در حالی‌که مسیرهای پروازی جهانی به‌دلیل تنش‌های منطقه‌ای تغییر یافته، گزارش تازه «سویش انفو» نشان می‌دهد که عبور طیاره‌ها از حریم هوایی افغانستان به منبع عایداتی قابل‌توجه برای این کشور تبدیل شده است.

بر بنیاد این گزارش، در حال حاضر نزدیک به دو هزار پرواز در هفته از فضای افغانستان عبور می‌کنند؛ رقمی که نسبت به سال گذشته حدود پنج برابر افزایش یافته است. گفته می‌شود که از هر طیاره حدود ۷۰۰ دالر به‌عنوان حق عبور اخذ می‌شود که در مجموع عایدات هفتگی را به حدود ۱.۴ میلیون دالر و سالانه به بیش از ۷۰ میلیون دالر می‌رساند.

این افزایش پروازها در حالی صورت گرفته که جنگ در اوکراین و تنش‌ها در خاورمیانه، مسیرهای هوایی سنتی میان اروپا و آسیا را محدود ساخته و شرکت‌های هوایی را مجبور به استفاده از مسیرهای بدیل از جمله افغانستان کرده است.

در همین حال، گزارش افزوده است که برخلاف بسیاری از کشورها، هزینه عبور از حریم هوایی افغانستان به‌صورت ثابت برای هر پرواز تعیین شده و بر اساس وزن هواپیما یا فاصله طی‌شده محاسبه نمی‌شود.

با این وجود، برخی نگرانی‌ها نیز مطرح شده است. بر اساس این گزارش، نبود سیستم پیشرفته کنترول ترافیک هوایی در افغانستان باعث شده تا پیلوت‌ها خودشان هماهنگی‌های لازم را انجام دهند؛ موضوعی که انتقاداتی را در پی داشته است.

هم‌زمان، برخی شرکت‌های هوایی به‌دلیل شرایط امنیتی و تغییر مسیرها، شماری از پروازهای خود به کشورهای خاورمیانه را لغو کرده‌اند و توجه بازار سفر به مقاصد دیگر مانند اروپا و کارائیب افزایش یافته است.

این تحولات نشان می‌دهد که افغانستان، با وجود چالش‌ها، به‌گونه غیرمستقیم از تغییرات ژئوپولیتیکی در منطقه سود برده و به یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی هوایی تبدیل شده است.

بر اساس گزارش تازه‌ای که از سوی کمیته ملی احصائیه ازبکستان منتشر شده، حجم تجارت میان ازبکستان و افغانستان در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۲۹۸.۴ میلیون دالر رسیده است.

طبق این گزارش که از سوی خبرگزاری «ترند» به نقل از منابع رسمی منتشر شده، میزان تجارت میان دو کشور در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۲ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که در آن زمان ۲۷۵.۹ میلیون دالر ثبت شده بود.

آمارها نشان می‌دهد که حجم تجارت دوجانبه در مقایسه با سال ۲۰۲۴ افزایش چشم‌گیر داشته و از ۱۳۱.۲ میلیون دالر به بیش از دو برابر رسیده است؛ افزایشی معادل ۱۲۷.۵ درصد در دو سال گذشته.

افغانستان همچنان در میان شرکای مهم تجاری ازبکستان قرار دارد و در جمع ۲۰ کشور نخست از نظر حجم تجارت این کشور جای گرفته است.

در این دوره، صادرات ازبکستان به افغانستان ۲۸۹.۱ میلیون دالر بوده که ۹۶.۹ درصد کل تجارت دوجانبه را تشکیل می‌دهد؛ موضوعی که نشان‌دهنده ماهیت عمدتاً صادراتی روابط اقتصادی میان دو کشور است.

بر اساس این گزارش، ساختار تجارت میان دو کشور بیشتر شامل محصولات زراعتی، منابع انرژی و کالاهای صنعتی و تولیدی می‌باشد.

در مجموع، حجم تجارت خارجی ازبکستان در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۱.۶ میلیارد دالر رسیده و این کشور با بیش از ۱۶۰ کشور جهان روابط تجاری فعال دارد.

کارشناسان اقتصادی این روند را نشانه‌ای از گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و افزایش نقش افغانستان در تجارت آسیای مرکزی می‌دانند.

اتاق تجارت و سرمایه گذاری افغانستان اعلام کرده است که در کنفرانس تواصل تجارتی میان سکتور خصوصی ولایت‌های هرات و اندیجان ازبکستان، ۱۴ تفاهم‌نامه تجارتی به ارزش بیش از ۵۲۴ میلیون دالر امریکایی به امضا رسیده است.

این کنفرانس روز سه‌شنبه در شهر هرات با حضور مقام‌های دولتی و تاجران دو کشور برگزار شد و هدف آن گسترش همکاری‌های اقتصادی، تبادل دیدگاه‌ها و ایجاد زمینه برای سرمایه‌گذاری‌های مشترک عنوان شده است.

فیض احمد خوافی، معاون امور ولایات اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، در این نشست با تأکید بر اهمیت توسعه روابط اقتصادی میان افغانستان و ازبکستان گفت که هرات به‌دلیل موقعیت استراتیژیک و نقش مهم بنادر اسلام‌قلعه و تورغندی، یکی از مراکز کلیدی تجارت و صنعت در کشور به‌شمار می‌رود.

او همچنان تبادل هیئت‌های تجارتی را عامل مهم در رشد اقتصادی و افزایش دادوستد دوجانبه خوانده و همکاری میان هرات و اندیجان را گامی مثبت در راستای تسهیل تجارت دانست.

در همین حال، والی هرات نیز ضمن استقبال از این نشست، وعده سپرد که در آینده نزدیک سفری به ولایت اندیجان ازبکستان ترتیب خواهد شد تا همکاری‌های اقتصادی میان دو طرف بیشتر گسترش یابد.

در این کنفرانس، مقام‌هایی از جمله والی هرات، والی اندیجان، رؤسای اتاق‌های تجارت دو کشور و شمار زیادی از تاجران حضور داشتند.

گفته می‌شود که این تفاهم‌نامه‌ها بخش‌های مختلف اقتصادی را در بر می‌گیرد و می‌تواند نقش مهمی در تقویت روابط تجارتی میان کابل و تاشکند ایفا کند.