آکسوس د دوه امریکایي چارواکو او دوه نورو باخبره سرچینو د څرګندونو له مخې راپور ورکړی؛ سپینه ماڼۍ باور لري: له ایران سره د یو«یو مخیزهوکړه‌لیک» لپاره، چې د جګړې پای ته رسولو او د پراخو اټومي خبرو د چوکاټ جوړولو لپاره وي، ډېره نږدې شوې ده.

په راپور کې راغلي، چې امریکا تمه لري ایران په راتلونکو ۴۸ ساعتونو کې څو اړنو موضوعاتو ته ځواب ورکړي؛ خو ټینګار شوی، چې تر دې دمه کومه وروستۍ هوکړه نه‌ده شوې. سره له دې باخبره سرچینې وایي: دا تر ټولو نږدې پړاو دی، چې دواړه لوري د جګړې له پیل راپدېخوا هوکړې ته رسېدلي دي.

د ارزول شویو بندونو له مخې؛ په دې هوکړه لیک کې څو اړین ټکي شته دي: ایران به د یورانیمو د غني کولو لنډمهالی ځنډ ومني، په بدل کې به امریکا بندیزونه لرې کړي او د ایران میلیارډونه کنګل شوې شتمنۍ به آزاده کړي. دغه راز دواړه لوري به په هرموز تنګي کې پر تګ راتګ محدودیتونه راکم کړي.

آکسوس راپور ورکړی، چې دا ۱۴ مادې لرونکی هوکړه لیک د امریکا د ځانګړو استازو سټیو ویټکوف او جرډ کوشنر او د ایران د چارواکو ترمنځ د مستقیمو خبرو او منځګړو له لارې د وروستي‌ کېدا په حال کې ده.

که دا هوکړه وروستۍ شي؛ نو دا سند به په سیمه کې د جګړې پای اعلان کړي او د ۳۰ ورځو تفصیلي خبرو پیل به وکړي، چې موخه یې د یوې پراخې هوکړې رامنځته کول دي. له دې هوکړې سره به د هرمز تنګي بیا پرانیستل شي، د ایران اټومي پروګرام به محدود شي او د امریکا لګېدلي بندیزون به لرې شي.

د دې طرحې له مخې؛ په دې ۳۰ ورځو کې به د هرمز تنګي کې د کښتۍ چلولو محدودیتونه او د امریکا سمندري محدودیتونه په تدریجي ډول کم شي.

یوه امریکایي چارواکي آکسوس ته ویلي، چې که خبرې ناکامې شي؛ امریکایي ځواکونه کولی شي بیا محاصره یا پوځي عملیات پیل کړي.

دغه راز ایران ویلي؛ یوازې هغه وخت به د سولې هوکړه ومني، چې «عادلانه» وي. دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره درې ورځني سمندري عملیات درولي، چې د راپورونو له مخې د یو میاشتني اوربند پر رامنځته کېدا یې فشار راوستی.

رویټرز راپور ورکړی، چې د دغو معلوماتو خپلواک تائید نه‌شي کېدی او سپینه‌ماڼۍ او د امریکا بهرنیو چارو وزارت هم د راپور تر خپرېدنې په دې اړه څه نهوایي.

د دغه راپور له خپرېدو وروسته د امریکا مالي بازارونو هم مثبت غبرګون ښودلی او د ونډوبازار شاخصونو لوړوالی موندلی دی.

د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په بېجینګ کې د چین له لوړپوړي ډیپلومات وانګ يي سره په سیمه کې د زیاتېدونکو کړکېچونو او د نړیوالې انرژۍ د امنیت په اړه بحث او خبرې کړې دي.

د رویټرز د راپور له مخې؛ پر ایران د امریکا او اسرائیلو له جګړې وروسته دا د عراقچي لومړنی سفر دی. دې شخړې د نړۍ د تېلو په بازار کې پراخه بې ثباتي رامنځته کړې او د انرژۍ د امنیت په اړه یې اندېښنې زیاتې کړې دي. چین د خامو تېلو تر ټولو لوی واردوونکی هېواد ګڼل کېږي.

دغه راز د امریکا ځینو چارواکو؛ په ځانګړي توګه د دغه هېواد د خزانې وزیر له بېجینګ څخه غوښتي، چې د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو او په دې سټراټیژیکې سمندر کې د کښتیو د تګ راتګ د آزادۍ د خوندي کولو په ډیپلوماټیکو هڅو کې نور فعال رول هم ولوبوي.

د راپورونو له مخې؛ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د چین ولسمشر شي جین پینګ به په راتلونکو خبرو کې د ایران او د سیمې د بدلونونو په اړه هم بحث وکړي.

ویل کیږي، چې د خلیج په سیمه کې له څو ورځو راپدېخوا د بریدونو تبادله او د سمندري لارو د واک او څار لپاره سیاليو د کړکېچ د زیاتېدو اندېښنې راپورته کړې؛ خو ډیپلوماټیکې هڅې اوس هم د یوې هوکړې د ترلاسه کولو لپاره روانې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د «آزادۍ پروژه» نومې سمندري ماموریت د پیل اعلان کړی، چې موخه یې په هرمز تنګي کې د بند پاتې کښتیو خوندي سیمو ته بدرګه کول دي.

ټرمپ په خپله «ټروټ‌پاڼه » پاڼه کې لیکلي: دا هڅه بشردوستانه بڼه لري او ډېری هغه کښتۍ، چې په دې سوداګریزه لار کې درېدلې؛ له روانو شخړو سره هیڅ تړاو نه‌لري.

د نوموړي د څرګندونو له مخې؛ د امریکا سمندري ځواک به د دې کښتیو د خوندي وتلو مسوولیت پر غاړه ولري.

هغه همدارنګه ټینګار کړی، چې د واشنګټن استازي له ایران سره «ډېرې مثبتې خبرې» لري؛ خو دا تر اوسه روښانه نه ده، چې دا خبرې یوازې د کښتیو د آزادۍ پر موضوع راڅرخیږي او که د سیمې د کړکېچونو له پراخو مسایلو سره هم تړاو لري.