آستین اسکات میلر، جنرال بازنشسته امریکایی و قوماندان پیشین نیروهای امریکا و ناتو در افغانستان، می‌گوید از نحوه پایان مأموریت امریکا در افغانستان بسیار ناراضی بوده است.

میلر در مصاحبه با شبکه «ای‌بی‌سی نیوز» گفت که می‌دانست خروج نیروهای امریکایی ممکن است با مشکلات زیادی همراه شود، اما سقوط کابل و نحوه خروج امریکا از افغانستان او را بسیار ناراحت و خشمگین کرد.

او گفت: «من از نحوه پایان کار در افغانستان بسیار ناراضی بودم. می‌دانستم ممکن است چنین اتفاقی بیفتد، اما باز هم خشمگین بودم.»

میلر گفت یکی از سخت‌ترین بخش‌های خروج از افغانستان، خداحافظی با دوستان و همکاران افغانش بود؛ افرادی که برخی از آنها را ۱۰ تا ۱۵ سال می‌شناخت.

او گفت: «کار بسیار ناخوشایندی بود. باید به آنها می‌گفتم که من می‌روم و نیروهای ما نیز افغانستان را ترک می‌کنند.»

میلر افزود که اگرچه او به‌عنوان یک سرباز فقط سیاست دولت امریکا را اجرا می‌کرد، اما دیدن واکنش دوستان افغانش برایش سخت بود.

او گفت: «از نگاه آنها احساس می‌کردم که گویا به آنها خیانت کرده‌ام.»

میلر گفت دیدن وضعیت آشفته در میدان هوایی کابل پس از سقوط پایتخت، برایش بسیار دشوار بود.

او گفت: «احساس می‌کردم هیچ کاری از دستم ساخته نیست. اگر می‌توانستم سوار یک طیاره شوم، به افغانستان می‌رفتم تا کمک کنم.»

او همچنین درباره انفجار در میدان هوایی کابل صحبت کرد؛ حمله‌ای که در آن شماری از سربازان امریکایی و غیرنظامیان افغان کشته شدند.

میلر گفت: «آن حمله تقریباً مرا از پا انداخت. ضربه بسیار سختی بود.»

میلر گفت تصاویر آشفته میدان هوایی کابل، حملات ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ در امریکا را برایش زنده کرد.

او گفت در جریان حملات ۱۱ سپتمبر، افرادی را دیده بود که برای فرار از آتش از ساختمان مرکز تجارت جهانی به پایین می‌پریدند.

به گفته او، تصاویر افغان‌هایی که هنگام خروج طیاره‌های امریکایی از کابل تلاش می‌کردند خود را به طیاره برسانند، نیز بسیار تکان‌دهنده بود.

میلر گفت: «این صحنه‌ها برای بسیاری از مردم دردناک بود؛ چون ما می‌دانستیم این جنگ چگونه آغاز شد و حالا شاهد چگونگی پایان آن بودیم.»

میلر درباره اینکه چه چیزی می‌توانست متفاوت انجام شود، گفت خطرات موجود در افغانستان به اندازه کافی جدی گرفته نشده بود.

او گفت امریکا می‌توانست پیش از وخیم‌شدن وضعیت، بخشی از افرادی را که قرار بود از افغانستان خارج شوند، به کشور دیگری منتقل کند.

گروه‌های حقوق بشری می‌گویند از آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی تاکنون، دست‌کم ۲۰ شهروند افغان در ایران اعدام شده‌اند و دست‌کم سه شهروند دیگر افغانستان نیز به اعدام محکوم شده‌اند.

بر اساس گزارش‌های این نهادها، موارد اعدام شهروندان افغان تقریباً در هر ماه سال جاری ثبت شده است. اتهام‌های مطرح‌شده علیه این افراد شامل جرایم مرتبط با مواد مخدر، قتل، جاسوسی برای اسرائیل و مشارکت در اعتراضات ضدحکومتی بوده است.

گروه‌های حقوق بشری درباره روند رسیدگی قضایی به این پرونده‌ها ابراز نگرانی کرده و می‌گویند در برخی موارد، دسترسی متهمان به وکیل، نظارت شفاف بر روند قضایی و فرصت کافی برای دفاع از خود با پرسش‌هایی روبه‌رو بوده است.

بر اساس این گزارش‌ها، بیشتر اعدام‌های ثبت‌شده در زندان‌های عادل‌آباد شیراز، تایباد، یزد و دستگرد اصفهان انجام شده‌اند.

در یکی از موارد اخیر، دو پسرکاکا به نام‌های گل‌محمد محمدی و قایم حسینی پس از محاکمه در ارتباط با اعتراضات ضدحکومتی در اصفهان به اعدام محکوم شده‌اند.

همچنین، سازمان حقوق بشر ایران و هه‌نگاو گزارش داده‌اند که افشار شاه‌احمدی، ایمان شفیعی و صدرالدین احمدزاده، سه شهروند افغان، در ماه جولای پس از محکومیت به اتهام مشارکت در آتش‌زدن یک پوسته پولیس اعدام شده‌اند.

فعالان حقوق بشری می‌گویند بخشی از اعدام‌ها در ایران بدون اعلام رسمی انجام می‌شود و همین امر، مشخص‌کردن شمار دقیق شهروندان افغان اعدام‌شده را دشوار کرده است.

بر اساس آمار هه‌نگاو، دست‌کم ۸۵ شهروند افغان در سال ۲۰۲۵ در ایران اعدام شده‌اند.

گروه‌های حقوق بشری همچنین خواستار شفافیت بیشتر در پرونده‌های مجازات اعدام، اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها و تضمین دسترسی متهمان به روند عادلانه قضایی شده‌اند.

د افغانستان بانک می‌گوید که در یک سال گذشته، بانکنوت‌های مندرس به ارزش حدود ۲.۵ میلیارد افغانی از گردش پولی جمع‌آوری و از بین برده شده است.

حسیب‌الله نوری، سخنگوی د افغانستان بانک، می‌گوید شهروندان می‌توانند با مراجعه به د افغانستان بانک یا بانک‌های تجارتی، بانکنوت‌های مندرس خود را با بانکنوت‌های جدید تعویض کنند.

در همین حال، شماری از شهروندان و صرافان از افزایش بانکنوت‌های مندرس در بازار شکایت دارند و می‌گویند استفاده از این پول‌ها در معاملات روزمره با مشکل همراه است.

از سوی دیگر، صرافان می‌گویند که برخی مردم از دریافت بانکنوت‌های مندرس خودداری می‌کنند و این وضعیت روند دادوستد را با چالش مواجه ساخته است.

د افغانستان بانک از مردم خواسته است در نگهداری بانکنوت‌های افغانی دقت کنند تا پیش از زمان تعیین‌شده مندرس نشوند و نیاز به چاپ زودهنگام پول جدید کاهش یابد.

مسئولان این بانک تأکید می‌کنند که بر اساس سیاست‌های پولی و نیاز بازار، بانکنوت‌های جدید را وارد چرخه پولی می‌کنند.