جنبش حماس روز دوشنبه اعلام کرد که خلیل الحیه، رئیس پیشین این گروه در غزه و مذاکره‌کننده ارشد آن، به‌عنوان رهبر جدید حماس انتخاب شده است. به گزارش رویترز، تحلیلگران این انتخاب را نشانه‌ای از اتخاذ موضعی سخت‌گیرانه‌تر از سوی حماس در برابر درخواست‌های بین‌المللی برای خلع سلاح این گروه می‌دانند.

الحیه جانشین یحیی سنوار شده است که در اکتوبر ۲۰۲۴ در جریان درگیری با نیروهای اسرائیلی در نوار غزه کشته شد. پس از کشته شدن سنوار و همچنین اسماعیل هنیه، رئیس پیشین دفتر سیاسی حماس که در جولای ۲۰۲۴ در ایران کشته شد، الحیه به یکی از چهره‌های کلیدی رهبری این جنبش تبدیل شده بود.

خلیل الحیه که در دوحه، پایتخت قطر، مستقر است، از چهره‌های برجسته سیاسی و مذاکره‌کنندگان اصلی حماس به شمار می‌رود. به گفته منابع اسرائیلی، او در سال ۲۰۲۵ نیز از اهداف حمله اسرائیل در دوحه بوده است. برخی ناظران سیاسی او را نسبت به خالد مشعل، دیگر نامزد مطرح رهبری حماس، دارای دیدگاه‌های سخت‌گیرانه‌تر می‌دانند.

انتخاب رهبر جدید در شرایطی صورت می‌گیرد که حماس با یکی از دشوارترین دوره‌های فعالیت خود از زمان تأسیس در سال ۱۹۸۷ روبه‌رو است. این گروه پس از جنگی دو ساله با اسرائیل که در پی حمله هفتم اکتوبر ۲۰۲۳ آغاز شد، با فشارهای فزاینده بین‌المللی برای خلع سلاح و پایان دادن به درگیری‌ها مواجه است.

با وجود برقراری آتش‌بس با میانجی‌گری ایالات متحده در ماه اکتوبر، اسرائیل همچنان بیش از ۶۰ درصد نوار غزه را در کنترول خود دارد و حملات پراکنده ادامه یافته است. همزمان، وضعیت انسانی در غزه همچنان بحرانی گزارش می‌شود.

در تازه‌ترین رویدادها، منابع صحی فلسطینی اعلام کردند که در حملات روز دوشنبه اسرائیل، دست‌کم شش فلسطینی در خان‌یونس و جبالیا کشته شدند. اردوی اسرائیل اعلام کرده است که اهداف نظامی وابسته به گروه‌های مسلح را هدف قرار می‌دهد، اما درباره این حملات جزئیات بیشتری ارائه نکرده است.

براساس آمار مقام‌های صحی غزه، از زمان برقراری آتش‌بس در ماه اکتوبر تاکنون بیش از یک‌هزار و ۱۵۰ فلسطینی، که بیشتر آنان غیرنظامیان بوده‌اند، در حملات اسرائیل جان باخته‌اند. در همین مدت، چهار سرباز اسرائیلی نیز در حملات گروه‌های مسلح در غزه کشته شده‌اند.

پس از کشته شدن یحیی سنوار، اداره امور حماس به‌طور موقت به یک شورای پنج‌نفره سپرده شده بود که خلیل الحیه و خالد مشعل نیز در آن عضویت داشتند. روند انتخاب رهبر جدید از ماه جنوری آغاز شده بود، اما به دلیل جنگ‌های منطقه‌ای، از جمله در ایران و لبنان، و ادامه عملیات نظامی اسرائیل در غزه با تأخیر مواجه شد.

به گفته منابع آگاه، رهبر حماس توسط شورای ۵۰ نفری متشکل از اعضای این گروه در غزه، کرانه باختری، زندان‌های اسرائیل و اعضای مقیم خارج انتخاب می‌شود.

ریحام عوده، تحلیلگر سیاسی فلسطینی، به رویترز گفته است که انتخاب خلیل الحیه پیامی آشکار مبنی بر پایبندی حماس به مبارزه مسلحانه، مخالفت با خلع سلاح و تلاش برای بازسازی توان نظامی این گروه و حفظ روابط با ایران و «محور مقاومت» است.

او افزود که این تحول احتمال دستیابی به توافق درباره خلع سلاح حماس را دشوارتر خواهد کرد.

در همین حال، طرح آتش‌بس پیشنهادی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، بر خلع سلاح حماس، خروج نیروهای اسرائیلی از غزه و اداره این منطقه توسط یک نهاد تکنوکرات فلسطینی تأکید دارد، اما مذاکرات میان حماس، میانجی‌گران و طرف‌های بین‌المللی تاکنون به توافق نهایی منجر نشده است.

حماس همچنین در داخل غزه با انتقادهایی روبه‌رو است؛ زیرا جنگ دو ساله خسارات گسترده‌ای برجای گذاشته و بخش بزرگی از این منطقه را ویران کرده است. بر اساس آمار مقام‌های صحی غزه، شمار کشته‌شدگان از آغاز جنگ از ۷۳ هزار نفر فراتر رفته است.

جنگ کنونی پس از حمله هفتم اکتوبر ۲۰۲۳ آغاز شد؛ حمله‌ای که در آن، به گفته مقام‌های اسرائیلی، افراد مسلح حماس حدود یک‌هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر دیگر را به گروگان گرفتند.

سپاه پاسداران ایران اعلام کرده است که در پاسخ به حملات تازه امریکا، اهداف نظامی ایالات متحده در چندین نقطه منطقه را هدف قرار داده است. همزمان، امریکا نیز از ادامه حملات خود علیه مواضع ایران با هدف کاهش توانایی تهران برای تهدید مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز خبر داده است.

در پی تشدید درگیری‌ها، بهای نفت برای مدت کوتاهی از مرز ۹۰ دالر در هر بشکه عبور کرد و نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز افزایش یافت.

همچنین گزارش‌هایی از حمله به تأسیسات آب‌شیرین‌کن در منطقه منتشر شده که می‌تواند خطر کمبود آب آشامیدنی در برخی کشورهای حاشیه خلیج را افزایش دهد.

در همین حال، مقام‌های ایرانی و امریکایی با وجود ادامه حملات، تأکید کرده‌اند که راه‌حل دیپلماتیک همچنان از دستور کار خارج نشده و امکان بازگشت به مذاکرات وجود دارد.

درگیری‌های اخیر که از اواخر ماه فبروری آغاز شده، تاکنون هزاران کشته و زخمی بر جای گذاشته و نگرانی‌ها از گسترش بیشتر بحران در خاورمیانه را افزایش داده است.

ایالات متحده پس از کشته شدن دو نظامی خود در حمله ایران به اردن، دور تازه‌ای از حملات هوایی علیه ایران را انجام داد.

قوماندانی مرکزی امریکا (سنتکام) اعلام کرد هدف از این حملات، کاهش توانایی ایران برای تهدید کشتیرانی تجارتی در تنگه هرمز و پاسخ به حمله‌ای است که نیروهای سپاه پاسداران روز جمعه علیه نظامیان امریکایی در اردن انجام دادند. این نهاد جزئیات بیشتری درباره اهداف حملات منتشر نکرد.

خبرگزاری مهر ایران گزارش داد که امریکا منطقه‌ای در نزدیکی شهر سیریک در جنوب ایران را هدف قرار داده است. به گفته این رسانه، تاکنون تلفات جانی یا خسارتی به زیرساخت‌ها گزارش نشده است.

این حملات در حالی انجام می‌شود که پس از فروپاشی آتش‌بس موقت میان دو کشور در هفته گذشته، درگیری‌ها دوباره شدت گرفته و نگرانی‌ها درباره آغاز دوباره یک جنگ گسترده افزایش یافته است.

سنتکام همچنین اعلام کرد که دو نظامی امریکایی روز جمعه در اردن کشته و یک نظامی دیگر ناپدید شده است. با این حساب، شمار نیروهای امریکایی کشته‌شده از آغاز جنگ به ۱۶ نفر و شمار زخمی‌ها به بیش از ۴۲۰ نفر رسیده است.

پیش از آغاز حملات امریکا، مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، هشدار داد که ایران برای امریکا «درس‌های فراموش نشدنی» دارد.

در بیانیه‌ای که از سوی رسانه‌های دولتی ایران منتشر شد، او گفت اقدامات امریکا نشان داده است که امضای دونالد ترمپ «چقدر بی‌ارزش و نامعتبر» است. وی افزود که امریکا «به دنبال جنگ‌افروزی و تحمل هزینه‌های سنگین‌تر و بی‌آبرویی بیشتر است.»

قصر سفید تاکنون به این اظهارات واکنشی نشان نداده است.

در پی حملات امریکا، گزارش‌هایی از حملات ایران به کویت، بحرین، اردن و عربستان سعودی منتشر شد.

نیروهای مسلح کویت اعلام کردند سیستم‌های دفاعی این کشور راکت‌های بالستیک و طیارات بی‌سرنشین ایرانی را رهگیری کرده‌اند. همچنین شماری از آتش‌نشانان و کارکنان بخش نفت هنگام مقابله با حملات زخمی شدند.

سپاه پاسداران اعلام کرد مرکز پشتیبانی نیروهای امریکایی در کمپ عریفجان و یک مرکز راداری در پایگاه هوایی علی السالم در کویت را هدف قرار داده است.

رسانه‌های ایرانی همچنین مدعی شدند سپاه یک پایگاه هوایی امریکا در بحرین و پایگاه الازرق در اردن را هدف قرار داده و چند طیاره نظامی امریکا را منهدم کرده است.

در عربستان سعودی نیز سیستم هشدار سریع به ساکنان شهرهای الخرج و ینبع هشدار داد که به پناهگاه بروند. این هشدارها پس از حمله راکتی ایران صادر شده است، اما سپاه پاسداران درباره حمله به عربستان اظهارنظر نکرد.

سنتکام اعلام کرد در حملات اخیر خود، مراکز نظارتی، زیرساخت‌های لوجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی سلاح و توانایی‌های بحری ایران را هدف قرار داده است.

تلویزیون دولتی ایران نیز گزارش داد که حملات امریکا در ولایت هرمزگان سه کشته و هشت زخمی بر جا گذاشته و به دو پل و یک تونل جاده‌ای آسیب رسانده است.

وزارت صحت ایران اعلام کرد که در سه هفته گذشته، حملات امریکا ۵۰ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی در این کشور بر جا گذاشته است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، امریکا را متهم کرد که در پی کنترول تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند.

در همین حال، اتحادیه اروپا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در بیانیه‌ای مشترک از ایران خواستند حملات و مداخله در کشتیرانی را فوراً متوقف کرده و تنگه هرمز را بدون هیچ شرط یا هزینه‌ای برای عبور کشتی‌ها باز نگه دارد.