عبدل السید، چې د امریکا د مشرانو جرګې ته لومړني مسلمان سناتور ټاکل شوی؛ له واشنګټن څخه غوښتنه کړې، چې له پاکستان او څو نورو هېوادونو سره خپلې مالي او پوځي مرستې له سره وارزوي.

هغه ټینګار کړی، چې د امریکايي مالیه ورکوونکو پیسې باید له نړیوال قانون څخه د سرغړونو د ملاتړ لپاره باید ونه کارول شي.

السید، چې ډیموکراټ دی په میشیګان ایالت کې یې جمهوري غوښتونکی نوماند مایک راجرز مات کړ. هغه له «ای‌بي‌سي» سره په مرکه کې ویلي؛ امریکا باید ډاډ ترلاسه کړي، چې د بهرنیو مرستو تګلارې یې له نړیوال قانون سره سمون ولري.

هغه ټینګار کړی، چې دا موضوع باید یوازې پر اسرائیلو پورې محدوده نه‌شي، بلکې پاکستان، مصر او اردن هم باید په کې شامل وي.

نوموړي ویلي:« که مونږ یوه داسې هېواد ته پیسې ورکوو، چې له همدې پیسو څخه د نړیوال قانون پر وړاندې کار اخلي؛ زما پر اند دا د پیل لپاره ښه ځای دی.»

د السید څرګندونې له هغې وروسته مطرح کېږي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روان کال تر پایه اسرائیلو ته د شاوخوا څلور میلیارډ ډالرو کلنۍ پوځي مرستې د پای ته رسولو پلان اعلان کړ.

السید د اسرائیلو د پوځي مرستو د کمولو لپاره د ټرمپ له وړاندیز هرکلی کړی او څرګندوي، چې د ولسمشر له دې تګلارې سره موافق دی.

هغه همداراز له اسرائیلو سره د امریکا د وسلو پر پلور د محدودیتونو غوښتنه کړې او ادعا یې کړې، چې د امریکا له‌خوا ورکړ شوې ځینې وسلې د هغه پر اند په نسل‌وژنه او توکم‌پالنه کې کاریږي.

امریکا اوس‌مهال له اسرائیلو سره د یوه تړون له مخې هر کال ۳.۸ میلیارډ ډالر پوځي مرستې کوي او دغه تړون تر ۲۰۲۸ز.کال پورې نافذ دی.

د السید نیوکه یوازې پر اسرائیلو محدوده نه‌ده؛ هغه له مصر، سعودي عربستان، اردن او پاکستان سره د امریکا پر پوځي مرستو هم نیوکه کړې او وایي، چې د امریکايي مالیه ورکوونکو پیسې باید د هېواد د کورنیو لومړیتوبونو لپاره ولګول شي.

د حوثیانو تر ادارې لاندې د روغتیا وزارت ویلي، چې د سعودي عربستان له‌خوا پر یوه استوګنیزه سیمه د هوايي بریدونو له کبله، چې د یمن پلازمېنې صنعا ته نږدې ده؛ لږ تر لږه ۳۳ کسان وژل شوي او ۳۹ نور ټپیان دي.

د حوثیانو اړوند صبا خبري آژانس د شنبې پر ورځ راپور ورکړی، چې په دې بریدونو کې د صنعا ختیځ د بني‌حشیش ښارګوټی پر نښه شوی او ډېری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

د حوثیانو روغتیايي چارواکو ویلي، چې یو شمېر قربانیان اوس هم د ودانیو تر خاورو لاندې بند پاتې دي او د ژغورنې د عملیاتو پر مهال یو شمېر مرستندویان هم ټپیان یا وژل شوي دي.

په صنعا کې د «صحتنا» روغتون رییس عبدالعزیز الدیلمي ویلي، چې یو شمېر ټپیان د سر، سینې او پښو په برخو کې له سختو ټپونو سره دغه روغتیايي مرکز ته لېږدول شوي دي.

رویټرز خبري آژانس ویلي، چې نه‌شي کولی د دغو بریدونو او د قربانیانو د شمېر راپور خپلواکه تائید کړي.

د سعودي عربستان د نړیوالو اړیکو مرکز هم ویلي، چې دغه راپور څېړي.

د سعودي عربستان او حوثیانو ترمنځ تازه نښتو په ۲۰۲۲ز. کال کې د ملګرو ملتونو پر ملاتړ رامنځته شوی اوربند له ننګونې سره مخ کړی، چې تر ډېره یې د دواړو لوریو ترمنځ بریدونه درولي وه.

حوثیانو په وروستیو میاشتو کې د سعودي عربستان پر هوايي ډګرونو او د تېلو پر تاسیساتو راکټي او بې‌پیلوټه بریدونه کړي او ریاض هم د خپلو یمني متحدانو پر ملاتړ په یمن کې هوايي بریدونه کړي دي.

دغو نښتو د سیمې د کړکېچونو او د امریکا او ایران د جګړې له پراخېدا وروسته زور اخیستی او په یمن کې یې بشري ناورین یو ځل بیا سخت کړی دی.

د کډوالۍ نړیوالې ټولنې هم د اوکټوبر په میاشت کې راپور ورکړی و، چې د تازه نښتو له کبله د بې‌ځایه شویو کسانو شمېر له ۲۰۰ زره اوښتی دی.

یمن، چې له نړۍوالو سختو بشري ناورینونو سره مخ دی؛ یو ځل بیا د ملکي وګړو د مرګ‌ او ژوبلې او د کورنیو د بې‌ځایه کېدو له زیاتېدا سره مخ شوی دی.

په امریکا کې د سنا او استازو جرګې د ټاکنو له پایلو وروسته، چې« سیاسي زلزله» بلل شوې؛ د ډونالډ ټرمپ یو شمېر جمهوري‌غوښتونکو متحدانو او سلاکارانو له هغه غوښتي، چې د سپینې ماڼۍ په پلویانو کې بدلون راولي او د ایران پر جګړه او تعرفو بیاکتنه وکړي.

د سپینې ماڼۍ یوه لوړپوړي چارواکي، چې نه‌غواړي نوم یې خپور شي؛ پرون( چارشنبه د نومبر څلورمه) رویټرز ته ویلي: کورنیو نظرپوښتنو له ټاکنو شپږ اوونۍ مخکې وښودله، چې جمهوري‌‌غوښتونکي په دواړو جرګو کې د ماتې له ګواښ سره مخ دي؛ خو ټرمپ د ایران جګړې د سیاسي پایلو په اړه له خبرداریو سره – سره د خپل دریځ له بدلولو ډډه وکړه.

د ټرمپ دې چارواکي ویلي:« په پای کې ورته دا مهمه نه‌وه او نه‌یې ‌غوښتل، چې د چا خبره واوري.»

ټرمپ د سې‌شنبې پر شپه ومنله، چې د ایران اته‌میاشتنۍ جګړې جمهوري‌غوښتونکو نوماندانو ته زیان رسولی؛ خو د جګړې د پیلولو له خپلې پرېکړې یې دفاع وکړه.

هغه فاکس‌نیوز ته ویلي:« زه دا پایله پر ځان ګوزار نه‌ګڼم.»

د جمهوري‌پالو تجربه‌کار سټراټیژیست جان فیهري د ټاکنو پایله د ټرمپ لپاره« ستر باورین» وګاڼه او څرګندوي:« هغه باید په کاري ډله کې بدلون راولي؛ له دې وروسته به یې هره ورځ ځواک نور هم کمیږي.»

د امریکا مرستیال ولسمشر جې‌ډي ونس، چې د ټرمپ احتمالي سیاسي ځایناستی بلل کېږي؛ چارشنبه د جمهوري‌غوښتونکو د ماتې لامل د ایران جګړه وبلله.

د سپینې ماڼۍ د لوړپوړي چارواکي د څرګندونو له مخې؛ د ټرمپ لوړپوړي مرستیالان د یو شمېر کارکوونکو د وتلو، په کابینه کې د احتمالي بدلونونو او د ډیموکراټانو له‌خوا د څېړنو لپاره چمتووالی نیسي.

هغه وایي:« په دې ورځو کې دلته پاتې کېدل رښتیا هم ډېر بد دي او له دې څخه د رواني حالت نور هم خرابېدای نه‌شي.»

یو جمهوري‌غوښتونکي سیاسي سلاکار رویټرز ته ویلي:« که ټرمپ راتلونکي دوه کاله هم پر نااړینو موضوعاتو ټینګار روان وساتي؛ په راتلونکو ټاکنو کې به بیا هم درنده ماتې وخورو.»

ډیموکراټان به د راتلونکي کال له پیل سره د دواړو جرګو د اکثریت پر ترلاسه کولو وکولی شي د ټرمپ د ملاتړ وړ لایحو د تصویب مخه ونیسي، د حکومتي دندو لپاره د هغه د وړاندیز شویو کسانو له تائید څخه ډډه وکړي او د هغه د حکومت پر کړنو څېړنې وکړي.