سازمان ملل متحد می‌گوید سیلاب‌ها، زمین‌لغزش‌ها، برف‌باری و دیگر رویدادهای طبیعی در سال ۲۰۲۶ بر زندگی بیش از ۹۷ هزار تن در افغانستان اثر گذاشته است؛ رویدادهایی که در کنار فقر، گرسنگی، زیربنا‌های آسیب‌پذیر و کاهش کمک‌های بشردوستانه، بحران‌های تازه‌ای را برای خانواده‌ها ایجاد کرده‌اند.

بر اساس اطلاعات رویدادهای طبیعی دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا)، از دوم جنوری تا سوم آگست امسال، ۹۷ هزار و ۳۲۰ تن در سراسر افغانستان از رویدادهای طبیعی آسیب دیده‌اند. این رویدادها هر ۳۴ ولایت و دست‌کم ۲۰۲ ولسوالی را دربر گرفته و نزدیک به ۱۳ هزار خانواده را متأثر کرده است.

در این مدت، دست‌کم ۹۷ تن جان باخته و ۳۳۱ تن دیگر زخمی شده‌اند. سیلاب و سیلاب‌های ناگهانی با آسیب‌دیدن نزدیک به ۸۸ هزار تن، بیشترین سهم را در این رویدادها داشته‌اند.

بر اساس آمار اوچا، نزدیک به ۱۰ هزار خانه آسیب دیده و بیش از دو هزار و ۱۰۰ خانه به‌گونه کامل تخریب شده‌اند. زمین‌های زراعتی، مواشی، جاده‌ها، پل‌ها و سیستم‌های آبیاری نیز در بسیاری از مناطق آسیب دیده‌اند.

شرق افغانستان؛ آسیب‌پذیرترین منطقه

شرق افغانستان با بیش از ۵۱ هزار فرد آسیب‌دیده، بیشترین میزان خسارت را ثبت کرده است. مناطق کوهستانی، دره‌های تنگ و شبکه محدود جاده‌ای، این مناطق را در برابر سیلاب‌های ناگهانی و زمین‌لغزش‌ها آسیب‌پذیرتر ساخته است.

در فاصله ۲۰ جولای تا سوم آگست نیز نزدیک به ۵ هزار تن در ۱۰ ولایت غزنی، کابل، کاپیسا، لغمان، لوگر، نورستان، پکتیا، پکتیکا، پنجشیر و پروان از رویدادهای طبیعی آسیب دیده‌اند. در این میان، نورستان یکی از شدیدترین آسیب‌ها را متحمل شده است.

سیلاب‌ها؛ تهدیدی برای امنیت غذایی

سیلاب‌ها تنها خانه‌ها را تخریب نمی‌کنند؛ بلکه محصولات زراعتی، مواشی، کانال‌های آبیاری و راه‌های انتقال مواد غذایی را نیز از بین می‌برند.

برای خانواده‌های روستایی که درآمد و پس‌انداز محدودی دارند، از دست‌دادن خانه یا حاصل یک فصل زراعتی می‌تواند به معنای ماه‌ها بی‌درآمدی و وابستگی بیشتر به کمک‌های بشردوستانه باشد.

برنامه جهانی غذا گفته است که ۳.۷ میلیون کودک و ۱.۲ میلیون زن باردار و شیرده در سال جاری ممکن است با سوءتغذیه حاد روبه‌رو شوند. این نهاد برای ادامه کمک‌های غذایی و تغذیه‌ای تا جنوری ۲۰۲۷ به ۵۴۰ میلیون دالر نیاز دارد.

کمک‌های بشردوستانه با کمبود بودجه روبه‌رو است

اوچا برای برنامه بشردوستانه سال ۲۰۲۶ به ۱.۷۱ میلیارد دالر نیاز دارد تا به ۱۷.۵ میلیون فرد نیازمند کمک کند؛ اما این برنامه تاکنون تنها حدود یک‌چهارم بودجه مورد نیاز خود را دریافت کرده است.

یونیسف نیز برآورد کرده است که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱.۹ میلیون تن، از جمله ۱۱.۶ میلیون کودک، در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز خواهند داشت.

تغییرات اقلیمی خطر را بیشتر می‌کند

کارشناسان می‌گویند افزایش دما، ذوب سریع برف و یخچال‌ها و تغییر الگوهای بارندگی می‌تواند خطر سیلاب‌های ناگهانی و خشکسالی را افزایش دهد.

در گزارش تأکید شده است که ایجاد سیستم‌های هشداردهی زودهنگام، مسیرهای تخلیه اضطراری، سرپناه‌های امن، بازسازی جاده‌ها و پل‌ها و تقویت زیربنا‌های مقاوم در برابر سیلاب می‌تواند از تلفات بیشتر جلوگیری کند.

با این حال، چالش اصلی تنها مقابله با یک سیلاب نیست؛ بلکه کمک به خانواده‌ها برای بازسازی خانه‌ها، زمین‌های زراعتی و معیشت‌شان است تا هر رویداد طبیعی، آنان را دوباره به نقطه صفر بازنگرداند.

برنامه جهانی غذا هشدار داده است که وقوع پدیده اقلیمی ال‌نینوی شدید می‌تواند تا پایان سال آینده نزدیک به ۴۹ میلیون نفر دیگر را در مناطق آسیب‌پذیر جهان با گرسنگی و کمبود شدید مواد غذایی روبه‌رو کند.

این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد روز چهارشنبه اعلام کرد که احتمال وقوع یک ال‌نینوی بسیار شدید ۸۱ درصد است. به گفته این سازمان، درجه حرارت آب بحر الکاهل به بالاترین سطح خود از سال ۱۹۸۲ رسیده و این پدیده ممکن است قوی‌ترین ال‌نینو از سال ۱۹۵۰ تاکنون باشد.

ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی است که باعث تغییر الگوهای آب‌وهوا در جهان می‌شود و می‌تواند خشکسالی، تأخیر در بارندگی‌های موسمی و بارش‌های نامنظم را در مناطق مختلف به همراه داشته باشد.

ژان مارتین بائر، مسئول بخش تحلیل امنیت غذایی برنامه جهانی غذا، گفت: «در گذشته، ال‌نینو بارها باعث گرسنگی گسترده در جهان شده است.»

بر اساس بررسی این سازمان در ۴۵ کشور آسیب‌پذیر، شمار افرادی که با کمبود شدید غذا روبه‌رو هستند، ممکن است با افزایش ۴۹ میلیون نفری به ۲۷۴ میلیون نفر برسد.

در این گزارش آمده است که امریکای مرکزی و جنوب افریقا بیشترین آسیب را خواهند دید. همچنین در جنوب افریقا، امریکای جنوبی و منطقه کارائیب ممکن است هر کدام شاهد بیش از ۱۲ میلیون نفری باشند که با ناامنی شدید غذایی روبه‌رو خواهند شد.

برنامه جهانی غذا همچنین هشدار داده است که درگیری‌ها در خاورمیانه، خسارت به محصولات زراعتی و افزایش قیمت مواد غذایی می‌تواند وضعیت را بدتر کند.

این نهاد می‌گوید کاهش کمک‌های مالی امریکا و کشورهای اروپایی نیز توانایی آن را برای نظارت بر بحران و کمک‌رسانی محدود کرده است.

برنامه جهانی غذا از دولت‌ها و نهادهای امدادرسان خواسته است که از هم‌اکنون برای کاهش پیامدهای احتمالی ال‌نینو آماده شوند.

این سازمان همچنین اعلام کرد که امسال برنامه‌های آمادگی در برابر حوادث اقلیمی را در ۱۸ کشور گسترش داده و تاکنون به بیش از ۱.۳ میلیون نفر کمک نقدی و سایر کمک‌های ضروری ارائه کرده است.

آتش‌سوزی‌های گسترده در فرانسه و اسپانیا هزاران هکتار جنگل را دربر گرفته و مقام‌ها را وادار به تخلیه بیش از ۲۶۷ هزار نفر کرده است.

مقام‌های دو کشور می‌گویند گرمای شدید، بادهای تند و خشکسالی، مهار آتش را با دشواری روبه‌رو کرده است.

در فرانسه، شبه‌جزیره «کپ فِرِه» به‌طور کامل تخلیه شده و دولت این کشور برای مهار آتش از سازوکار حمایت مدنی اتحادیه اروپا درخواست کمک کرده است. در اسپانیا نیز پس از گسترش چندین آتش‌سوزی در غرب مادرید و ولایت آویلا، وضعیت اضطراری ملی اعلام شده است.

مقام‌ها هشدار داده‌اند که با ادامه شرایط نامساعد جوی، احتمال گسترش بیشتر آتش‌سوزی‌ها در روزهای آینده وجود دارد.