علم و تکنالوژی
تلسکوپ جیمز وب واضحترین تصویر از سطح یک سیاره فراخورشیدی را گرفت
ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا، تا کنون واضحترین تصویر از سطح یک سیاره فراخورشیدی سنگی (سیارهای که در خارج از منظومه شمسی ما قرار دارد و به دور ستارهای غیر از خورشید میچرخد) را به دست آوردهاند؛ سیارهای سوخته و بدون جو که دانشمندان میگویند شباهت زیادی به نسخهای بزرگتر از عطارد دارد.
این سیاره که با نام LHS 3844 b شناخته میشود و لقب «کواکوا» به آن داده شده، طبق یک مطالعه که این هفته در مجله نیچر استرانومی منتشر شد، یک دنیای خشک، غیرقابل سکونت، با تغییرات شدید دما و بدون هیچ جو قابل تشخیص است.
پژوهشگران گفتند سطح این سیاره احتمالاً از سنگهای آتشفشانی تیره و «رگولیت» باستانی پوشیده شده است؛ لایهای از خردهسنگها و مواد سطحی که طی میلیاردها سال در اثر برخورد مداوم تابشهای کیهانی و میکرومتابلورها شکل گرفته است.
لارا کریدبرگ، ستارهشناس و نویسنده ارشد این پژوهش گفت: «این سیاره جای خوشایندی نیست. یک صخره جهنمی و بایر است — بسیار بیشتر شبیه عطارد تا زمین.»
سیاره LHS 3844 b در فاصله حدود ۴۹ سال نوری از زمین قرار دارد و به دور یک ستاره کوتوله سرخ کوچک میچرخد. این سیاره هر ۱۱ ساعت یک بار یک دور کامل به دور ستارهاش میزند و به صورت «قفل جزر و مدی» است؛ یعنی همیشه یک طرف آن به سمت ستاره قرار دارد و طرف دیگر همیشه در تاریکی باقی میماند — مشابه وضعیتی که ماه نسبت به زمین دارد.
دانشمندان دریافتند که سمت روز این سیاره به حدود ۷۲۵ درجه سانتیگراد (۱۳۴۰ درجه فارنهایت) میرسد، در حالی که در سمت شب تقریباً هیچ گرمای قابل تشخیص وجود ندارد.
پژوهشگران با استفاده از ابزارهای فروسرخ تلسکوپ جیمز وب توانستند نور مستقیم بازتابشده از سطح سیاره را تحلیل کنند — دستاوردی مهم در علم سیارات فراخورشیدی.
سباستین زیبا، نویسنده اصلی این تحقیق گفت: «سنگهای مختلف مانند جوها دارای امضای طیفی متفاوت هستند. سنگهای آتشفشانی تیره مانند بازالت، بسیار بهتر از سنگهای روشنتر مانند گرانیت با دادههای ما مطابقت داشتند.»
این یافتهها مرحله تازهای در پژوهش سیارات فراخورشیدی را نشان میدهد؛ مرحلهای که در آن دانشمندان از مطالعه صرف جو سیارات فراتر رفته و مستقیماً به بررسی زمینشناسی و ترکیب سطح آنها میپردازند.
از زمان آغاز فعالیت در سال ۲۰۲۲، تلسکوپ جیمز وب درک دانشمندان از سیارات خارج از منظومه شمسی را دگرگون کرده و به آنها کمک کرده است ترکیب شیمیایی جوها، الگوهای آبوهوایی و اکنون حتی ویژگیهای سطحی این جهانهای دوردست را بررسی کنند.
پژوهشگران گفتند نبود جو در LHS 3844 b به این معناست که هیچ محافظتی در برابر تابشهای شدید ستارهای وجود ندارد و تقریباً هیچ امکان وجود آب مایع — که یکی از عناصر اساسی حیات است — وجود ندارد.
سباستین زیبا در پایان گفت: «در مجموع، این تقریباً به طور قطع یک دنیای قابل سکونت نیست.»