سعودي عربستان، ترکیې او پاکستان هوکړه کړې، چې د ګډې دفاع ژمنې سمدستي پلې او سعودي عربستان ته هوکړه شوي ځواکونه او پوځي تجهیزات چټک واستوي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې، دغه پرېکړه د دوشنبې پر ورځ په ریاض کې د« مکې دفاعي ائتلاف» په بېړنۍ غونډه کې رامنځته شوې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دا کړنه به د تصویب شویو میکانیزمونو او د درې هېوادونو د ملي قوانینو له مخې پلي کیږي.

د سعودي عربستان دفاع وزیر خالد بن سلمان ویلي: په دې غونډه کې د هغه څه پر وړاندې، چې نوموړی یې پر سعودي عربستان او اسلامي سپېڅلو ځایونو بریدونه بللي؛ د درې هېوادونو پر« یووالي او پیوستون» ټینګار شوی دی.

دغه پرېکړه له هغې وروسته رامنځته شوې، چې په مدینه منوره کې پر یوه برښنا وېش مرکز د برید راپورونه خپاره شول.

د سعودي عربستان پر مشرۍ ائتلاف، چې په یمن کې له ایران سره د همغږو حوثیانو پر وړاندې جګړه کوي ویلي؛ په دې برید کې هغه تاسیسات پر نښه شوي، چې مسجد نبوي ته برښنا برابروي.

سعودي عربستان، پاکستان او ترکیې د روان کال په اګست کې د« مکې ګډ دفاع تړون» لاسلیک کړی و. د دغه تړون له مخې، پر یوه غړي هېواد وسله‌وال برید د درې هېوادونو پر وړاندې برید ګڼل کیږي.

دغه تړون په لومړي سر کې د هر هېواد د پوځي او دفاعي ژمنو په اړه لږ جزئیات لرل.

نوې خبرپاڼه ښيي، چې دغه تړون له عمومي چوکاټ څخه د پلي کېدا پړاو ته داخل شوی؛ ځکه دې درې هېوادونو اوس د ځواکونو او پوځي وړتیاوو د استولو د میکانیزمونو پر پلي کولو هوکړه کړې ده.

.

اسرائیلي چارواکو ويلي، د فلای‌دوبۍ یوې الوتنې مسافرو او عملې د چارشنبې پر ورځ د مرستیال پیلوټ له‌خوا د الوتکې د غورځولو هڅه شنډه کړه او الوتکه له بېړني حالت وروسته د سعودي عربستان په تبوک ښار کې خوندي کښېناسته.

د رویټرز راپور ښیي؛ د پیلوټ او مرستیال پیلوټ ناندرې او شخړه هغه مهال پیل شوه، چې مرستیال پیلوټ د الوتکې پیلوټ پر چاړه ټپي کړ او الوتکې له ۳۰ ثانیو څخه په لږ وخت کې شاوخوا ۱۴ زره فوټه ارتفاع له لاسه ورکړه.

اسرائیلي چارواکو زیاته کړې؛ یو شمېر مسافر او د الوتکې د عملې غړي د پیلوټانو خونې ته ننوتل او مرستیال پیلوټ یې مهار کړ. په همدې حال کې د فلای‌دوبۍ دوه نور پیلوټان، چې په الوتکه کې موجود ول، د الوتنې کنټرول تر لاسه کړ او الوتکه یې په تبوک کې خوندي راکښته کړه.

شاوخوا ۱۰ ساعته وروسته مسافر د فلای‌دوبۍ په بله الوتکه کې د تل‌ابیب بن‌ګوریون هوايي ډګر ته ورسېدل.

اسرائیلي چارواکي وايي؛ د مرستیال پیلوټ انګېزه، چې له دوبۍ څخه تل‌ابیب ته په FZ1073 الوتنه کې موجود و؛ نه ده معلومه او په دې اړه څېړنې روانې دي.

فلای‌دوبۍ شرکت هم ویلي، چې د دې پېښې اصلي لامل لا نه‌دی روښانه شوی او تر هغې، چې څېړنې بشپړې شوې نه‌وي، په دې اړه باید اټکل ونه‌شي.

یوه اسرائیلي چارواکي ویلي، چې مرستیال پیلوټ د عمان تبعه دی.

د اسرائیلو د لومړي وزیر دفتر ویلي، چې په دې الوتنه کې ۱۷۴ کسان سپاره ول، چې ډېری یې اسرائیلي وګړي دي.

د اسرائیلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو دغه پېښه« یوه جدي امنیتي پېښه» بللې او وایي، چې سعودي عربستاني چارواکي به له مرستیال پیلوټ څخه پوښتنې وکړي.

د اسرائیلو د امبولانس خدمتونو هم ویلي، چې یو ۵۱ کلن سړی د بدن د پورتنۍ برخې د سپکو ټپونو له کبله روغتون ته لېږدول شوی دی.

د پاکستان د سند ایالت عالي محکمې د سې‌شنبې پر ورځ یوه طبي پوهنتون ته امر کړی، چې افغان زده‌کړیالان بېرته ټولګیو ته پرېږدي او د هغو افغان زده‌کړیالانو لپاره یې لنډمهالی قضایي ملاتړ هم غځولی، چې افغانستان ته د ستنېدا له امر سره یې مخالفت کړی دی.

دا پرېکړه داسې مهال رامنځته شوې، چې د پاکستان د طبي پوهنتونونو او د غاښونو څانګو شورا روانه میاشت ښوونیزو مرکزونو ته امر کړی و، چې له افغان زده‌کړیالانو سره افغانستان ته د ستنېدو لپاره چمتووالی ونیسي او په روان ښوونیز کال کې د نویو افغان زده‌کړیالانو له منلو او لېږدولو ډډه وکړي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویلي، هغه زده‌کړیالان، چې معتبرې ویزې لري او په رسمي پېژندل شویو زده‌کړیزو پروګرامونو کې شامل دي؛ کولی شي خپلې زده‌کړې بشپړې کړي. دې موضوع د طبي شورا د پرېکړې د پلي کېدا د څرنګوالي په اړه پوښتنې راولاړې کړې دي.

د سند عالي محکمې له دې مخکې هم د سېپټمبر پر څوارلسمه د هغو زده‌کړیالانو پر وړاندې د یادې پرېکړې پلي کېدل درولي وه، چې پرې اعتراض شوی و.

د سې‌شنبې ورځې په غونډه کې د زده‌کړیالانو وکیل ویلي، چې د سند جناح طبي پوهنتون افغان زده‌کړیالانو ته ټولګیو ته د ننوتلو اجازه نه‌ورکوي؛ د هغوی بایومټریک لاسرسی یې غیرفعال کړی او له لیلیو څخه یې د ایستلو لپاره هم اقدام کړی دی.

محکمې امر کړی، چې ټولګیو او لیلیو ته د زده‌کړیالانو لاسرسی بېرته فعال شي او تر راتلونکې غونډې پورې دې د هغوی د زده‌کړو بهیر نه‌درول کېږي.

د ځینو زده‌کړیالانو وکیل افتخار شاه ویلي، د دې قضایي د ملاتړ په یوه قضیه کې ۲۹ او په بله قضیه کې درې زده‌کړیالان رانغاړي.

د افغان زده‌کړیالانو قضیه داسې مهال روانه ده، چې د پنجاب او خیبر پښتونخوا محکمو هم په جلا قضیو کې د یو شمېر افغان زده‌کړیالانو او ډاکټرانو لپاره لنډمهالی قضایي ملاتړ صادر کړی دی؛ خو د بلوچستان عالي محکمې د یو شمېر افغان وګړو هغه غوښتنه رد کړې، چې غوښتل یې خپلې زده‌کړې او طبي روزنه روانه وساتي.

همدارنګه په اسلام‌آباد کې یوې محکمې هم د یوه افغان ډاکټر ملاتړ کړی، چې د تخصص په دوره کې زده‌کړې کوي. د دغو محکمو پرېکړو تر اوسه په ټول پاکستان کې د افغان زده‌کړیالانو او ډاکټرانو وضعیت بښپړ روښانه کړی نه‌دی.

د سندهـ د قضیې ځینې زده‌کړیالان د افغان وګړو لپاره د پاکستان د حکومت له بورسونو څخه پر ګټه اخیستنې زده‌کړې کوي. دوه ښځینه زده‌کړیالانې، چې تمه ده په ۲۰۲۷ز. کال کې د کراچۍ له یوې طبي څانګې څخه فارغې شي؛ وایي، چې د زده‌کړو له بشپړېدا مخکې بېرته ستنېدل یې د زده‌کړو د درېدلو لامل کېدی شي.

دا موضوع د ښځینه زده‌کړیالانو لپاره ډېره اړینه ده؛ ځکه په افغانستان کې د اسلامي امارت له‌خوا د ښځو لوړو او طبي زده‌کړو ته لنډمهاله اجازه نه ورکول کېږي.