یو کال مخکې د زمري د میاشتې پر څلیریشتمه اسلامي امارت له شل کلنې مبارزې وروسته د دوه یم ځل لپاره واک ته ورسېد او جمهوري نظام ړنګ شو.

اسلامي امارت په داسې حال کې، چې له بیا واکمنېدو یې یوازې ۲۰ ورځې تېرې وې؛ د ۱۴۰۰ لمریز هجري کال د وږي د میاشتې پر ۱۶شپاړسمه نېټه یې خپله چارسمبالې کابینه اعلان کړه؛ خو  په هېواد کې دننه او بهر یې له کبله ګڼ غبرګونونه راوپارول، چې ګواکې ټولګډونه نده.

د چارسمبالي حکومت د اطلاعاتو او رسنیو د مرکز مشر انعام الله سمنګاني ویلي: تېر کال پدې ورځ د ګوډاګي نظام له سقوط سره سم اسلامي امارت په ناڅاپه توګه د چارو واګې په لاس کې واخیستې، چې الحمدلله اوس له ټولو بندیزونو او مشکلاتو سره سره ډېرې لاسته راوړنې لري.

په هېواد کې د اسلامي امارت له رامنځته کېدو سره ډېری سیاسي مشران، د تېر حکومت لوړ پوړي چارواکي، د ولسي جرګې استازي، د بشري حقونو مدافعین او یو شمېر مدني فعالان له هېواده ووتل او له افغانستان څخه بهر یې پناه واخیسته؛ په داسې حال کې، چې د اسلامي امارت مشرتابه د وضعیت د کنټرول لپاره د عمومي بخښنې حکم صادر کړی و.

د افغانستان نوی حکومت څلور میاشتنی و، چې د هرې ورځې له تېرېدو سره پر اسلامي امارت نړیوال فشارونه، سیاسي او اقتصادي بندیزونه پراخه کېدل.

له څلورو میاشتو وروسته د بهرنیو چارو وزارت چارسمبالی امیرخان متقي د لومړي ځل لپاره د یوه پلاوي په مشرۍ ایران ته سفر وکړ او هلته یې له ایراني چارواکو سره د لیدنې پر مهال له پخواني جهادي مشر محمد اسماعیل خان او د ملي مقاومت د جبهې له مشر احمد مسعود سره وکتل او هېواد ته یې ترې د راستنېدو غوښتنه وکړه.

د افغانستان نوی حکومت له ټولو ستونزو سره سره خپل حاکمیت ټینګ کړ او له نهه میاشتو وروسته د اسلامي امارت د رهبرۍ د حکم پر بنسټ له افغان شخصیتونو سره د اړیکو او بلنې تر سرلیک لاندې یو کمیسیون جوړ شو او د تېر حکومت یو شمېر لوړپوړيو چارواکو په ګډون لسګونه کسانو ته یې کابل ته د راستنېدو زمینه برابره کړه.

په تېر یو کال کې د ټولګډونه حکومت جوړول، پر ښځو او نجونو د بندیزونو لګول او له بشري حقونو څخه سرغړونه د اسلامي امارت پر وړاندې له مهمو نیوکو څخه شمېرل کېږي.

له افغانستان څخه بهر یو شمېر میشتو سیاسي شخصیتونو هم د یادو مواردو عملي کېدل او د اسلامي امارت مشروعیت هېواد ته د بېرته راستنېدو شرطونه وبلل.

د اسلامي امارت له واکمنۍ لس میاشتې وروسته په کابل کې د هېواد له بېلابېلو ولایتونو څخه د شاوخوا درې زره دیني عالمانو په ګډون د دیني عالمانو ستره غونډه جوړه شوه، چې د اسلامي امارت مشر ملا هبت الله آخوندزاده د لومړي ځل لپاره کابل ته راغی او پدې غونډه کې یې وینا وکړه او د افغانستان له ملي رادیو او تلویزیون څخه په غږیزه بڼه خپره شوه. د اسلامی امارت مشرتابه ټینګار وکړ، چې دوی له نړۍ سره تعامل ته چمتو دي؛ خو اسلامی قوانین یې سره کرښه ده.

اسلامي امارت په تېر کال کې په وار وار د افغانستان په کورنیو چارو کې پر بهرنۍ لاسوهنې نیوکه وکړه او د سیمې او نړۍ له هېوادونو یې وغوښتل، چې د افغانستان په کورنیو چارو کې له لاسوهنې ډډه وکړي.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال شېر محمد ستانکزی وايي، چې د افغانستان نوی حکومت اوس خپلواک دی او نور حکومتونه باید د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه ونکړي.

په افغانستان کي د اسلامي امارت  له بیا واکمنېدو سره سم  د هېواد اقتصادي سکتور د نړیوالو له بندیزونو سره مخ شو او ترڅنګ يې د سیمې او ګاونډ هېوادونو هم د افغانستان له بانکي نظام سره خپلې اړیکې پرې کړې، چې له دې سره په هېواد کې د اقتصادي بهیر د ودرېدو ترڅنګ د بېوزلۍ او بېکارۍ کچه هم لوړه شوه؛ خو د کابو یوه کال له تېرېدو سره، اسلامي امارت د هېواد اقتصادي ثبات لپاره د ځینو بنسټیزو پروژو د کارونو لړۍ پیل کړه.

له یو کال وروسته د افغانستان نوی حکومت اوس هم د نړیوال مشروعیت له بحران سره مخ دی او تر اوسه پدې ندی توانېدلی، چې په ملګرو ملتونو کې د یوه حکومت په توګه خپل رسمي مقام ترلاسه کړي.

د خصوصي سکتورغړي له اسلامي امارت څخه غوښتنه کوي، چې په هېواد کې بنسټیزو پروژو ته خپله پاملرنه زیاته کړي.

دا، چې دا کړکیچ به څومره دوام وکړي؛ وخت به یې ځواب ووايي.