د هرات سیمه‌ییزو چارواکو د افغانستان او قزاقستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو له پام‌وړ پراختیا خبر ورکړی او څرګندوي، چې په تېرو شپږ میاشتو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ ارزښت ۵۸۱ میلیون ډالرو ته رسېدلی دی.

دا موضوع د هرات والي نوراحمد اسلام‌جار او د قزاقستان د پلاوي ترمنځ په لیدنه کې مطرح شوې ده.

د دې پلاوي مشري د افغانستان لپاره د قزاقستان ځانګړي استازي یرکین توکوموف کوله.

توکوموف د ټرانزیټي ظرفیتونو پر پراختیا او د ګمرکي خنډونو پر لرې کولو ټینګار کړی او افغان چارواکي یې په قزاقستان کې د ګډې اقتصادي غونډې د ګډون لپاره بللي دي.

د هرات والي هم د دغه ولایت جغرافیایي موقعیت او اقتصادي ارزښت ته پر نغوته ویلي، چې د هرات د امنیت ټینګښت او ټرانزیټي ظرفیتونه د پانګونې د راجلبولو او سیمه‌ییزې سوداګرۍ د پراختیا لپاره مناسبه زمینه برابروي.

افغانستان او قزاقستان له دې مخکې هم د افغانستان د کرنیزو محصولاتو د صادراتو د زیاتولو، له قزاقستان څخه د اوړو د واردولو او د تورغونډۍ ـ هرات د اوسپنې‌پټلۍ په پروژه کې د همکارۍ په اړه خبرې کړې دي.

همدارنګه دواړه هېوادونه د اقتصادي همکاریو د نقشې پر جوړولو کار کوي او موخه یې دا ده، چې په راتلونکې کې د افغانستان او قزاقستان ترمنځ د کلنۍ سوداګرۍ کچه ۳ میلیارډ ډالرو ته لوړه شي.

افغانستان او ترکمنستان په هرات کې د دوه ورځنیو خبرو پر مهال هوکړه کړې، چې د سړکونو له لارې د ټرانسپورټي ستونزو د حل او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټرانزیټي آسانتیاوو لپاره د سړکونو د ټرانسپورټ ګډ کمیسیون جوړ کړي.

د افغانستان د ټرانسپورټ او ملکي هوايي چلند وزارت ویلي، د دواړو هېوادونو تخنیکي پلاوو په دې ناسته کې د ټرانسپورټي او ټرانزیټي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.

د یاد وزارت د څرګندونو له مخې؛ د افغانستان او ترکمنستان موټرچلوونکو او سوداګرو لپاره د ویزو د ورکړې د بهیر آسانتیا، د لاجورد ټرانزیټي لارې فعالول او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټرانزیټي وسایطو د تګ راتګ زیاتول د دغو خبرو اړینې برخې وې.

دواړو لوریو د اوسپنې‌پټلۍ په لارو جوړولو کې د همکاریو د پراختیا، دوه‌اړخیزې سوداګرۍ او د ټرانزیټ د پراخولو په اړه هم خبرې کړې دي. ټاکل شوې، چې د خصوصي سکټور استازي هم د دغو همکاریو اړوند په ځینو ناستو کې ګډون وکړي.

په دې ناسته کې د بهرنیو چارو، صنعت او سوداګرۍ وزارتونو او د افغانستان د اوسپنې‌پټلۍ ادارې استازو ګډون کړی و او د افغانستان پلاوي د ټرانسپورټ او ملکي هوايي چلند وزارت پر مشرۍ په خبرو کې برخه اخیستې.

د لاجورد لاره افغانستان د ترکمنستان، کسپین بحیرې، آذربایجان او ترکیې له لارې له سیمه‌ییزو او اروپايي بازارونو سره نښلوي. د دې لارې پراختیا کولی شي د افغانستان ټرانزیټي لارې پراخې او له افغانستان څخه د سیمې هېوادونو ته د توکو د لېږد زمینه زیاته کړي.

ترکمنستان هم په وروستیو کلونو کې د سړکونو، اواوسپنې‌پټلې لارو او بندري شبکو پراختیا ته پاملرنه کړې ده. د ترکمن‌باشي نړیوال بندر، د دې هېواد له ځمکنیو او اوسپنیزو لارو سره یوځای، د منځنۍ آسیا او کسپین بحیرې د پراخې ټرانزیټي شبکې یوه برخه بلل کېږي.

په پاکستان کې د ترکمنستان سفارت ويلي، د ټاپي ګاز نل‌لیکې د پروژې د یوې مهمې برخې له بشپړېدا سره به په ۲۰۲۷ز.کال کې افغانستان او له هغه وروسته پکستان ته د ګاز د لېږد د پیل زمینه برابره شي.

په پاکستان کې د ترکمنستان سفیر اتاجان مولاموف په اسلام‌‌آباد کې یوې غونډې ته ویلي؛ تمه ده، چې د ټاپي ګاز نل‌لیکې د سرحدآباد ـ هرات برخې چارې د روان کال تر پایه بشپړې شي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، د ټاپي پروژې او د سیمې د انرژۍ د نورو پروژو پلي کېدا کولی شي پاکستان ته د انرژۍ د باثباته برابرولو او د صنعتي او اقتصادي ودې لپاره د نویو فرصتونو په رامنځته کولو کې مرسته وکړي.

د ټاپي ګاز نل‌لیکه شاوخوا ۱۸۰۰ کیلومټره اوږدوالی لري او داسې طرحه شوې، چې هر کال د ترکمنستان د ګلکینیش ګاز له ډګر څخه د افغانستان له لارې پاکستان او هند ته تر ۳۳ میلیارډ مټره مکعبه ګاز ولېږدوي.

ترکمنستان دغه پروژه د ګاز د صادراتو د پراختیا او په سیمه کې د اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا لپاره له مهمو لارو څخه بولي.