بنیاد سرطان افغانستان درباره افزایش موارد ابتلا به سرطان در کشور ابراز نگرانی کرده و می‌گوید دست‌کم ۱.۵ میلیون نفر در افغانستان با این بیماری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

بر اساس آمار منتشرشده در روز شنبه، ۱۱ سپتامبر، سالانه حدود ۵۰ هزار مورد جدید سرطان در افغانستان ثبت می‌شود. این آمار بر اساس اطلاعات وزارت صحت عامه و سازمان‌های بین‌المللی ارائه شده است.

شفیق شینواری، رییس بنیاد سرطان افغانستان، در گفتگویی با رسانه‌ها گفته است که سرطان سینه و رحم از شایع‌ترین انواع سرطان در میان زنان است، در حالی که سرطان‌های ریه، معده، پروستات و کولون در میان مردان شیوع بیشتری دارد.

به گفته او، سرطان پس از بیماری‌های قلبی، دومین عامل مرگ‌ومیر در افغانستان است.

داکتر رحیم گل درویش، متخصص سرطان، نیز استعمال سگرت و سایر مواد دخانی، رعایت‌نکردن بهداشت و رژیم غذایی ناسالم را از عوامل عمده گسترش این بیماری عنوان کرده است.

در همین حال، شرافت زمان امرخیل، سخنگوی وزارت صحت عامه، می‌گوید ده‌ها مرکز درمان سرطان در سراسر کشور فعالیت دارند؛ اما کمبود جدی تجهیزات مدرن و امکانات لازم برای ارائه درمان جامع همچنان وجود دارد.

بیماران مبتلا به سرطان در افغانستان همچنین برای دریافت درمان در خارج از کشور با مشکلات فزاینده روبه‌رو هستند. بسیاری از بیماران پیش از این برای درمان به پاکستان سفر می‌کردند، اما بسته‌شدن گذرگاه‌ها و محدودیت‌های صدور ویزای پاکستان، دسترسی آنان به خدمات درمانی را دشوارتر کرده است.

داکتران می‌گویند بیماران سرطانی به درمان دوامدار و مراقبت منظم متخصصان نیاز دارند و هشدار می‌دهند که کمبود امکانات درمانی و محدودیت‌های سفر به خارج، خطرات بیشتری را متوجه بیماران کرده است.

یک کلیه (گرده) خوک که از نظر ژنتیکی اصلاح شده بود، توانست یک مرد ۶۶ ساله مبتلا به نارسایی شدید کلیه را برای مدت ۹ ماه بدون نیاز به دیالیز زنده نگه دارد. این نخستین موردی است که از کلیه خوک به‌عنوان یک راه‌حل موقت تا زمان دریافت کلیه انسانی استفاده شده است.

تیم اندروز، باشنده ایالت نیوهمپشایر امریکا، به دلیل ابتلا به دیابت نوع دوم دچار نارسایی شدید کلیه شده بود. داکتران گفته بودند که او تنها ۹ درصد احتمال دارد در پنج سال آینده کلیه انسانی دریافت کند و بیش از ۴۰ درصد خطر داشت که پیش از آن جان خود را از دست بدهد یا از فهرست انتظار پیوند کلیه خارج شود.

تیم اندروز در حال آماده‌شدن برای جراحی در جنوری ۲۰۲۵

جراحان مرکز صحی ماس جنرال بریگهام در ایالت ماساچوست امریکا، در جنوری ۲۰۲۵ کلیه یک خوک مینیاتوری یوکاتان به نام «ویلما» را به اندروز پیوند زدند. این خوک از نظر ژنتیکی اصلاح شده بود تا کلیه آن با بدن انسان سازگاری بیشتری داشته باشد.

کلیه خوک به مدت ۲۷۱ روز فعالیت کرد و اندروز در این مدت نیازی به دیالیز نداشت. پس از آن‌که کلیه از کار افتاد، داکتران آن را خارج کردند و اندروز برای چند ماه دوباره تحت دیالیز قرار گرفت.

او سپس کلیه یک فرد فوت‌شده را دریافت کرد. بر اساس نتایج منتشرشده در مجله پزشکی «لنست»، کلیه انسانی پس از شش ماه همچنان عملکرد خوبی داشت.

داکتران می‌گویند این طولانی‌ترین مدت زندگی بدون دیالیز پس از پیوند کلیه خوک به یک انسان زنده است. همچنین این نخستین موردی است که یک بیمار پس از دریافت کلیه خوک، موفق به دریافت کلیه انسانی شده است.

پیش از انجام این پیوند، دانشمندان ۶۹ تغییر ژنتیکی در خوک ایجاد کرده بودند. برخی از این تغییرات برای کاهش خطر انتقال ویروس از خوک به انسان و برخی دیگر برای کاهش خطر پس‌زدن کلیه توسط سیستم ایمنی بدن انسان انجام شده بود.

اندروز این عمل را «یک معجزه» توصیف کرد و گفت پس از پیوند توانست دوباره به فعالیت‌های روزمره خود برگردد. او گفت که می‌توانست آشپزی کند، خانه را جاروبرقی بکشد و همراه سگش پیاده‌روی‌های طولانی داشته باشد.

پژوهشگران می‌گویند این دستاورد می‌تواند به حل مشکل کمبود کلیه‌های انسانی برای پیوند کمک کند. در سراسر جهان، شمار بیمارانی که به پیوند کلیه نیاز دارند بسیار بیشتر از تعداد کلیه‌های اهدایی است.

دکتر لئوناردو ریلا از مرکز صحی ماس جنرال بریگهام گفت کمبود اعضای قابل پیوند همچنان یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در بخش پیوند اعضا است. او گفت کلیه‌های حیوانات اصلاح‌شده ژنتیکی می‌توانند در آینده به بیماران کمک کنند تا در زمان انتظار برای دریافت کلیه انسانی، بدون دیالیز زندگی کنند.

با این حال، کلیه خوک پس از حدود شش ماه در رگ‌های خونی خود دچار آسیب شد و در نهایت از کار افتاد و پس از ۹ ماه از بدن بیمار خارج شد.

داکتران هیچ پادتن جدیدی علیه بافت انسانی در بدن اندروز پیدا نکردند. این موضوع نشان می‌دهد که پیوند کلیه خوک، دریافت کلیه انسانی را برای او دشوارتر نکرده است. همچنین هیچ ویروس یا عامل بیماری‌زای مرتبط با خوک در بدن او شناسایی نشد.

پژوهشگران تأکید کردند که این نتیجه تنها بر اساس یک بیمار به دست آمده و برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست. آنان همچنین گفتند که اندروز تحت مراقبت‌های تخصصی و دقیق قرار داشت که ممکن است در همه مراکز صحی در دسترس نباشد.

داکتران می‌گویند برای مشخص شدن میزان مصونیت و موفقیت این روش، آزمایش‌های بیشتر پزشکی ضروری است.

با این حال، این مورد امید تازه‌ای ایجاد کرده است که در آینده بتوان از کلیه خوک‌های اصلاح‌شده ژنتیکی برای کمک به بیمارانی استفاده کرد که مدت طولانی در انتظار دریافت کلیه انسانی هستند.

سازمان «پولیو فری افغانستان» اعلام کرده است که کمپاین تازه واکسین پولیو از روز دوشنبه (۲۶اسد) در بخش‌هایی از پنج ولایت کشور آغاز می‌شود؛ این کمپاین در حالی راه‌اندازی می‌شود که موارد تازه پولیو در افغانستان شناسایی شده است.

بر اساس اعلام این سازمان، کمپاین واکسیناسیون در تمام ولایت ننگرهار، هفت ولسوالی کنر، شش ولسوالی کابل، دو ولسوالی هرات و دو ولسوالی فراه اجرا خواهد شد و هدف آن واکسین‌کردن کودکان و جلوگیری از گسترش ویروس پولیو است.

این کمپاین پس از گزارش یک مورد تازه پولیو در ترینکوت، مرکز ولایت ارزگان آغاز می‌شود. سازمان جهانی صحت نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون ۱۵ مورد پولیو در افغانستان ثبت شده است.

پولیو یک بیماری بسیار ساری است که به‌ویژه کودکان را تهدید کرده و می‌تواند سبب فلج دایمی شود. واکسیناسیون منظم و دریافت چندین دوز واکسین، مؤثرترین راه جلوگیری از شیوع این بیماری دانسته می‌شود.

افغانستان و پاکستان همچنان از معدود کشورهای جهان هستند که انتقال ویروس پولیو در آن‌ها ادامه دارد. رفت‌وآمد خانواده‌ها میان دو کشور نیز اهمیت واکسیناسیون و نظارت صحی در مناطق مرزی را بیشتر کرده است.

سازمان «پولیو فری افغانستان» از خانواده‌ها خواسته است در کمپاین‌های واکسیناسیون همکاری کنند تا کودکان در برابر این بیماری محافظت شده و از انتقال ویروس به جوامع دیگر جلوگیری شود.