د مالیې وزارت د ګمرکونو او عوایدو مرستیال عبدالمتین سعید له یو شمېر هندي پانګوالو سره د لیدنې پرمهال په افغانستان کې د پانګونې پر شته فرصتونو خبرې کړې دي.

د مالیې وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ په دې لیدنه کې عبدالمتین سعید ټینګار کړی، چې د افغانستان اسلامي امارت صنعتکارانو او سوداګرو ته د پام وړ آسانتیاوې برابرې کړي او په دې اړه یې د ملاتړ رامنځته کولو هڅې روانې ساتلې دي.

نوموړي زیاته کړې، چې د افغانستان او هند اړیکې په ځانګړي توګه د سوداګرۍ او پانګونې په برخو کې د پراختیا په حال کې دي.

دغه راز هندي پانګوالو هم ژمنه کړې، چې په افغانستان کې به د انساني، کرنیزو او حیواني درملو د تولید، کرنې او کانونو د عصري ټکنالوژۍ کارونې او دغو برخو ته د افغان کدرونو د ظرفیت لوړونې لپاره د پروګرامونو پر برابرولو پانګونه وکړي.

ویل کیږي، چې یاده پانګونه کولی شي د کاري فرصتونو په رامنځته کولو، د تخنیکي پوهې په لېږد او د هېواد د اقتصادي ودې په برخه کې اغېزناک رول ولوبوي.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د لارو د بندېدا له کبله د دواړو لوریو ترمنځ سوداګري سخته زیانمنه شوې؛ شاوخوا ۱۱ زره افغان ټرانزیټ کانټینرونه د کراچۍ په بندر او زرګونه نور خرابېدونکي توکي د غلام خان، سپین بولډک، خرلاچي او تورخم کې بند پاتې دي.

د پاکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې رییس جنید الطاف ویلي؛ د دواړو خواوو سوداګري، چې پخوا محدوده وه اوس د توکو د تګ راتګ د بندېدا له کبله خرابه شوې او د تورخم د لارې له بندېدا راپدېخوا شاوخوا ۴۵ میلیون ډالر اقتصادي زیان ثبت شوی دی.

سوداګرو خبرداری ورکړی؛ خوراکي توکي مخ پر خرابېدا دي، چې دې اقتصادي چلند درانده مالي زیانونه اړولي دي. هغو صادروونکو، چې E سندونه یې ترلاسه کړي وه؛ هم نشي کولی خپل بارونه ولېږدوي او دوه اړخیزه سوداګري چټکه راټیټه شوې ده.

د لارو بندېدا د درملو سوداګري هم د ۲۰۰ میلیون ډالرو له خطر سره مخ کړې ده. د انټي بیوټیکو، انسولینو، واکسینونو او زړه درملو سلګونه توکي په تورخم او چمن کې بند پاتې دي، چې د تودوخې حساس درمل د خرابېدا له خطر سره مخ دي.

د پاکستان د درملو جوړوونکو ټولنې خبرداری ورکړی، چې دا ګډوډي نه یوازې په افغانستان کې پر درمل رسولو اغېزه کوي، بلکې د ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان او قزاقستان لپاره د پاکستان ټرانزیټي لار هم اغېزمنوي، چې د سیمه‌ییز اتصال پروژې په ګډون د پاکستان- ازبکستان- افغانستان اوسپنې‌پټلۍ له خطر سره مخ کوي.

د سوداګرو استازو له اړوند چارواکو غوښتي، چې ژر تر ژره د توکو تګ راتګ بېرته پیل او سوداګري له سیاسي مسلو څخه بېله کړي، چې دواړو هېوادونو ته نور اقتصادي زیان ونه‌رسیږي.

د پاکستان د مالټې صادرات په داسې حال کې پیل شوي، چې د وروستیو کلونو له تر ټولو سخت صادراتي بحران سره مخ شوی دی.

د پاکستان د مالټې د صادراتو عاید په تېرو څلور کلونو کې له ۲۱۱ میلیون ډالرو (په ۲۰۲۱ مالي کال کې) څخه ۹۲.۵ میلیون ډالرو ته (په ۲۰۲۵مالي کال کې) راکم شوي، چې دا بې‌سارې کمی اوس د افغانستان د لارې له تړل کېدا سره نور هم زیات شوی دی.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ لار د ۲۰۲۵ کال د اوکټوبر له نیمایي راپدېخوا تړلې پاتې ده، چې د پاکستان د مالټې صادرات یې پوره اغېزمن کړل. یوازې په ۲۰۲۵مالي کال کې پاکستان ۶۰ سلنه مالټه، چې نږدې ۱۵۳ زره ټنه کېږي؛ افغانستان ته صادر کړي وه. پر افغانستان تکیه اوسمهال د پاکستان د صادراتو کمزورې برخه ګرځېدلې ده.

افغانستان نه یوازې د پاکستان د مالټې تر ټولو لوی پېرودونکی دی، بلکې د دوه‌یمې او درېیمې درجې د مالټې ښه بازار هم دی، چې د ټيټ کیفیت له کبله په منځني ختیځ کې بازار نلري. له افغانستان سره د لارې د تړل کېدا له کبله اوس لسګونه زره ټنه دا محصولات د پاکستان په زیرمو کې پراته دي او پېرودونکي نلري.

د افغانستان تر څنګ روسیې، قزاقستان او ازبکستان هم د ټرانزیټي دهلېز له لارې د پاکستان مالټه واردوله؛ خو د افغانستان ټرانزیټي دهلیز له تړل کېدا وروسته پاکستان هڅه وکړه، چې  صادرات د ایران له لارې ترسره کړي؛ خو نړیوالو بندیزونو دا لار ورته ناشونې کړې ده.