د امریکا «ان‌پي‌آر» سرچینې راپور ورکړی: له ۱۰۰۰ ډېر افغانان، چې په ۲۰۲۱ز.کال کې د اسلامي امارت له بېرته واک ته رسېدا وروسته د امریکا په یوه پوځي مرکز کې د مېشتېدا لپاره قطر ته لېږدول شوي؛ اوس هم په نامعلوم برخلیک کې دي او امریکا ته د هغوی د لېږد لپاره روښانه لاره نه‌شته.

دغه پناه‌غوښتونکي د افغانستان د جګړې په وروستیو ورځو کې له هېواده وایستل شول او وروسته د قطر په «السّیلیه» کمپ کې ځای پر ځای شول.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت«ان‌پي‌آر» ته ویلي، چې د دغو افغانانو د مېشتېدا د ځای په اړه خبرې اوس هم روانې دي.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت په یوه برښنالیک کې« ان‌پي‌آر» ته ویلي:« درېیم هېواد ته د دغو کسانو لېږدول کېدی شي مناسبه حل‌لاره وي، چې امنیت یې خوندي کړي او هغوی ته له افغانستان څخه بهر د نوي ژوند د پیل فرصت ورکړي. په داسې حال کې، چې د امریکایانو امنیت هم خوندي پاتې شي.»

د خلیج په سیمه کې د جګړې له دوام سره په دغه کمپ کې وضعیت نور هم ستونزمن شوی دی.

د امریکا د سمندري ځواکونو پخواني سرتېري شان جمشیدي« ان‌پي‌آر» ته ویلي، چې د نښتو پر مهال توغندي توغول شوي او د هغوی ټوټې د کمپ په شاوخوا کې لوېدلې دي.

یو شمېر پخوانیو امریکايي سرتېرو او د امریکا قانون‌جوړوونکو هم له واشنګټن غوښتي؛ له هغو افغانانو ملاتړ وکړي، چې له امریکايي ځواکونو سره یې همکاري کړې ده.

د امریکا د کانګرس جمهوري‌پال غړي او متقاعد جنرال دان بیکن ویلي: امریکا له هغو کسانو سره، چې د دغه هېواد د ځواکونو ترڅنګ یې دنده ترسره کړې؛ «اخلاقي مسوولیت» لري او باید پخپلو ژمنو عمل وکړي.

داسې راپورونه هم خپاره شوي، چې ښایي له دغو افغانانو څخه ځینې د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت ته ولېږدول شي.

اسلامي امارت ویلي؛ افغانستان د ټولو افغانانو ګډ کور دی او ټینګار کوي، چې هېوادوال مو کولی شي ډاډه بېرته هېواد ته راستانه شي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو د اندتون(انسټیټیوټ ) رییس عبدالله خان د افغانستان په اړه د اسلام‌آباد پر تګلارې د ملي خبرو غوښتنه کړې؛ ځکه، چې پر وینا یې د پاکستان اوسنۍ تګلاره نه یوازې اسلامي امارت نه کمزوری کوي، بلکې د افغانستان خلک له پاکستان څخه نور هم لرې کوي.

عبد‌الله خان ویلي، هغو کسانو، چې دغه تګلاره یې جوړه کړې؛ ښایي ډېره وړتیا ولري، خو موخه او لوری یې عامو خلکو ته روښانه نه‌دی.

نوموړي پوښتنه کړې:« که د پاکستان ستونزه له طالبانو(اسلامي امارت) سره وي؛ نو ولې داسې اقدامات کېږي، چې ښایي د افغانستان ټول خلک د پاکستان پر وړاندې ودروي؟!»

نوموړي د اسلامي امارت پر ضد له وسله‌والو ډلو څخه د پاکستان له ملاتړ مخالفت کړی او څرګندوي، چې د ډېرو افغانانو له شړلو وروسته به د افغان ډلو باور بېرته ترلاسه کول او له هغوی سره د پاکستان همکاري ستونزمنه وي.

نوموړي د اسلامي امارت پر وړاندې د پاکستان تګلاره د هند پر وړاندې د دښمنۍ پر کچه خطرناکه بللې او خبرداری یې ورکړی، چې دغه چلند ښایي په افغانستان کې د هند د نفوذ د بیا زیاتېدا زمینه برابره کړي.

د عبد‌الله خان د څرګندونو له مخې، د ۲۰۲۳ز.کال په اوکټوبر کې د افغانستان په اړه د پاکستان د سخت‌دریځې تګلارې له غوره کېدا وروسته په پاکستان کې ترهګریز فعالیتونه زیات شوي دي.

هغه همدارنګه ویلي، چې د سرحدي دروازو تړل کېدا د دواړو هېوادونو سوداګرۍ ته زیان رسولی دی.

خان د افغانستان په اړه د پاکستان پر تګلاره د بېړنیو ملي بحثونو غوښتنه کړې، چې پاکستان وکولی شي د خپل امنیت د خوندي کولو او د خپلو ملي ګټو د ساتلو لپاره مناسبه لار ومومي.

نوموړي ټینګار کړی، چې د افغانستان په اړه تګلاره باید د یوه کس یا یوې محدودې ډلې له‌خوا ونه ټاکل شي، بلکې باید د پاکستان د ملي ګټو او امنیت پر بنسټ جوړه شي.

د یوې تازه څېړنې له مخې: ایران، چین او ترکیه له ۲۰۲۱ز.کال راپدېخوا، چې امارت اسلامي بېرته واک ته رسېدلی؛ له دې حکومت سره تر ټولو ډېرې ډیپلوماټیکې اړیکې لرلې دي. دا څېړنه د منځني ختیځ لپاره د واشنګټن د اندتون(انسټیټیوټ) لوړپوړي څېړونکي آرون وای. زلین ترسره کړې ده.

په دې څېړنه کې د ۲۰۲۱ کال د اګست له ۱۵مې د ۲۰۲۶ز.کال د اګست تر پېنځلسمې پورې د اسلامي امارت ډیپلوماټیک فعالیتونه څېړل شوي دي. دغه راز یې په همدومره وخت کې د اسلامي امارت له ۱۰۳ هېوادونو او بنسټونو سره د ۳زره او ۶۵۱ ډیپلوماټیکو لیدنو او اړیکو خبر ورکړی دی.

ایران د ۴۹۴ اړیکو پر لرلو سره لومړی، چین د ۴۳۲ اړیکو پر لرلو سره دوه‌یم او ترکیه د ۳۹۴ اړیکو په لرلو سره درېیم ځای لري. قطر او ازبکستان هم پر ترتیب د ۳۴۷ او ۳۱۶ اړیکو له لرلو سره څلورم او پېنځم ځایونه لري.

د دغو هېوادونو هیڅ یوه هم اسلامي امارت پر رسمیت نه‌دی پېژندلی.

روسیه یوازنی هېواد دی، چې اسلامي امارت یې پر رسمیت پېژندلی دی.

ترکیې او د خلیج او منځنۍ آسیا یو شمېر هېوادونو د امارت اسلامي له لوري ورپېژندل شوي ډیپلوماټان منلي؛ خو د اسلامي امارت حکومت یې پر رسمیت نه‌دی پېژندلی.

په دې شننه کې راغلي؛ اسلامي امارت په وروستیو کلونو کې هڅه کړې، چې له هېوادونو سره خپلې شته اړیکې د قونسلګریو، ګډو کمیسیونونو او سوداګریزو شوراګانو له لارې پراخې کړي؛ خو له لویدیځو هېوادونو سره د اسلامي امارت ډیپلوماټیکې اړیکې کمې شوې دي. د اسلامي امارت په ډیپلوماټیکو اړیکو کې د لویدیځو هېوادونو ونډه په لومړي کال کې له شاوخوا ۱۶ سلنې څخه په پېنځم کال کې ۵ سلنې ته راکمه شوې ده.

زلین ویلي، اسلامي امارت د ښځو او نجونو او امنیتي مسایلو په اړه په خپلو سیاستونو کې له سترو بدلونونو پرته توانېدلی، چې له بېلابېلو هېوادونو سره خپلې اړیکې پراخې کړي.