جهان
ترمپ: عربستان سعودی برای دستیابی به توافق هستهای باید اسرائیل را به رسمیت بشناسد
دونالد ترمپ، رییسجمهور ایالات متحده، روز پنجشنبه گفت که توافق تازه حاصلشده همکاری هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی، تنها در صورتی اجرایی خواهد شد که این کشور با پیوستن به توافقهای ابراهیم، روابط خود را با اسرائیل عادی کند.
ترمپ در یک پیام در شبکههای اجتماعی گفت که این توافق اجازه غنیسازی اورانیوم را نمیدهد و تأکید کرد که تأیید آن مشروط به امضای توافقهای ابراهیم از سوی عربستان سعودی است؛ توافقهایی که با میانجیگری امریکا میان اسرائیل و چند کشور عربی به امضا رسید و زمینه برقراری روابط دیپلماتیک را فراهم کرد.
ترمپ نوشت: «این توافق تأیید خواهد شد، اما کاملاً مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقهای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.» او افزود که ایالات متحده تنها از تأسیسات هستهای غیرنظامی حمایت میکند که شامل غنیسازی اورانیوم نباشد.
عربستان سعودی بارها اعلام کرده است که بدون ارائه یک مسیر روشن برای ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی، روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تشکیل کشور فلسطینی را رد کرده و گفته است که این امر خطرهای امنیتی غیرقابل قبولی برای اسرائیل ایجاد خواهد کرد.
سفارت عربستان سعودی در واشنگتن از اظهار نظر درباره سخنان ترامپ خودداری کرد.
دفتر نتانیاهو از احتمال پیوستن عربستان سعودی به توافقهای ابراهیم استقبال کرد و آن را «گامی تاریخی به پیش برای صلح در خاورمیانه» خواند، اما درباره توافق هستهای اظهار نظری نکرد.
توافق هستهای غیرنظامی که روز چهارشنبه اعلام شد، قرار است برای ۳۰ سال ادامه یابد و شرکتهای امریکایی را در توسعه بخش انرژی هستهای عربستان سعودی دخیل کند. بر اساس گفته مقامهای امریکایی آگاه از این توافق، پس از انجام یک مطالعه امکانسنجی مشترک میان امریکا و عربستان، این توافق میتواند در نهایت زمینه ساخت یک تأسیسات غنیسازی اورانیوم را فراهم کند؛ هرچند ترامپ تأکید کرده است که توافق نهایی شامل غنیسازی اورانیوم نخواهد بود.
این توافق برای بررسی به کانگرس ایالات متحده فرستاده خواهد شد.
وزارت انرژی عربستان سعودی گفته است که این توافق به تنوعبخشی منابع انرژی این کشور، توسعه فناوریهای پیشرفته و گسترش فرصتهای سرمایهگذاری میان دو کشور کمک خواهد کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، در جریان سفرش به مانیلا از این توافق دفاع کرد و گفت که این توافق تضمین خواهد کرد عربستان سعودی برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی خود با شرکتهای امریکایی همکاری کند، نه با رقبایی مانند چین، روسیه، فرانسه یا کوریای جنوبی.
روبیو به خبرنگاران گفت: «ما تنها گزینه موجود نیستیم، اما بهترین گزینه موجود هستیم.»
این توافق تاکنون با انتقادهایی از سوی اعضای کانگرس و کارشناسان عدم اشاعه هستهای روبهرو شده است. آنان درباره گزارشهایی ابراز نگرانی کردهاند که نشان میدهد این توافق شامل پروتکل الحاقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیست؛ پروتکلی که بازرسیهای گستردهتر و اقدامات تأییدی بیشتر را فراهم میکند.
برخی قانونگذاران نیز پرسیدهاند که آیا کانگرس باید نظارت بیشتری بر هرگونه توافق همکاری هستهای با عربستان سعودی داشته باشد یا نه. این موضوع بحث درباره طرح قانونیای را دوباره زنده کرده است که نخستین بار در سال ۲۰۱۸ پیشنهاد شد و بر اساس آن، توافقهای همکاری هستهای پیش از اجرایی شدن باید به تأیید کانگرس برسند.
اداره ترمپ در دوره دوم ریاستجمهوری او، گسترش توافقهای ابراهیم را یکی از اهداف مهم سیاست خارجی خود قرار داده است و مشارکت عربستان سعودی را گامی بزرگ برای عادیسازی گستردهتر روابط در منطقه میداند؛ هرچند تنشها ناشی از درگیریها در غزه و ایران همچنان ادامه دارد.