داکتر محمد بن سعید العیاش، رئیس عمومی دفتر سازمان همکاری اسلامی در افغانستان، در یک نشست علمی در انستیتوت دیپلوماسی وزارت امور خارجه، درباره نقش این سازمان در حمایت از افغانستان و تلاش‌های دیپلوماتیک آن سخنرانی کرد.

به نقل از ضیا احمد تکل، رئیس اطلاعات و ارتباط عامه وزارت امور خارجه، این نشست با حضور شماری از کارمندان وزارت خارجه و مسئولان وزارت‌ها و اداره‌های دولتی برگزار شده است.

بر اساس این گزارش، رئیس عمومی دفتر سازمان همکاری اسلامی در افغانستان در سخنرانی خود به اهمیت دیپلوماسی عامه و چندجانبه پرداخت و درباره تاریخ تأسیس این سازمان، نهادهای مختلف و ساختار تشکیلاتی آن توضیح داد.

او همچنان درباره تصمیم‌های اتخاذشده در نشست‌های سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و اجلاس وزیران خارجه این سازمان در مورد افغانستان صحبت کرد.

بخش دیگری از سخنرانی به فعالیت‌های دفتر سازمان همکاری اسلامی در کابل، پیگیری اجرای تصمیم‌های این سازمان و تلاش‌ها برای حمایت از افغانستان در بخش‌های مختلف اختصاص داشت.

در پایان این نشست، اشتراک‌کنندگان پرسش‌ها و دیدگاه‌های خود را مطرح کردند و درباره موضوعات مورد بحث، تبادل نظر صورت گرفت.

سازمان همکاری اسلامی یکی از نهادهای بین‌المللی است که در چارچوب همکاری میان کشورهای عضو، مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بشردوستانه جهان اسلام را دنبال می‌کند.

یک قاضی فدرال در نیویارک، روز سه‌شنبه به‌گونه موقت طرح دولت دونالد ترمپ برای اخراج شهروندان افغان بازداشت‌شده در امریکا به افغانستان یا پاکستان را متوقف کرد.

به گزارش خبرگزاری اسوشیتدپرس، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که نهادهای مدافع حقوق مهاجرین و ده‌ها عضو کانگرس امریکا درباره خطر شکنجه، آزار و حتی مرگ این افراد در صورت بازگرداندن به افغانستان هشدار دادند.

والری کاپرونی، قاضی فدرال، با صدور حکمی دستور داد مقام‌های امریکایی تا روز شنبه از اجرای این اخراج‌ها خودداری کنند.

پیش از صدور این حکم، دولت امریکا به محکمه گفته بود که اداره مهاجرت و گمرک این کشور دست‌کم تا پایان هفته هیچ پرواز چارتر یا تجارتی برای انتقال شهروندان افغان به افغانستان یا پاکستان برنامه‌ریزی نکرده است.

بر اساس اسناد محکمه که به دست اسوشیتدپرس رسیده، دولت امریکا قصد داشت روز دوشنبه شماری از مهاجرین افغان را از مراکز بازداشت در ایالت لوئیزیانا با پروازهایی به پاکستان منتقل کند.

در همین حال، بیش از ۶۵ عضو مجلس نمایندگان و سنای امریکا در نامه‌ای به مارکو روبیو، وزیر خارجه، و مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی این کشور، نسبت به اخراج افغان‌های آسیب‌پذیر هشدار داده و گفته‌اند که بازگرداندن این افراد ممکن است آنان را در معرض شکنجه، تعقیب و حتی مرگ قرار دهد.

نهادهای مدافع مهاجرین می‌گویند بیش از ۸۰ شهروند افغان پس از دریافت اطلاعیه‌های اداره مهاجرت درباره احتمال اخراج از طریق پاکستان، با سازمان‌های حقوق بشری تماس گرفته‌اند. در میان آنان زنان، یک افسر پولیس، اعضای اقلیت‌های مذهبی و افرادی حضور دارند که اعضای خانواده‌شان در اردوی امریکا خدمت کرده‌اند.

واکنش امارت اسلامی

در پی انتشار گزارش‌ها درباره انتقال شهروندان افغان به پاکستان، ضیا احمد تکل، معاون سخنگوی وزارت خارجه ، نگرانی جدی حکومت را ابراز کرده است.

او از امریکا خواسته است که در تصمیم‌گیری درباره سرنوشت شهروندان افغانستان، حقوق و خواست‌های مشروع آنان را در نظر بگیرد و تأکید کرده است که کشورهای ثالث نباید درباره سرنوشت شهروندان یک کشور بدون توجه به حقوق آنان تصمیم بگیرند.

نگرانی از سرنوشت افغان‌های اخراج‌شده

نهادهای حقوق بشری هشدار داده‌اند که بازگرداندن این افراد به افغانستان می‌تواند آنان را با خطر بازداشت‌های خودسرانه، اعدام، شلاق در ملأعام و خشونت‌های انتقام‌جویانه روبه‌رو سازد.

شان ون‌دایور، رئیس سازمان افغان‌ایواک، با استقبال از حکم محکمه گفته است که این تصمیم یک فرصت موقت است، نه پایان تلاش‌ها برای جلوگیری از اخراج افغان‌ها.

او تأکید کرده است که مبارزه برای حفاظت از شهروندان افغان بازداشت‌شده در امریکا همچنان ادامه خواهد داشت.

درگیری‌های افغانستان و پاکستان به یکی از مهم‌ترین موانع گسترش روابط تجاری میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا تبدیل شده است؛ وضعیتی که به‌نظر می‌رسد برنامه‌های بلندپروازانه کشورهای منطقه برای افزایش تجارت با پاکستان را با چالش جدی روبه‌رو کرده است.

وب‌سایت خبری یوراشیا‌نت (Eurasianet) در گزارشی نوشته است که قزاقستان، برخلاف خوش‌بینی‌های پیشین درباره افزایش حجم تجارت با پاکستان به بیش از یک میلیارد دالر، اکنون ظرفیت تجارت دوجانبه را حدود ۶۴۵ میلیون دالر برآورد کرده است.

این ارزیابی در نشست اول نوامبر در آستانه، میان سریک ژومانگارین، معاون صدراعظم قزاقستان، و قیصر احمد شیخ، وزیر سرمایه‌گذاری پاکستان، مطرح شده است.

از سوی دیگر، ازبکستان نیز برای افزایش حجم تجارت سالانه با پاکستان به دو میلیارد دالر طی پنج سال آینده برنامه‌ریزی کرده است؛ اما آمارهای تجاری نشان می‌دهد رسیدن به این هدف آسان نخواهد بود.

بر اساس آمار سال ۲۰۲۴، صادرات پاکستان به ازبکستان ۱۲۹ میلیون دالر و صادرات ازبکستان به پاکستان ۲۵۷ میلیون دالر بوده است. همچنین اطلاعات تجاری سال ۲۰۲۵ از ثابت ماندن حجم مبادلات دو کشور حکایت دارد.

یوراشیا‌نت می‌افزاید که هرچند مقام‌های منطقه در نشست‌های رسمی کمتر به تنش‌های افغانستان و پاکستان اشاره می‌کنند، اما درگیری‌های نظامی میان اسلام‌آباد و امارت اسلامی در افغانستان، یکی از عوامل اصلی کندی روند اتصال تجاری و ترانزیتی میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا به شمار می‌رود.

این تنش‌ها نه‌تنها مسیرهای تجاری و انتقال کالا را با نااطمینانی روبه‌رو کرده، بلکه نگرانی‌ها درباره گسترش بی‌ثباتی در افغانستان و منطقه را نیز افزایش داده است.

در همین حال، اختلافات اسلام‌آباد و کابل در نشست اوایل اکتوبر «فارمت مسکو» درباره ثبات افغانستان نیز آشکار شد؛ نشستی که به دلیل اختلاف بر سر موضوع تروریزم، بدون صدور اعلامیه مشترک پایان یافت.

با وجود این چالش‌ها، مقام‌های پاکستانی همچنان بر اهمیت بندرهای این کشور برای دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به آب‌های آزاد تأکید می‌کنند و آن‌ها را دروازه‌های راهبردی برای گسترش تجارت منطقه‌ای می‌دانند.

ادامه تنش میان افغانستان و پاکستان می‌تواند چشم‌انداز تبدیل افغانستان به پل ارتباطی میان آسیای مرکزی و جنوب آسیا را با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو سازد؛ زیرا امنیت مسیرهای ترانزیتی، ثبات سیاسی و روابط منطقه‌ای از عوامل اساسی توسعه تجارت میان کشورهای این دو منطقه محسوب می‌شوند.