د امریکا متقاعد جنرال او په افغانستان کې د امریکايي او ناټو ځواکونو پخوانی قومندان آسټین سکاټ مېلر وايي، په افغانستان کې د امریکا د ماموریت د پای ته رسېدو له څرنګوالي ډېر ناراضي و.

مېلر له« اې‌بي‌سي نیوز» سره په مرکه کې ویلي؛ پوهېدو، چې د امریکايي ځواکونو وتل ښايي له ډېرو ستونزو سره مل وي؛ خو د کابل سقوط او له افغانستان څخه د امریکا د وتلو څرنګوالي هغه ډېر خواشینی او غصه کړی و.

هغه ویلي:« زه په افغانستان کې د کار د پای ته رسېدا له څرنګوالي ډېر ناراضي وم. پوهیدم، چې ښايي داسې څه پېښ شي؛ خو بیا هم غصه وم.»

مېلر وایي؛ له افغانستان څخه د وتلو یوه له تر ټولو سختو برخو څخه له خپلو افغان ملګرو او همکارانو سره مخه ښه وه؛ هغه کسان، چې ځینې یې له ۱۰ څخه تر ۱۵ کلونو پورې پېژندل.

هغه وویل:« دا ډېر ناخوښ کار و. باید هغوی ته مې ویلي وای، چې زه ځم او زمونږ ځواکونه هم له افغانستان څخه وځي.»

مېلر زیاته کړې، که څه هم هغه یوه سرتېري ته ورته یوازې د امریکا د حکومت سیاست پلي کاوه؛ خو د خپلو افغان ملګرو غبرګون لیدل ورته ډېر سخت ول.

هغه ویلي:« د هغوی له نظره داسې احساس مې کاوه لکه ما، چې ورسره خیانت کړی وي.»

مېلر څرګنده کړې، د کابل له سقوط وروسته د کابل هوايي ډګر د ګډوډ وضعیت لیدل ورته هم ډېر سخت ول.

هغه وایي:« داسې احساس مې کاوه، چې له لاسه مې هېڅ هم نه‌کېږي. که په یوه الوتکه کې سپرېدلی شم، افغانستان ته به تللی وم، چې مرسته وکړم.»

هغه د کابل په هوايي ډګر کې د هغې چاودنې په اړه هم خبرې کړي، چې په پایله کې یې یو شمېر امریکايي سرتېري او افغان ملکي وګړي ووژل شول.

مېلر ویلي:« هغه برید نږدې له پښو وغورځولم. ډېر سخت ګوزار و.»

مېلر زیاته کړې، د کابل هوايي ډګر ګډوډوونکو انځورونو د ۲۰۰۱ز.کال د سپټمبر د یوولسمې بریدونه ورپه یاد کړل.

هغه ویلي، د سپټمبر د یوولسمې د بریدونو پر مهال یې داسې کسان لیدلي وه، چې د نړیوال سوداګریز مرکز له ودانۍ څخه له اور څخه د تېښتې لپاره یې لاندې ټوپ کاوه.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، هغه انځورونه هم ډېر ټکان ورکوونکي وه، چې افغانانو د کابل له هوايي ډګر څخه د امریکايي الوتکو د وتلو پر مهال هڅه کوله ځانونه الوتکو ته ورسوي.

مېلر وایي:« دا صحنې د ډېرو خلکو لپاره دردناکې وې؛ ځکه مونږ پوهېدو، چې دا جګړه څنګه پیل شوې وه او اوس مو د هغې د پای څرنګوالی لیده.»

مېلر د دې پوښتنې په ځواب کې، چې څه شی په بل ډول ترسره کېدی شو؛ وویل؛ په افغانستان کې شته ګواښونه په کافي اندازه جدي نه‌ ول نیول شوي.

هغه ویلي؛ امریکا کولی شول مخکې له دې، چې وضعیت خراب شي، د هغو کسانو یوه برخه بل هېواد ته ولېږدوي، چې ټاکل شوې وه له افغانستان څخه وایستل شي.

دافغانستان بانک ويلي، چې په تېر یو کال کې د شاوخوا ۲،۵ میلیارډ افغانیو پر ارزښت زاړه او زیانمن بانکنوټونه له پولي چلښت څخه راټول او له منځه وړل شوي دي.

د افغانستان بانک ویاند حسیب‌الله نوري ويلي، چې هېوادوال کولی شي دافغانستان بانک یا سوداګریزو بانکونو ته ورشي؛ خپل زاړه او زیانمن بانکنوټونه له نویو هغو سره بدل کړي.

یو شمېر هېوادوال او صرافان په بازارونو کې د زاړو بانکنوټونو له زیاتوالي شکایت کوي او وايي، چې په ورځنۍ راکړه ورکړه کې د دغو پیسو کارول ستونزې لري.

دغه راز صرافان وايي، چې ځینې خلک د زاړو بانکنوټونو له اخیستلو ډډه کوي او دغه وضعیت د راکړې ورکړې بهیر له ستونزو سره مخ کړی دی.

د افغانستان بانک له خلکو غوښتي؛ د افغانیو بانکنوټونو په ساتنه کې پام وکړي، چې له ټاکلې مودې مخکې زاړه او زیانمن نه‌شي او د نویو پیسو د ژر چاپولو اړتیا راکمه شي.

دافغانستان بانک مسوولانو ټینګار کړی، چې د پولي سیاستونو او د بازار د اړتیا له مخې، نوې بانکنوټونه پولي چلښت ته داخلوي.

د اسلامي امارت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ويلي، له شپږم ټولګي پورته د نجونو د زده‌کړو موضوع اوس هم تر څېړنې لاندې ده او حکومت د دې ستونزې د حل لپاره هڅې کوي.

مجاهد نن د« حکومت په هېنداره کې د مطبوعاتو» په څلورم پروګرام کې ویلي، چې اوس‌مهال د افغانستان له هرو څلور وګړو څخه یو کس پر زده‌کړو بوخت دی.

هغه زیاته کړې: د زده‌کړو هغه برخه، چې له «خنډ» سره مخ ده؛ هڅه کېږي، چې په دې بهیر کې ورګډه شي.

د اسلامي امارت ویاند ویلي، د زده‌کړو پراختیا، د لوړو زده‌کړو پراخول، د علمي څېړنو پیاوړتیا او د بشري ځواک د وړتیا لوړول په ۱۴۴۷سپوږمیز لېږدیز کال کې د هېواد د ښوونیزو او علمي بنسټونو د فعالیتونو له مهمو برخو څخه ول.

د هغه ویلي، په تېر یو کال کې ۲۳۸ نوي ښوونځي او دیني مدرسې جوړې شوي او د ۹۷۰ نورو ښوونځیو او مدرسو د رغونې او بیارغونې چارې ترسره شوې دي.

هغه د دولتي او خصوصي ښوونځیو شمېر له ۳۸ زره ډېر ښودلی، چې له ۷ میلیون او ۶۲۰ زره ډېر زده‌کوونکي په کې زده‌کړې کوي.

مجاهد همداراز ویلي، چې له ۲ میلیون او ۴۰۰ زره ډېر طالب‌العلمان په دیني مدرسو کې پر اسلامي زده‌کړو بوخت دي او له ۲۱۲ زره ډېر محصلان د هېواد په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې زده‌کړې کوي.

هغه زیاته کړې؛ تېر کال د سرحدونو، قومونو او قبایلو وزارت په ښوونیزو مرکزونو کې ۲ زره او ۵۸۰ نوي زده‌کوونکي او محصلان جذب شوي، چې د هغوی ټول شمېر ۷ زره او ۶۴۳ تنو ته رسېږي.

د مجاهد د څرګندونو له مخې، د آزموینو عمومي ادارې تېر کال په ټول هېواد کې د کانکور ۵۳ دورې آزموینې اخیستې، چې ۱۸۹ زره او ۱۶۹ کسانو په کې ګډون کړی و.

هغه د تخنیکي او مسلکي زده‌کړو په لیسو او انسټیټیوټونو کې د زده‌کوونکو او محصلانو شمېر ۷۷ زره او ۸۵۵ تنه ښودلی دی.

مجاهد ویلي، چې تېر کال ۱۴ علمي او څېړنیزې پروژې بشپړې شوي، د علومو اکاډمۍ له لوري ۱۶۴ علمي مقالې خپرې شوي او ۱۰۰ علمي کنفرانسونه او شپږ علمي سیمینارونه جوړ شوي دي.

د هغه په وینا، پر ۱۹۲ څېړنیزو پروژو هم کار روان دی.