د امریکا یوې پوځي محکمې قاضي د چارشنبې پر ورځ امر کړی، چې د ۲۰۰۱ز.کال د سپټمبر د یوولسمې بریدونو د طرحې پر تور خالد شیخ محمد او درې نور تورن کسان به د ۲۰۲۸ز.کال د جون په یوه پوځي محکمه کې محاکمه شي.

دا پرېکړه په ګوانتانامو زندان کې د دغو څلورو بندیانو د دوسیو په اړه له نږدې دوه لسیزو ځنډ او حقوقي اختلاف وروسته شوې ده.

تېره میاشت د امریکا یوې استیناف محکمې له هغې هوکړې سره مخالفت وکړ، چې له مخې یې خالد شیخ محمد او دوه نورو تورنو کسانو کولی شول پخپلو جرمونو اعتراف وکړي او له اعدام څخه وژغورل شي.

دغه هوکړه تېر کال د ګوانټانامو د پوځي محکمې د مسوول له‌خوا منل شوې وه؛ خو د امریکا د هغه وخت دفاع وزیر لویډ آسټن په اګست کې لغوه کړه. یو شمېر جمهوري غوښتونکو قانون‌جوړوونکو هم له دې هوکړې سره مخالفت کړی و.

د نوي حکم له مخې، د خالد شیخ محمد او درې نورو تورنو کسانو( ولید بن عطاش، مصطفی الحوساوي او علي عبدالعزیز علي) محاکمه به د ۲۰۲۸ز.کال د جون پر پېنځمه پیل شي.

په لومړي پړاو کې به د پوځي پلاوي غړي، چې د منصفه پلاوي په توګه دنده ترسره کوي وټاکل شي. له هغې وروسته به څارنوالۍ خپل شواهد وړاندې کړي او تورنو کسانو ته به هم د خپلې دفاع فرصت ورکړ شي.

پوځي قاضي د څارنوالانو هغه وړاندیز هم رد کړی، چې غوښتل یې محاکمه د ۲۰۲۷ز.کال په جنورۍ کې پیل شي. هغه ویلي، چې له محاکمې مخکې د حقوقي موضوعاتو د څېړلو لپاره به کافي وخت نه‌وي.

خالد شیخ محمد د ګوانټانامو له نوموتو بندیانو څخه دی. هغه تورن دی، چې په امریکا کې یې د سپټمبر د یوولسمې بریدونو طرحه جوړه کړې وه؛ هغه بریدونه، چې په ۲۰۰۱ز.کال کې یې نږدې ۳۰۰۰ کسان ووژل.

د کډوالۍ د سختو کړنو په اړه د امریکا حکومت په ټوله نړۍ کې د ویزې مرکه لنډمهالې درولې ده.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت ویاند د سې‌شنبې پر ورځ ویلي، دې وزارت په ټولو امریکايي سفارتونو او قونسلګریو کې د روزنې نوی پروګرام پیل کړی دی، چې د پلي کېدا لپاره به یې د ویزې د خدمتونو مهال‌وېش بدل شي.

ټرمپ د خپلې دوه‌یمې ولسمشرۍ پر مهال د کډوالۍ په اړه سخته تګلاره غوره کړې؛ دا پروګرام د کډوالو جبري ایستل، د ویزو او شینو کارتونو لغوه کول او د بېلابېلو دلایلو له مخې د ځینو کډوالو د غوښتنلیکونو ردول رانغاړي.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت ویلي؛ له دې روزنې موخه د قونسلګرۍ له کارکوونکو سره مرسته ده، چې د ویزې غوښتنلیکونه پوره وڅېړي او هغه غوښتونکي وپېژني، چې ښايي په راتلونکي کې د امریکا پر دولتي مرستو متکي شي.

فایننشل ټایمز مخکې راپور ورکړی؛ د کډوالۍ د ویزو ځینو هغو غوښتونکو، چې په امریکايي سفارتونو او قونسلګریو کې یې د مرکې وخت اخیستی و؛ برېښنالیکونه ترلاسه کړي او د خپلو مرکو د وخت له بدلون څخه خبر شوي دي.

د دې ورځپاڼې د څرګندونو له مخې، د مرکو نوې نېټې به وروسته اعلان شي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کیږي، چې د ټرمپ د حکومت د کډوالۍ تګلارې له حقوقي مخالفتونو سره هم مخ دي.

یوه امریکايي قاضي د جمعې پر ورځ د ۷۵ هېوادونو د غوښتونکو لپاره د کډوالۍ ویزو د صادرولو ځنډول لغوه کړل او څرګندوي، چې دا اقدام د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو له قانوني واک څخه اوښتی دی.

د بشري حقونو ډلو هم د ټرمپ د حکومت د کډوالۍ تګلارې تبعیضي بللې او ویلي یې دي، چې دا اقدامات د بیان پر آزادۍ او د کډوالو پر قانوني حقونو اغېز کولی شي.

ټرمپ د ۲۰۲۴ز.کال د ټاکنیز کمپاین پر مهال ژمنه کړې وه، چې له ناقانونه کډوالۍ سره به مبارزه کوي؛ خو حکومت یې د دې ترڅنګ د قانوني کډوالۍ ځینې بهیرونه هم سخت کړي دي.

امریکايي رسنیو د ناڅرګندو سرچینو د څرګندونو له مخې راپور ورکړی، چې د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې(سي‌آی‌ای) مشر جان راټکلیف د سې‌شنبې پر ورځ د روسي چارواکو د لیدنې لپاره مسکو ته تللی دی.

که دا سفر تائید شي؛ نو دا به د ۲۰۲۱ز.کال په نومبر کې د راټکلیف د مخکیني مشر ویلیام برنز له سفر وروسته مسکو ته د امریکا د استخباراتو د یوه مشر لومړنی معلوم سفر وي. برنز هغه مهال له ولادیمیر پوتین سره خبرې کړې وې.

سي‌بي‌اس نیوز او اکسيوس د راټکلیف له سفر خبر ورکړی؛ خو دا یې نه دي ویلي، چې نوموړي له چا سره لیدلي او خبرې به پر کومو موضوعاتو وي.

سي‌آی‌ای د دې راپور په اړه له تبصرې ډډه کړې.

د کرملین ویاند دیمیتري پېسکوف هم راپور نه تائید او نه رد کړی؛ خو رویټرز ته یې ویلي، چې ولسمشر ولادیمیر پوتین له راټکلیف سره د لیدنې پلان نه‌لري.

یوه سرچینه، چې له موضوع خبره ده ویلي؛ امریکا تېره اوونۍ له اوکراین غوښتي وه، چې د روانې اوونۍ د دوشنبې، سې‌شنبې او چارشنبې پر ورځو د مسکو، سنټ‌پېټرزبورګ او د روسیې پر ځینو شمالي سیمو هوايي بریدونه ونه‌کړي؛ ځکه د یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي الوتکه به مسکو ته الوتنه کوي.

فایننشل ټایمز له دې مخکې اوکراین ته د امریکا د دغه پیغام په اړه راپور ورکړی و.

امریکا له روسیې سره د ایران د نږدې سټراټېژیکې ملګرتیا له کبله هم اندېښمنه ده.

ایران له مسکو سره پراخې پوځي، اقتصادي او ډیپلوماټیکې اړیکې لري او د اوکراین په جګړه کې یې روسیې ته بې‌پیلوټه الوتکې ورکړې دي.

روسیې هغه ادعا رد کړې، چې ګواکې ایران ته یې د امریکا په اړه د سپوږمکۍ انځورونه ورکړي او ویلي یې دي، چې د امریکا او ایران د شخړې د اواري لپاره مرستې ته چمتو ده.