرا نرسیده است. او در نخستین نشست سیاست خارجی خود گفته که امریکا و اسرائیل باید شکست خود را بپذیرند و غرامت بپردازند.

در سطح منطقه‌ای، تنگه هرمز که یکی از مسیرهای حیاتی انتقال نفت جهان به‌شمار می‌رود، تا حد زیادی بسته باقی مانده و این موضوع باعث افزایش قابل توجه بهای نفت شده است.

ادامه این درگیری‌ها نگرانی‌های گسترده جهانی را در پی داشته؛ از افزایش تورم و قیمت تیل گرفته تا اختلال در پروازها و هشدار درباره تشدید بحران غذایی در جهان.